گروه اقتصادی فولاد مبارکه از هزینه‌کرد ۱۱۰۸ میلیارد تومان در حوزه مسئولیت اجتماعی سال ۱۴۰۴ خبر داده است؛ رقمی که از آن ۲۰۰ میلیارد تومان به اشتغال، ۲۰۰ میلیارد تومان به غربالگری سرطان، ۱۰۰ میلیارد تومان به نیروگاه‌های خورشیدی خانوارهای کم‌درآمد و ۳۰ میلیارد تومان به احیای قنوات اختصاص یافته است. اما مسئله فقط بزرگی ارقام نیست؛ در استانی که آب، سلامت، اشتغال و محیط‌زیست از دغدغه‌های جدی مردم است، فولاد مبارکه باید روشن کند در برابر این منابع، چه پروژه‌هایی به بهره‌برداری رسیده، چند خانواده از منافع آن بهره‌مند شده‌اند و چه مشکلاتی واقعاً کاهش یافته است.
به گزارش بولتن‌نیوز، مسئولیت اجتماعی یک شرکت بزرگ صنعتی زمانی معنا پیدا می‌کند که آثار آن در زندگی مردم قابل مشاهده و اندازه‌گیری باشد. افتتاح یک پروژه، اعلام یک اعتبار یا انتشار فهرست کمک‌های مالی، به‌تنهایی برای اثبات موفقیت کافی نیست؛ همان‌طور که صرف مشاهده هزینه‌های فرهنگی و اجتماعی نیز دلیل ناکارآمدی یا تخلف نیست.
مسئله اصلی، کیفیت تصمیم‌گیری و نتیجه هزینه‌کرد منابع است؛ منابعی که هم به سهامداران تعلق دارد و هم درباره نحوه مصرف آن برای منافع عمومی باید پاسخ‌گویی روشنی وجود داشته باشد.
۱۱۰۸ میلیارد تومان؛ عددی که خود فولاد مبارکه اعلام کرده است
بررسی اسناد رسمی شرکت فولاد مبارکه اصفهان در سامانه کدال نشان می‌دهد این شرکت در اطلاعیه شفاف‌سازی با کد پیگیری ۱۵۸۵۰۰۱، مورخ ۲۷ مرداد ۱۴۰۵، فهرست هزینه‌های مسئولیت اجتماعی سال ۱۴۰۴ را منتشر کرده است.
در پیوست این اطلاعیه، ۳۳ ردیف هزینه با مجموع ۱۱ هزار و ۸۰ میلیارد ریال، معادل ۱۱۰۸ میلیارد تومان ثبت شده است.
این رقم، مبنای بررسی بولتن‌نیوز است؛ نه برآورد رسانه‌ای و نه ادعای اشخاص ثالث.
بااین‌حال، فهرست منتشرشده عمدتاً عنوان و مبلغ هزینه‌ها را مشخص می‌کند و برای بسیاری از طرح‌ها، نام مجری نهایی، میزان پیشرفت، تعداد بهره‌مندان و نتیجه قابل اندازه‌گیری را ارائه نمی‌دهد.
همین فاصله میان اعلام هزینه و ارائه نتیجه، نقطه آغاز پرسش‌های این گزارش است.
۲۰۰ میلیارد تومان برای اشتغال؛ چند خانواده صاحب درآمد پایدار شدند؟
در فهرست رسمی فولاد مبارکه، ۲۰۰ میلیارد تومان برای توسعه اشتغال و فعالیت مبتنی بر اجرای الگوی کشت ابلاغی وزارت جهاد کشاورزی درج شده است.
این یکی از مهم‌ترین ردیف‌های مسئولیت اجتماعی شرکت است؛ زیرا اگر منابع به‌درستی به کار گرفته شده باشند، می‌توانند به ایجاد درآمد پایدار، افزایش بهره‌وری کشاورزی و کاهش آسیب‌پذیری خانوارهای منطقه کمک کنند.
اما سؤال اینجاست: این ۲۰۰ میلیارد تومان در کدام شهرستان‌ها هزینه شده است؟ چند طرح اقتصادی به اجرا رسیده و چند فرصت شغلی پایدار ایجاد شده است؟
آیا منابع در قالب کمک بلاعوض، تسهیلات یا قرارداد اجرایی پرداخت شده‌اند؟ چه نهادی بر اجرای طرح‌ها نظارت داشته و چه تعداد از فعالیت‌های ایجادشده همچنان فعال‌اند؟
فولاد مبارکه می‌تواند با انتشار یک گزارش عملکرد، این ردیف را از یک عدد بزرگ در صورت‌های مالی به یک دستاورد روشن برای مردم تبدیل کند.
۱۰۰ میلیارد تومان برای نیروگاه‌های خورشیدی؛ درآمد چند خانوار تأمین شد؟
یکی دیگر از ردیف‌های مهم، اختصاص ۱۰۰ میلیارد تومان برای راه‌اندازی نیروگاه‌های خورشیدی خانگی اقشار کم‌درآمد شهرستان مبارکه است.
این طرح از آن جهت اهمیت دارد که می‌تواند هم به تولید برق پاک کمک کند و هم منبع درآمدی برای خانواده‌های کم‌درآمد باشد.
اما چند نیروگاه نصب شده و چه تعداد به شبکه برق متصل شده‌اند؟
ظرفیت واقعی نیروگاه‌های بهره‌برداری‌شده چقدر است؟ چند خانوار از محل فروش برق درآمد کسب می‌کنند و میزان درآمد آن‌ها چه اندازه است؟
پاسخ به این پرسش‌ها، معیار واقعی ارزیابی این هزینه است.
۳۰ میلیارد تومان برای قنوات؛ سهم زاینده‌رود چه شد؟
در فهرست هزینه‌ها، ۳۰ میلیارد تومان برای لایروبی و احیای قنوات حوزه آبریز زاینده‌رود ثبت شده است.
در استانی که بحران منابع آب و سرنوشت زاینده‌رود از مهم‌ترین مسائل عمومی است، این ردیف باید با حساسیت بیشتری بررسی شود.
کدام قنوات مشمول طرح بوده‌اند؟ چه میزان عملیات لایروبی انجام شده و چه حجمی از آب پس از اجرای پروژه قابل استحصال شده است؟
مهم‌تر آنکه آیا آثار این طرح در ترازنامه منابع آب حوضه اندازه‌گیری شده است؟
البته احیای قنوات به‌تنهایی معادل احیای زاینده‌رود نیست. اما انتشار اطلاعات دقیق این پروژه می‌تواند نشان دهد سرمایه‌گذاری اعلام‌شده چه سهمی در بهبود وضعیت منابع آب محلی داشته است.
مسئولیت صنایع بزرگ آب‌بر در قبال زاینده‌رود نیز موضوعی فراتر از هزینه‌های مسئولیت اجتماعی است و باید در بررسی مستقلی بر اساس میزان برداشت واقعی، مصرف پساب و کاهش فشار بر منابع آب دنبال شود.
۲۰۰ میلیارد تومان غربالگری سرطان؛ چند نفر از خدمات بهره‌مند شدند؟
فولاد مبارکه در فهرست خود، ۲۰۰ میلیارد تومان برای اجرای طرح پایش سلامت و غربالگری سرطان در استان اصفهان اعلام کرده است.
همچنین ۵۵ میلیارد تومان برای خرید دستگاه آنژیوگرافی و سایر تجهیزات بیمارستان الزهرا(س) اصفهان و حدود ۵۶٫۴ میلیارد تومان برای تجهیزات و تعمیرات بیمارستان محمدرسول‌الله(ص) مبارکه درج شده است.
این اقدامات در صورت اجرای مؤثر می‌توانند آثار ارزشمندی بر سلامت عمومی داشته باشند.
اما لازم است مشخص شود چند نفر غربالگری شده‌اند، خدمات در چه مناطقی ارائه شده و چه تعداد از افراد نیازمند بررسی یا درمان تکمیلی شناسایی شده‌اند.
درباره تجهیزات بیمارستانی نیز باید روشن شود دستگاه‌ها خریداری، نصب و عملیاتی شده‌اند یا هنوز در مراحل تأمین و راه‌اندازی قرار دارند.
انتشار آمار تجمیعی عملکرد، بدون افشای اطلاعات خصوصی بیماران، هم حق مردم را تأمین می‌کند و هم امکان معرفی دستاوردهای واقعی شرکت را فراهم می‌سازد.
وقتی منابع میان نیازهای مختلف تقسیم می‌شود، چه کسی اولویت‌ها را تعیین می‌کند؟
فهرست مسئولیت اجتماعی فولاد مبارکه فقط شامل پروژه‌های تولیدی، درمانی و محیط‌زیستی نیست.
در این فهرست، حدود ۱۲۱٫۵ میلیارد تومان برای ارائه خدمات به محرومان، نیازمندان و ایتام، ۳۰ میلیارد تومان برای پروژه‌های عمرانی دادگستری استان اصفهان، ۲۰٫۶ میلیارد تومان برای تأمین اتوبوس جهت حضور مردم در رویدادهای ملی و مذهبی و ۴۴٫۴ میلیارد تومان برای تجهیزات آموزشی، سمعی و بصری و خدمات مؤسسات فرهنگی و مذهبی درج شده است.
همچنین ۱۰ میلیارد تومان برای ارتقای سیستم‌های صوت و تصویر صداوسیمای مرکز اصفهان و حدود ۴۴ میلیارد تومان در ردیف «سایر» ثبت شده است.
اصل حمایت از فعالیت‌های فرهنگی، مذهبی، اجتماعی و نهادهای عمومی را نمی‌توان بدون بررسی ماهیت و نتیجه آن‌ها زیر سؤال برد.
اما یک پرسش مدیریتی مهم وجود دارد: ملاک انتخاب این هزینه‌ها چه بوده است؟
آیا پیش از تخصیص منابع، نیازهای جامعه پیرامونی شرکت بررسی شده است؟ آیا میان گزینه‌های مختلف از نظر تعداد بهره‌مندان، ماندگاری اثر و ضرورت اجتماعی مقایسه‌ای صورت گرفته است؟
برای مثال، هنگام انتخاب میان کمک به یک رویداد کوتاه‌مدت و سرمایه‌گذاری در یک زیرساخت ماندگار، چه معیارهایی مبنای تصمیم قرار گرفته‌اند؟
در مورد کمک به دستگاه‌های دولتی نیز لازم است مبنای حقوقی، قراردادها و حدود مسئولیت هر طرف مشخص باشد.
شفافیت در این زمینه نه به معنای مخالفت با کمک‌های اجتماعی، بلکه لازمه صیانت از منابع شرکت و اعتماد عمومی است.
هشت میلیارد تومان تفاوت میان دو گزارش؛ علت اصلاح چیست؟
بررسی گزارش‌های تفسیری مدیریت فولاد مبارکه برای سال مالی منتهی به ۲۹ اسفند ۱۴۰۴، نکته دیگری را نیز آشکار می‌کند.
در نسخه مورخ ۲۷ تیر ۱۴۰۵، مجموع پرداخت‌های مسئولیت اجتماعی ۱۱۰۰ میلیارد تومان درج شده است.
اما در نسخه مورخ ۷ مرداد ۱۴۰۵، این رقم به ۱۱۰۸ میلیارد تومان رسیده؛ عددی که با فهرست تفصیلی منتشرشده در کدال مطابقت دارد.
تفاوت هشت میلیارد تومانی میان دو نسخه، به‌خودی‌خود اثبات‌کننده تخلف یا هزینه غیرواقعی نیست. ممکن است ناشی از اصلاح اطلاعات، تکمیل ثبت‌ها یا تغییر طبقه‌بندی هزینه‌ها باشد.
بااین‌حال، انتظار می‌رود فولاد مبارکه توضیح دهد این تغییر دقیقاً مربوط به چه اقلامی بوده و چرا در نسخه بعدی گزارش اعمال شده است.
حق سهامداران؛ حق مردم
مسئولیت اجتماعی نباید به رقابت شرکت‌ها در اعلام ارقام بزرگ تبدیل شود.
سهامداران حق دارند بدانند منابع شرکت بر چه مبنایی تخصیص یافته و چه تعهداتی ایجاد کرده است. مردم مناطق پیرامونی نیز حق دارند از نتایج پروژه‌هایی که با عنوان مسئولیت اجتماعی برای آن‌ها تعریف شده، مطلع باشند.
از سوی دیگر، مدیران فولاد مبارکه نیز حق دارند اقدامات مؤثر و موفق شرکت را با اسناد اجرایی معرفی کنند.
برای تحقق این شفافیت، ضروری است پنج مرحله از یکدیگر تفکیک شود: بودجه مصوب، قرارداد منعقدشده، هزینه ثبت‌شده، پرداخت واقعی و نتیجه بهره‌برداری.
این پنج مرحله الزاماً یکسان نیستند و نباید تنها با ارائه یک رقم کلی، همه آن‌ها تحقق‌یافته تلقی شوند.
بولتن‌نیوز چه پاسخی می‌خواهد؟
انتظار می‌رود مدیریت فولاد مبارکه برای پروژه‌های اصلی مسئولیت اجتماعی سال ۱۴۰۴، گزارشی شامل نام مجریان، مبلغ قراردادها، میزان پرداخت، وضعیت اجرای پروژه‌ها، تاریخ بهره‌برداری و تعداد بهره‌مندان منتشر کند.
همچنین دستگاه‌های اجرایی و نهادهای دریافت‌کننده منابع باید درباره نحوه مصرف و نتایج اقدامات خود پاسخ‌گو باشند.
پرسش بولتن‌نیوز روشن است:
اگر ۱۱۰۸ میلیارد تومان هزینه مسئولیت اجتماعی ثبت شده، چه میزان از آن به خدمات پایدار، اشتغال واقعی، زیرساخت قابل استفاده و بهبود زندگی مردم تبدیل شده است؟
پاسخ مستند به این پرسش می‌تواند هم دستاوردهای ارزشمند فولاد مبارکه را آشکار کند و هم نقاط نیازمند اصلاح را نشان دهد.
مسئولیت اجتماعی زمانی اعتمادآفرین است که مردم، به‌جای شنیدن صرف ارقام، نتیجه آن را در زندگی خود ببینند.
بولتن‌نیوز آمادگی دارد پاسخ‌ها و مستندات فولاد مبارکه و سایر دستگاه‌های مرتبط را در ادامه این بررسی منتشر کند.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com