ابهام تازه در فاز ۱۹ پارس جنوبی؛ چرا پس از مناقصه طولانی، سخن از ترک تشریفات است؟

گروه اقتصادی مناقصه فشارافزایی خشکی فاز ۱۹ پارس جنوبی، به‌رغم یک مرحله تجدید مناقصه و طی فرایندی طولانی برای ارزیابی شرکت‌های متقاضی، هنوز به سرانجام نرسیده است. اکنون اطلاعات رسیده به بولتن نیوز از مطرح شدن مسیری مبتنی بر «تأمین مالی» و احتمال استفاده از ترک تشریفات حکایت دارد؛ موضوعی که در صورت صحت، این پرسش جدی را ایجاد می‌کند که چرا پس از صرف نزدیک به یک‌سال‌ونیم برای یک فرایند رقابتی، تعیین تکلیف از میان شرکت‌های واجد شرایط انجام نشده و قرار است مسیر دیگری برای اجرای این پروژه راهبردی بررسی شود؟

به گزارش بولتن نیوز، فشارافزایی پارس جنوبی را نمی‌توان یک پروژه عادی صنعت نفت دانست. حفظ ظرفیت تولید این میدان در سال‌های پیش‌رو مستقیماً با امنیت انرژی کشور ارتباط دارد و به همین دلیل، هم سرعت اجرای پروژه و هم سلامت، رقابت‌پذیری و صرفه اقتصادی فرایند انتخاب پیمانکار اهمیت ویژه‌ای دارد.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده به بولتن نیوز، مناقصه فشارافزایی خشکی فاز ۱۹ پس از یک بار تجدید مناقصه و حدود یک‌سال‌ونیم بررسی هنوز تعیین تکلیف نهایی نشده است.
طبق همین اطلاعات، در مرحله ارزیابی کیفی، شمار قابل توجهی از شرکت‌های بزرگ صنعت نفت وارد رقابت شدند و پس از بررسی‌ها ۱۵ شرکت از این مرحله عبور کردند. در مرحله بعد نیز ارزیابی‌های فنی انجام و نهایتاً هشت شرکت تأیید شدند و پیشنهادهای مالی آنان مورد بررسی قرار گرفت.
بنابراین، با فرایندی مواجهیم که بخش عمده مسیر ارزیابی رقابتی خود را پشت سر گذاشته است.
سابقه پرسش‌ها درباره فاز ۱۹
پیش از این نیز رسانه تخصصی «میز نفت» گزارش‌هایی درباره مناقصه فشارافزایی فاز ۱۹ منتشر و از ورود نهادهای نظارتی و توقف فرایند واگذاری خبر داده بود. در این گزارش‌ها پرسش‌هایی درباره نحوه انتخاب پیمانکار، قیمت پیشنهادی و ارزیابی توان اجرایی مطرح شده بود.
بولتن نیوز در این گزارش قصد ورود به پرونده‌های دیگری که طی روزهای اخیر در برخی رسانه‌ها مطرح شده را ندارد و درباره آنها نیز قضاوتی نمی‌کند. موضوع این گزارش مشخصاً سرنوشت خود مناقصه فاز ۱۹ و تصمیمی است که قرار است برای آینده آن گرفته شود.
چرا مناقصه هنوز تعیین تکلیف نشده است؟
پرسش نخست بسیار ساده است:
وقتی پس از یک‌سال‌ونیم بررسی، تعدادی از شرکت‌ها مراحل کیفی و فنی را طی کرده و پیشنهادهای مالی نیز بررسی شده است، چه مانعی موجب شده مناقصه تاکنون به نتیجه نهایی نرسد؟
اگر ادامه فرایند موجود از لحاظ قانونی و فنی امکان‌پذیر است، علت تأخیر باید مشخص شود؛ و اگر امکان ادامه آن وجود ندارد، انتظار می‌رود شرکت نفت و گاز پارس مبنای حقوقی و فنی این وضعیت را تشریح کند.
ابهام مهم‌تر؛ تأمین مالی و ترک تشریفات
اما بخش اصلی اطلاعات رسیده به بولتن نیوز مربوط به مرحله بعد است.
بر اساس این اطلاعات، پیشنهاد دیگری برای اجرای پروژه با محوریت تأمین مالی مطرح شده و احتمال استفاده از سازوکار ترک تشریفات نیز مورد بحث قرار گرفته است.
بولتن نیوز در حال حاضر سندی منتشر نمی‌کند که نشان دهد چنین تصمیمی نهایی شده است و بنابراین آن را تصمیم قطعی وزارت نفت یا شرکت نفت و گاز پارس تلقی نمی‌کند.
اما همین موضوع، در صورت قرار داشتن در دستور بررسی، نیازمند پاسخ به دو سؤال اساسی است:
اول؛ چرا پس از طی یک فرایند طولانی مناقصه، باید گزینه ترک تشریفات مورد بررسی قرار گیرد؟
و دوم؛ در پیشنهاد تأمین مالی جدید، چه میزان از منابع پروژه واقعاً توسط پیشنهاددهنده تأمین می‌شود و چه میزان قرار است از منابع داخلی صنعت نفت پرداخت شود؟
این سؤال دوم بسیار مهم است. اگر مزیت یک پیشنهاد جدید، «تأمین مالی» باشد، میزان واقعی منابعی که طرف مقابل متعهد به تأمین آن می‌شود باید در ارزیابی اقتصادی پیشنهاد نقش تعیین‌کننده داشته باشد.
ترک تشریفات ممنوع نیست؛ اما باید توجیه داشته باشد
بولتن نیوز تأکید می‌کند که استفاده از ترک تشریفات در چارچوب مقررات و در مواردی که شرایط قانونی آن احراز شده باشد، فی‌نفسه به معنای تخلف نیست.
اما شرایط فاز ۱۹ یک سؤال متفاوت ایجاد می‌کند:
وقتی یک مناقصه گسترده برگزار شده، شرکت‌های متعدد ارزیابی شده‌اند و فرایند فنی و مالی تا مراحل پیشرفته طی شده، چه ضرورت تازه‌ای می‌تواند تغییر مسیر از رقابت طی‌شده به ترک تشریفات را توجیه کند؟
پاسخ به همین سؤال می‌تواند بخش قابل توجهی از ابهامات موجود را برطرف کند.

وزارت نفت اسناد تصمیم جدید را شفاف کند
در چنین شرایطی بهترین پاسخ، انتشار اطلاعات غیرمحرمانه مربوط به تصمیم نهایی است.
از وزارت نفت، شرکت ملی نفت ایران و شرکت نفت و گاز پارس انتظار می‌رود ضمن تسریع در تعیین تکلیف این پروژه، روشن کنند سرنوشت مناقصه فعلی چیست، آیا گزینه ترک تشریفات واقعاً در دست بررسی قرار دارد و در صورت مثبت بودن پاسخ، توجیه فنی، اقتصادی و حقوقی آن چیست؟
همچنین اگر پیشنهاد جدید بر تأمین مالی استوار است، اعلام چارچوب کلی منابع تأمین مالی ـ بدون انتشار اطلاعات تجاری محرمانه ـ می‌تواند مشخص کند این گزینه چه مزیتی نسبت به ادامه فرایند قبلی دارد.
فاز ۱۹ متعلق به یک پیمانکار یا مدیر نیست؛ بخشی از زیرساخت راهبردی انرژی کشور است. همان اندازه که تأخیر در اجرای آن قابل قبول نیست، تغییر مسیر واگذاری آن نیز باید مستدل، شفاف و در چارچوب منافع ملی باشد.
بولتن نیوز آمادگی دارد پاسخ وزارت نفت، شرکت ملی نفت ایران، شرکت نفت و گاز پارس و طرف‌های مرتبط با این مناقصه را عیناً منتشر کند.