گروه انرژی، وقتی یک شرکت از سودهای چند هزار میلیارد تومانی خبر می‌دهد، سهامدار حق دارد بداند این پول از کجا آمده و کجا مصرف شده است. آیا شرکت واقعاً از محل تولید و فروش بیشتر به سود رسیده یا بخشی از سود اعلام‌شده حاصل افزایش نرخ ارز و ثبت مطالبات قدیمی است؟ آیا پول حاصل از فعالیت شرکت به‌درستی مدیریت شده و آیا پروژه‌های توسعه‌ای مطابق برنامه پیش می‌روند؟
به گزار بولتن نیوز، بررسی صورت‌های مالی نفت سپاهان نشان می‌دهد فروش شرکت در سال ۱۴۰۴ از حدود ۳۰ همت به بیش از ۳۸ همت رسیده و سود ناخالص نیز رشد قابل‌توجهی داشته است. این اتفاق در ظاهر خبر خوبی است؛ اما همه ماجرا به همین اعداد ختم نمی‌شود.
بخشی از سود شرکت از افزایش ارزش ریالی دارایی‌ها و مطالبات ارزی ناشی شده است. به زبان ساده، با بالا رفتن نرخ ارز، ارزش ریالی برخی دارایی‌های شرکت هم بیشتر شده و این افزایش در حساب‌ها به‌عنوان سود ثبت شده است. اما آیا این سود به همان اندازه وارد حساب بانکی شرکت هم شده است؟ هنوز باید مشخص شود چه مقدار از این درآمد واقعاً به پول نقد تبدیل شده است.
موضوع دیگر، شناسایی حدود ۷.۲ همت طلب از شرکت ملی نفت ایران است؛ طلبی که مربوط به سال‌های گذشته بوده و در صورت‌های مالی سال ۱۴۰۴ ثبت شده است. حسابرس نیز تأکید کرده که شناسایی این مبلغ تأثیر قابل‌توجهی بر سود همان سال داشته است. پرسش روشن این است: این طلب چه زمانی وصول می‌شود و چرا مطالبات مربوط به سال‌های قبل در این مقطع به سود شرکت اضافه شده‌اند؟
اما شاید مهم‌ترین نگرانی سهامداران، وضعیت پروژه‌های توسعه‌ای شرکت باشد. هزینه باقی‌مانده برای تکمیل سه پروژه HDT، TDAE و FRW که پیش‌تر حدود ۶ همت برآورد شده بود، طبق اطلاعات ارائه‌شده به حدود ۲۲.۹ همت رسیده است. یعنی برآورد هزینه تکمیل این طرح‌ها چند برابر شده است.
البته افزایش قیمت تجهیزات، تورم و تغییر نرخ ارز می‌تواند بخشی از این رشد هزینه را توضیح دهد؛ اما این توضیح به‌تنهایی کافی نیست. سهامدار حق دارد بداند چرا برآوردها تا این اندازه تغییر کرده، چه میزان از این افزایش ناشی از گرانی‌هاست و چه میزان به تأخیر یا ضعف در اجرای پروژه‌ها مربوط می‌شود. وقتی سرمایه شرکت برای سال‌ها در پروژه‌ها متوقف می‌ماند، مدیریت باید درباره زمان بهره‌برداری و بازگشت این سرمایه پاسخگو باشد.
از سوی دیگر، افزایش هزینه‌ها و نیاز به منابع مالی بیشتر، یک سؤال مهم‌تر را مطرح می‌کند: آیا شیوه تأمین مالی و گردش منابع در شرکت به شکلی انجام می‌شود که به افزایش نقدینگی و فشار تورمی دامن بزند؟ آیا تمام منابعی که در اختیار شرکت قرار گرفته، در مسیر تولید، توسعه و اهداف اصلی آن مصرف شده است؟ اطلاعات بررسی‌شده برای اثبات خلق پول یا تورم‌زایی شرکت کافی نیست؛ اما این پرسش‌ها باید با توضیح شفاف مدیریت پاسخ داده شوند.
گزارش حسابرس نیز نکات قابل‌توجهی دارد. حسابرس درباره نحوه ارزش‌گذاری زمین، ساختمان و ماشین‌آلات شرکت اظهارنظر مشروط داده است؛ به این معنا که اطلاعات کافی برای تعیین دقیق ارزش روز این دارایی‌ها و آثار آن بر صورت‌های مالی در اختیار نداشته است. همچنین اختلاف مالی حدود ۱.۲ همتی با پالایش نفت اصفهان و برخی مسائل حقوقی و ثبتی در گزارش مطرح شده‌اند.
در بخش دیگری از گزارش بازرس قانونی، به تأخیر در پرداخت سود سهام و ضعف در نظارت بر بخشی از دارایی‌های یکی از شرکت‌های زیرمجموعه اشاره شده است. این موارد شاید در مقایسه با سود و فروش شرکت بزرگ به نظر نرسند، اما برای سهامداری که انتظار دارد حقوقش به‌موقع پرداخت شود و دارایی شرکت به‌درستی نگهداری شود، اهمیت زیادی دارند.
موضوع دیگری که باید روشن شود، محدوده فعالیت‌های شرکت است. آیا همه سرمایه‌گذاری‌ها، معاملات و فعالیت‌های انجام‌شده در چارچوب موضوع و اهداف مصوب نفت سپاهان قرار دارند؟ آیا منابع شرکت در فعالیت‌هایی به کار گرفته شده‌اند که مستقیماً به تولید، توسعه و منافع سهامداران کمک می‌کنند؟ در مدارک بررسی‌شده، سندی برای اثبات فعالیت خارج از موضوع شرکت به دست نیامده است؛ اما مدیریت می‌تواند با انتشار توضیحات روشن، ابهام‌ها را برطرف کند.
در نهایت، مسئله فقط این نیست که نفت سپاهان چقدر سود ساخته است. مسئله این است که این سود چگونه به دست آمده، چه مقدار آن نقد و قابل وصول است، چرا هزینه پروژه‌ها چنین افزایشی داشته و منابع شرکت در چه مسیری مصرف شده‌اند.
سهامداران انتظار ندارند فقط با انتشار اعداد بزرگ سود و فروش روبه‌رو شوند. آنها حق دارند بدانند پشت این اعداد چه اتفاقی افتاده است. شفافیت درباره درآمدهای ارزی، مطالبات قدیمی، هزینه پروژه‌ها، نحوه تأمین مالی و انطباق فعالیت‌ها با اهداف شرکت، حداقل انتظاری است که باید از مدیریت نفت سپاهان داشت.
ملاحظات بررسی: در جریان تهیه این یادداشت، گزارش تفسیری مدیریت نفت سپاهان در سامانه کدال و سایر سامانه‌های مورد بررسی پیدا نشد. این یادداشت بر اساس صورت‌های مالی، اطلاعات منتشرشده و گزارش حسابرس و بازرس قانونی تهیه شده است. در صورت ارائه گزارش تفسیری مدیریت از سوی شرکت، امکان تکمیل تحلیل و اعمال اصلاحات یا توضیحات لازم حتی پس از انتشار وجود دارد.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com