گروه اقتصادی، محدودیت در تأیید برخی اطلاعات مربوط به دارایی‌ها و درآمدهای شرکت ملی نفتکش، در کنار ارائه‌نشدن صورت تطبیق شماری از حساب‌های پتروپالایش کنگان با شرکت‌های طرف معامله، بار دیگر ضرورت پاسخگویی مدیران درباره کیفیت اطلاعات مالی را مطرح کرده است. پرسش اصلی این نیست که آیا صرف درج یک بند در گزارش حسابرس به معنای تخلف است؛ بلکه این است که مدیران برای رفع ابهام‌ها چه کرده‌اند و چرا باید درباره وضعیت نهایی این موارد شفاف‌سازی شود؟
به گزارش بولتن نیوز، در ارزیابی عملکرد شرکت‌های بزرگ اقتصادی، معمولاً اعداد مربوط به فروش، سود خالص و رشد درآمد بیش از سایر اطلاعات مورد توجه قرار می‌گیرند؛ اما واقعیت این است که تصویر مالی یک مجموعه تنها با مشاهده ارقام سود و فروش کامل نمی‌شود. گاهی آنچه در بندهای گزارش حسابرس و بازرس قانونی درج می‌شود، پرسش‌هایی مهم‌تر از میزان سودآوری مطرح می‌کند؛ پرسش‌هایی درباره قابلیت اتکای اطلاعات مالی، مستندات دارایی‌ها، تأیید درآمدها و وضعیت حساب‌های میان شرکت‌ها.
بررسی اطلاعات منتشرشده درباره گروه پتروشیمی تابان فردا و شرکت‌های مرتبط، از جمله شرکت ملی نفتکش و پتروپالایش کنگان، ضرورت توجه به همین پرسش‌ها را نشان می‌دهد. موضوعاتی که اگرچه به‌تنهایی اثبات‌کننده تخلف یا نادرستی صورت‌های مالی نیستند، نمی‌توان از کنار آن‌ها نیز به‌سادگی عبور کرد.
بر اساس اطلاعات نقل‌شده از گزارش ارائه‌شده در مجمع سالانه تابان فردا در شهریور ۱۴۰۵، حسابرس درباره احراز وجود و کامل‌بودن اطلاعات ۶۸ فروند کشتی شرکت ملی نفتکش با ارزش دفتری ۱۴ هزار و ۶۲۷ میلیارد ریال، با محدودیت در رسیدگی مواجه بوده است. همچنین درباره درآمد خدمات ۱۹ فروند کشتی به مبلغ ۱۵ هزار و ۹۷۳ میلیارد ریال، مدارک کافی در اختیار حسابرس قرار نگرفته و مبلغ ۷ هزار و ۹۸۳ میلیارد ریال از درآمدهای شناسایی‌شده در دوره جاری و سنوات قبل نیز به تأیید اجاره‌کنندگان نرسیده است.
این ارقام به‌ترتیب معادل حدود یک‌هزار و ۴۶۳ میلیارد تومان، یک‌هزار و ۵۹۷ میلیارد تومان و ۷۹۸ میلیارد تومان است؛ مبالغی که اهمیت پیگیری و روشن‌شدن وضعیت مستندات مربوط به آن‌ها را نشان می‌دهد.
البته باید بر یک نکته اساسی تأکید کرد: محدودیت حسابرس در کسب شواهد کافی، به معنای اثبات نبود کشتی‌ها یا غیرواقعی‌بودن درآمدها نیست. اما وقتی حسابرس نتوانسته است شواهد کافی برای تأیید برخی اطلاعات به دست آورد، انتظار منطقی آن است که مدیریت شرکت توضیح دهد چه مدارکی ارائه شده، چه تأییدیه‌هایی دریافت شده و وضعیت این موارد در دوره‌های بعد به کجا رسیده است. شفافیت دقیقاً از همین نقطه آغاز می‌شود؛ جایی که به‌جای اکتفا به اعلام ارقام، امکان بررسی و راستی‌آزمایی آن‌ها فراهم می‌شود.
موضوع پتروپالایش کنگان نیز از همین منظر قابل توجه است. بر اساس اطلاعات نقل‌شده از گزارش شش‌ماهه منتهی به ۳۱ شهریور ۱۴۰۴، درآمد عملیاتی شرکت از ۱۴۶ هزار و ۸۲۴ میلیارد ریال به ۲۲۱ هزار و ۳۸۰ میلیارد ریال رسیده که از رشد حدود ۵۱ درصدی حکایت دارد. با این حال، بهای تمام‌شده نیز با رشدی حدود ۷۸ درصدی، به بیش از ۱۷۲ هزار میلیارد ریال افزایش یافته است. بنابراین، برای قضاوت درباره کیفیت عملکرد شرکت، بررسی هم‌زمان درآمد، هزینه‌ها، حاشیه سود و وضعیت جریان نقدی ضروری است.
در کنار این ارقام، ارائه‌نشدن صورت تطبیق حساب‌های فیمابین پتروپالایش کنگان با شرکت ملی نفت ایران و مجتمع گاز پارس جنوبی تا زمان گزارش، موضوعی است که به توضیح بیشتر نیاز دارد. نبود صورت تطبیق به‌خودی‌خود به معنای وجود اختلاف قطعی در حساب‌ها نیست؛ اما تا زمانی که مانده حساب‌های دو طرف با یکدیگر تطبیق داده نشده و تأییدیه‌های لازم دریافت نشده باشد، ارزیابی دقیق مطالبات و بدهی‌های مرتبط با دشواری همراه خواهد بود.
در اینجا یک پرسش روشن مطرح می‌شود: مدیران شرکت چه زمانی و با چه سازوکاری این حساب‌ها را تعیین تکلیف کرده‌اند؟ آیا تأییدیه‌های لازم دریافت شده است؟ آیا اختلاف احتمالی در مانده حساب‌ها وجود داشته و در صورت وجود، چگونه رسیدگی شده است؟ پاسخ مستند به این پرسش‌ها می‌تواند به رفع ابهام کمک کند؛ همان‌طور که نبود پاسخ روشن، ضرورت پیگیری موضوع را بیشتر می‌کند.
از سوی دیگر، بنا بر اطلاعات نقل‌شده، شرکت ملی نفتکش برای سال مالی منتهی به ۱۰ دی ۱۴۰۴ حدود ۳۵ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان سود خالص گزارش کرده است. این رقم در نگاه نخست قابل توجه است، اما سود حسابداری لزوماً به معنای وصول همان میزان وجه نقد نیست. برای ارزیابی کیفیت سود، باید صورت جریان وجوه نقد، وضعیت مطالبات، تأییدیه بدهکاران و میزان وصول درآمدهای شناسایی‌شده نیز بررسی شود. سودآوری زمانی تصویری قابل اتکا از عملکرد شرکت ارائه می‌کند که بتوان ارتباط آن را با جریان‌های واقعی مالی و اسناد پشتیبان ارزیابی کرد.
در چنین شرایطی، مسئولیت هیئت‌مدیره و مدیران اجرایی تنها به ارائه صورت‌های مالی و اعلام نتایج فعالیت محدود نمی‌شود. رفع محدودیت‌های حسابرسی، تقویت کنترل‌های داخلی، تعیین تکلیف حساب‌های تطبیق‌نشده و ارائه توضیحات مستند درباره درآمدها و دارایی‌ها، بخش مهمی از فرایند پاسخگویی است. گزارش حسابرس و بازرس قانونی نیز زمانی بیشترین اثر را خواهد داشت که موارد مطرح‌شده در آن به اقدامات اصلاحی مشخص منتهی شود و نتیجه این اقدامات در دوره‌های بعد قابل پیگیری باشد.
از همین رو، انتظار می‌رود مدیران گروه پتروشیمی تابان فردا، شرکت ملی نفتکش و پتروپالایش کنگان درباره آخرین وضعیت موارد مطرح‌شده، اقدامات انجام‌شده برای رفع محدودیت‌های حسابرسی، وضعیت تأیید درآمدها و تعیین تکلیف حساب‌های فیمابین توضیحات روشن و مستند ارائه کنند. اگر ابهام‌ها برطرف شده است، انتشار مستندات و تشریح اقدامات اصلاحی می‌تواند به شفاف‌شدن موضوع کمک کند؛ و اگر برخی موارد همچنان تعیین تکلیف نشده‌اند، اعلام صریح وضعیت آن‌ها گامی ضروری در مسیر پاسخگویی خواهد بود.
در نهایت، مسئله اصلی نه صرفاً چند عدد در یک گزارش مالی، بلکه میزان شفافیت و قابلیت اتکای اطلاعاتی است که مبنای ارزیابی عملکرد شرکت‌ها قرار می‌گیرد. گزارش‌های حسابرسی نباید به اسنادی تشریفاتی برای طرح در مجمع و تصویب صورت‌های مالی تبدیل شوند؛ بلکه باید مبنایی برای پیگیری پرسش‌های مهم، اصلاح ضعف‌های احتمالی و افزایش اعتماد به گزارشگری مالی باشند.
بولتن نیوز ضمن تأکید بر ضرورت رعایت انصاف در قضاوت و پرهیز از نتیجه‌گیری پیش از تکمیل مستندات، آمادگی دارد پاسخ‌های رسمی و مستند مدیران شرکت‌های یادشده و توضیحات مرتبط با گزارش‌های حسابرس و بازرس قانونی را دریافت و منتشر کند.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com