گوه بین الملل: در حالی که جنگ تجاوزکارانه آمریکا و اسرائیل علیه ایران، هزینههای سنگینی بر مردم و اقتصاد منطقه تحمیل کرد، اسناد رسمی نشان میدهد بازوی معاملاتی شرکت فرانسوی توتالانرژیز در مارس ۲۰۲۶، خریدار ۷۷ محموله از مجموع ۸۲ محموله ثبتشده در سازوکار قیمتگذاری نفت دبی بوده است؛ معادل ۳۸٫۵ میلیون بشکه نفت. آژانس بینالمللی انرژی نیز احتمال داده این تمرکز معاملاتی، فشار صعودی بر قیمت نفت را فراتر از اثر کمبود واقعی عرضه تشدید کرده باشد. اکنون پرسشی مهمتر مطرح است: آیا منافع مالی ناشی از جنگ صرفاً نتیجه فرصتهای بازار بوده یا برخی ذینفعان اقتصادی برای حفظ شرایط سودآور جنگی نیز تلاش کردهاند؟
وقتی جنگ برای مردم هزینه و برای معاملهگران فرصت سودآوری ایجاد میکند
به گزارش بولتننیوز، جنگ علیه ایران تنها معادلات نظامی منطقه را تغییر نداد؛ بازار جهانی نفت نیز بهشدت تحت تأثیر قرار گرفت. اختلال در عبور نفتکشها از تنگه هرمز، کاهش عرضه و تغییر سازوکار قیمتگذاری نفت خاورمیانه، شرایطی پدید آورد که برخی شرکتهای بزرگ تجاری توانستند موقعیتهای معاملاتی کمسابقهای به دست آورند.
در میان این شرکتها، نام توتالانرژیز فرانسه بیش از دیگران جلب توجه میکند.
موضوع فقط این نیست که یک شرکت نفتی در شرایط بحران، معاملات بزرگی انجام داده است؛ مسئله این است که این معاملات در یکی از حساسترین سازوکارهای تعیین قیمت نفت منطقه متمرکز شدهاند؛ سازوکاری که قیمتهای اعلامی آن بر قراردادهای متعدد نفتی و هزینه خوراک پالایشگاههای آسیایی اثر میگذارد.
۳۸٫۵ میلیون بشکه نفت؛ یک خریدار و ۱۱ فروشنده
بر اساس گزارش ۳۱ مارس مؤسسه S&P Global Platts، در آن ماه ۸۲ محموله ۵۰۰ هزار بشکهای نفت عمان و موربان امارات در فرآیند موسوم به Market on Close به مرحله اعلام تحویل فیزیکی رسید.
از این تعداد، ۷۷ محموله به بازوی معاملاتی توتالانرژیز، موسوم به TOTSA، اختصاص داشت؛ یعنی حدود ۹۴ درصد محمولههای ثبتشده در این بخش مشخص از فرآیند قیمتگذاری.
چهار محموله دیگر به مرکوریا و یک محموله به اکوینور اختصاص یافت.
فروشندگان محمولههای توتال نیز مشخصاند: شل با ۱۹ محموله، یونیپک با ۱۸ محموله و ویتول با ۱۳ محموله در صدر قرار دارند. پس از آنها شرکتهای فیلیپس ۶۶، بریتیش پترولیوم، ترافیگورا، شورون، گانوور، پتروچاینا، پیتیتی و سینوکم قرار میگیرند.
این آمار به معنای خرید ۹۴ درصد کل نفت منطقه توسط توتال نیست؛ بلکه نشاندهنده تمرکز کمسابقه خرید در سازوکار مشخص قیمتگذاری پلتس است.
با این حال، اهمیت این تمرکز زمانی روشن میشود که نقش شاخص دبی در قیمتگذاری نفت صادراتی خاورمیانه و قراردادهای پالایشگاههای آسیایی مورد توجه قرار گیرد.
تغییر قواعد قیمتگذاری در آغاز جنگ
دوم مارس ۲۰۲۶، مؤسسه پلتس در واکنش به اختلال عبور نفتکشها از تنگه هرمز، امکان معرفی برخی نفتهای بارگیریشونده در داخل تنگه را برای تحویل در سازوکار قیمتگذاری دبی تعلیق کرد.
در نتیجه، نفت عمان و نفت موربان امارات که امکان بارگیری آنها خارج از تنگه وجود داشت، به گزینههای اصلی قابل تحویل تبدیل شدند.
این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که جنگ، عرضه نفت منطقه را با محدودیتهای شدید مواجه کرده بود.
به این ترتیب، هم دامنه نفتهای قابل تحویل محدود شد و هم یک شرکت فرانسوی توانست بخش عمده محمولههای ثبتشده در فرآیند کشف قیمت را خریداری کند.
پرسش قابل بررسی این است که همزمانی این دو تحول چه اثری بر قیمتهای اعلامی داشته است.
آژانس بینالمللی انرژی: تمرکز خرید توتال ممکن است قیمتها را بیش از کمبود واقعی عرضه بالا برده باشد
نقطه اتکای مهم این گزارش، ارزیابی رسمی آژانس بینالمللی انرژی در گزارش آوریل ۲۰۲۶ است.
این نهاد پس از ثبت حجم ۳۸٫۵ میلیون بشکهای خریدهای TOTSA، تصریح کرده است که تمرکز معاملات ممکن است فشار صعودی بر شاخص نفت دبی را فراتر از اثر کمبود فیزیکی عرضه تشدید کرده باشد.
رویترز نیز در گزارش اول آوریل خود، با بررسی دادههای معاملاتی، از نقش تمرکز خرید توتال در افزایش فشار بر شاخص دبی خبر داده است.
البته این ارزیابیها به معنای اثبات دستکاری غیرقانونی بازار نیست. افزایش قیمت نفت تحت تأثیر جنگ، محدودیت حملونقل، کاهش عرضه و تغییر روش قیمتگذاری نیز قرار داشته است.
اما همین ارزیابی رسمی نشان میدهد بررسی آثار معاملات توتال بر بازار نفت، یک موضوع واقعی و قابل پیگیری است؛ نه صرفاً گمانهزنی رسانهای.
جهش قیمت نفت؛ چه کسانی هزینه آن را پرداخت کردند؟
طبق آمار پلتس، میانگین قیمت نقدی شاخص دبی از حدود ۶۸٫۴ دلار در فوریه به ۱۲۸٫۵ دلار در مارس رسید.
این دو میانگین به ماههای تحویل متفاوت مربوطاند و نمیتوان تمام اختلاف آنها را به معاملات توتال نسبت داد.
با وجود این، رویترز گزارش داده که افزایش قیمت شاخص دبی، هزینه تأمین نفت پالایشگاههای آسیایی را بالا برد و برخی خریداران را به استفاده از شاخصهای جایگزین سوق داد.
در چنین شرایطی، بررسی آثار افزایش قیمت تنها به حسابهای شرکتهای بزرگ نفتی محدود نمیشود. هزینههای بالاتر انرژی میتواند در زنجیره تولید، حملونقل و مصرف نیز منتقل شود.
از همین رو، پرسش درباره نقش بازیگران بزرگ در فرآیند کشف قیمت، مستقیماً با منافع عمومی ارتباط دارد.
سود میلیاردی توتال؛ چه میزان از آن واقعاً تحقق یافته است؟
رسانههایی از جمله لوموند، از سودهای کمسابقه معاملهگران توتال در جریان بحران نفتی خاورمیانه گزارش دادهاند.
رویترز نیز ارزش معاملات مرتبط با موقعیت بزرگ TOTSA در مارس را حدود چهار میلیارد دلار برآورد کرده است.
اما باید میان ارزش معاملات و سود نهایی تفاوت گذاشت.
برای تعیین سود واقعی، لازم است قیمت خرید و فروش، هزینه تأمین مالی، معاملات پوشش ریسک و وضعیت تحویل محمولهها مشخص شود.
بنابراین رقم سود میلیاردی گزارششده در رسانهها را نمیتوان بدون دسترسی به حسابهای تفصیلی، معادل سود خالص قطعی این معاملات دانست.
پرسش اصلی فرانسهگیت؛ آیا منافع اقتصادی میتواند بر تصمیمات جنگی اثر بگذارد؟
اکنون پرونده فرانسهگیت با پرسشی فراتر از سود یک شرکت روبهرو است.
وقتی جنگ موجب اختلال عرضه، جهش قیمت و ایجاد فرصتهای بزرگ معاملاتی میشود، طبیعی است که بررسی شود آیا ذینفعان این شرایط، صرفاً از تحولات بازار بهره بردهاند یا برای حفظ وضعیتی که به سود آنهاست نیز فعالیت سیاسی و اقتصادی کردهاند.
اما میان این دو وضعیت تفاوت اساسی وجود دارد.
اسناد موجود، تمرکز بزرگ معاملات توتال و احتمال اثر آن بر شاخص قیمتگذاری را نشان میدهند؛ ولی تاکنون سند مستقلی که ثابت کند توتال برای ادامه جنگ علیه ایران لابیگری کرده یا بر تصمیمات نظامی آمریکا و اسرائیل تأثیر گذاشته، ارائه نشده است.
از این رو، بررسی فعالیتهای لابیگری، ارتباطات شرکتهای انرژی با نهادهای تصمیمگیر و منافع مالی ناشی از تداوم اختلال بازار، باید بهعنوان مسیر تحقیق مستقل دنبال شود.
این پرسش همچنین درباره دیگر بازیگران اقتصادی و مالی مرتبط با بازار انرژی قابل طرح است؛ بدون آنکه صرف سودبردن از بحران، دلیلی بر مشارکت در ایجاد یا طولانیکردن آن تلقی شود.
توتال و نهادهای ناظر باید به چه پرسشهایی پاسخ دهند؟
نخست آنکه سود تحققیافته بازوی معاملاتی توتال از خرید و فروش محمولههای نفت عمان و موربان در مارس ۲۰۲۶ دقیقاً چه میزان بوده است؟
دوم، چه مقدار از ۳۸٫۵ میلیون بشکه خریداریشده تحویل گرفته شده و چه میزان از موقعیتهای معاملاتی پیش از تحویل یا پس از آن به اشخاص و شرکتهای دیگر منتقل شده است؟
سوم، سهم تمرکز خریدهای توتال در تغییرات شاخص دبی، جدا از اثر جنگ و کاهش واقعی عرضه، چه اندازه بوده است؟
چهارم، آیا نهادهای ناظر بازار نفت، آثار این تمرکز بر قراردادهای وابسته به شاخص دبی و هزینه تحمیلشده به خریداران را بررسی کردهاند؟
و سرانجام، آیا اسناد قابل بررسی درباره فعالیتهای سیاسی یا لابیگری شرکتهای ذینفع از بحران نفتی وجود دارد که بتواند ارتباط احتمالی میان منافع اقتصادی و مواضع مربوط به تداوم جنگ را روشن کند؟
جنگ برای چه کسانی هزینه داشت و برای چه کسانی سود؟
جنگ علیه ایران برای مردم منطقه و اقتصاد جهانی هزینههای گستردهای ایجاد کرده است. در مقابل، تغییرات شدید بازار انرژی برای برخی معاملهگران فرصت کسب سود فراهم کرده است.
آنچه امروز درباره توتالانرژیز مستند شده، تمرکز کمسابقه معاملات در سازوکار قیمتگذاری نفت دبی و ارزیابی نهادهای تخصصی درباره احتمال تشدید فشار قیمتی ناشی از این تمرکز است.
اما پرسش درباره میزان سود واقعی و ارتباط احتمالی منافع مالی با تلاش برای تداوم جنگ، همچنان نیازمند تحقیق و انتشار اسناد تکمیلی است.
بولتننیوز در ادامه پرونده فرانسهگیت، مسیر پول، معاملات نفتی، ذینفعان و فعالیتهای احتمالی لابیگری را پیگیری خواهد کرد؛ زیرا همانقدر که هزینههای جنگ باید روشن شود، منافع مالی حاصل از آن نیز نباید از نظارت و پرسشگری عمومی دور بماند.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com