گروه اقتصادی در اقتصادی که مردم هر روز نگران کاهش قدرت خرید ریال هستند، ثبت ده‌ها هزار میلیارد تومان سود ناشی از افزایش ارزش دارایی‌های مالی، یک پرسش اساسی ایجاد می‌کند: آیا منابع اقتصادی کشور به سمت تولید، اشتغال و افزایش عرضه کالا حرکت می‌کند یا بخش بزرگی از فعالیت مالی صرف جابه‌جایی و ارزش‌گذاری دوباره دارایی‌های موجود می‌شود؟ پاسخ این پرسش، تنها به سهامداران یک شرکت مربوط نیست؛ با آینده تولید و اعتماد مردم به پول ملی نیز ارتباط دارد.
به گزارش بولتن نیوز، گروه توسعه مالی مهرآیندگان در توضیحات تازه خود درباره عملکرد شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ اعلام کرده است که حدود ۵۶ هزار و ۷۴۱ میلیارد تومان سود از محل تغییر ارزش سرمایه‌گذاری‌ها شناسایی کرده است.
این سود مطابق ضوابط حسابداری در صورت‌های مالی شرکت منعکس شده، اما لزوماً به معنای ورود همین میزان وجه نقد یا ایجاد ظرفیت تولیدی جدید نیست.
در همان دوره، شرکت از افزایش حساب‌های پرداختنی به دلیل خرید پنج درصد سهام گروه پتروشیمی تابان فردا خبر داده است؛ معامله‌ای که ارزش اصلاح‌شده آن ۲۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان اعلام شده است.
این دو رویداد به‌خودی‌خود نشانه تخلف نیستند، اما فرصتی برای طرح یک پرسش بزرگ‌تر فراهم می‌کنند:
اقتصاد ایران از این گردش عظیم دارایی‌های مالی چه سهمی در تولید واقعی و تقویت قدرت ریال به دست می‌آورد؟
خطر از جایی آغاز می‌شود که پول از تولید فاصله بگیرد
خریدوفروش سهام، بخشی طبیعی از اقتصاد و بازار سرمایه است. حتی انتقال مالکیت می‌تواند با ورود مدیریت بهتر، سرمایه تازه و افزایش بهره‌وری همراه شود.
اما اگر معاملات بزرگ عمدتاً با بدهی جدید و تسهیلات بانکی تأمین مالی شوند، بدون آنکه به افزایش تولید منجر شوند، احتمال دارد منابع مالی محدود کشور از سرمایه در گردش کارخانه‌ها و پروژه‌های مولد دور شود.
در چنین شرایطی، بنگاه تولیدی برای تأمین مواد اولیه با هزینه بالاتر مواجه می‌شود و فشار تأمین مالی می‌تواند به قیمت تمام‌شده محصولات منتقل شود.
اگر تأمین مالی این معاملات به خلق اعتبار بانکی اضافی و رشد نقدینگی فراتر از ظرفیت تولید منجر شود، فشار تورمی نیز ممکن است تشدید شود.
البته درباره معامله ومهان هنوز سندی وجود ندارد که نشان دهد این زنجیره اتفاق افتاده است. آنچه ضرورت دارد، شفاف‌سازی منشأ تأمین مالی و مقصد منابع است.
چرا دفاع از ریال به شفافیت معاملات بزرگ وابسته است؟
دفاع از ارزش پول ملی فقط با عرضه ارز یا اعلام نرخ‌های جدید محقق نمی‌شود.
ریال زمانی قدرت بیشتری پیدا می‌کند که مردم به ثبات اقتصادی اعتماد داشته باشند، تولید کالا و خدمات افزایش یابد و رشد اعتبار و نقدینگی از ظرفیت واقعی اقتصاد فاصله نگیرد.
بر اساس اعلام رئیس‌کل بانک مرکزی در ۱۳ مهر، نقدینگی در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ حدود ۲۰.۷ درصد رشد کرده است.
این عدد به‌تنهایی توضیح‌دهنده همه تحولات قیمت‌ها و نرخ ارز نیست، اما اهمیت نظارت بر نحوه خلق و تخصیص اعتبار را نشان می‌دهد.
وقتی منابع مالی کشور محدود است، باید معلوم باشد تسهیلات و ابزارهای اعتباری بزرگ چه اندازه به تولید جدید کمک می‌کنند و چه اندازه صرف خرید دارایی‌های موجود می‌شوند.
سهم تولید از معامله تابان فردا چقدر است؟
گروه پتروشیمی تابان فردا در زنجیره مالکیت شرکت‌های مهم صنعت پتروشیمی و انرژی حضور دارد.
اما خرید پنج درصد سهام این گروه، به‌خودی‌خود به معنای سرمایه‌گذاری مستقیم در یک کارخانه یا افزایش تولید پتروشیمی نیست.
در معامله سهام موجود، وجه پرداختی در مرحله نخست به فروشنده تعلق می‌گیرد؛ اینکه این منابع بعداً چگونه مصرف شوند، موضوعی مستقل و بسیار مهم است.
از همین رو، بررسی این معامله باید از دفاتر ومهان فراتر برود و به سرنوشت وجوه دریافتی فروشنده، یعنی شرکت سرمایه‌گذاری اهداف، نیز برسد.
آیا منابع حاصل از این واگذاری برای توسعه پروژه‌های انرژی، کاهش بدهی‌های پرهزینه و تقویت تولید استفاده می‌شود یا صرف جابه‌جایی دارایی‌ها و تعهدات مالی دیگر خواهد شد؟
پاسخ مستند به این سؤال، اهمیت اقتصادی بیشتری از اعلام یک سود بزرگ حسابداری دارد.
پنج پرسش در دفاع از قدرت ریال
از مدیریت گروه توسعه مالی مهرآیندگان، شرکت سرمایه‌گذاری اهداف و نهادهای ناظر انتظار می‌رود روشن کنند:
۱. منابع پرداخت ثمن خرید سهام تابان فردا از کجا تأمین شده و چه میزان آن به تسهیلات بانکی یا ابزارهای اعتباری وابسته است؟
۲. چه میزان از ثمن معامله تاکنون نقداً پرداخت شده و چه تعهداتی برای سال‌های آینده باقی مانده است؟
۳. وجوه دریافتی اهداف از این واگذاری در چه بخش‌هایی مصرف شده یا قرار است مصرف شود؟
۴. آیا این معامله به تأمین مالی پروژه‌های تولیدی، کاهش بدهی‌های پرهزینه یا افزایش سرمایه‌گذاری واقعی منجر شده است؟
۵. بانک‌ها و نهادهای ناظر چه سازوکاری برای اطمینان از عدم انحراف منابع اعتباری اختصاص‌یافته به تولید به سمت معاملات غیرمولد دارند؟
قدرت ریال را در کارخانه‌ها هم باید جست‌وجو کرد
مردم از بازار سرمایه انتظار دارند به تجهیز پس‌اندازها برای فعالیت اقتصادی کمک کند؛ نه آنکه افزایش اسمی ارزش دارایی‌ها با افزایش واقعی ثروت ملی اشتباه گرفته شود.
سود حسابداری، اگر پشتوانه معتبر داشته باشد، بخشی از واقعیت مالی شرکت است. اما آنچه در بلندمدت از قدرت خرید ریال حمایت می‌کند، رشد تولید، بهره‌وری، انضباط پولی و اعتماد عمومی است.
مسئله اصلی این نیست که چرا یک شرکت ۵۶ هزار میلیارد تومان سود شناسایی کرده؛ مسئله این است که در کنار این ارقام بزرگ، چه مقدار ظرفیت تولیدی جدید، اشتغال پایدار و ارزش اقتصادی واقعی ایجاد شده است.
بولتن نیوز در چارچوب پرونده «دفاع از قدرت ریال» این پرسش را از مدیران اقتصادی و نهادهای ناظر پیگیری می‌کند و آمادگی انتشار پاسخ مستند طرف‌های مرتبط را دارد.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com