سود «فراز آریا» ۶۱۴ درصد جهش کرد؛ پس چرا جریان نقد عملیاتی منفی شد؟

به گزارش بولتن نیوز، صورت‌های مالی حسابرسی‌شده توسعه صنایع فراز آریا در نگاه نخست تصویری بسیار مثبت ارائه می‌کند؛ سود خالص شرکت در سال ۱۴۰۳ با رشد ۶۱۴ درصدی به ۱۳۲ میلیارد و ۸۶۰ میلیون ریال رسیده است. اما کالبدشکافی همین گزارش نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از جهش درآمد شرکت از محل فروش سرمایه‌گذاری حاصل شده، درآمد سود سهام ۶۵ درصد کاهش یافته، جریان نقد عملیاتی منفی شده و دریافتنی‌های تجاری نیز ۵۱۵ درصد افزایش یافته است. در کنار این اعداد، حسابرس ضمن ارائه اظهارنظر مقبول، درباره جلوگیری از «تقسیم سود منافع موهوم»، برخی دارایی‌های فاقد پوشش بیمه‌ای کافی، دعاوی حقوقی، سرنوشت یک سرمایه‌گذاری و مواردی از عدم رعایت مقررات نکاتی را مطرح کرده است؛ مجموعه‌ای که بررسی «کیفیت سود» فراز آریا را به موضوعی مهم برای سهامداران تبدیل می‌کند

به گزارش بولتن نیوز، گاهی یک عدد بزرگ در صورت‌های مالی می‌تواند آن‌قدر چشمگیر باشد که سایر اعداد مهم در سایه آن قرار گیرند. صورت‌های مالی سال ۱۴۰۳ شرکت توسعه صنایع فراز آریا نمونه قابل توجهی از همین وضعیت است.

شرکت در سال مالی منتهی به ۳۰ اسفند ۱۴۰۳، ۱۳۲ میلیارد و ۸۶۰ میلیون ریال سود خالص شناسایی کرده است؛ رقمی که در سال قبل ۱۸ میلیارد و ۶۱۰ میلیون ریال بود. به این ترتیب سود خالص شرکت ۶۱۴ درصد افزایش یافته و سود پایه هر سهم نیز از ۱۶ ریال به ۱۱۱ ریال رسیده است. �

طبیعتاً این اعداد در نگاه نخست خبر خوبی برای سهامداران محسوب می‌شوند.
اما پرسش حرفه‌ای از همین نقطه آغاز می‌شود:

این سود چگونه ساخته شده است؟

درآمد سود سهام ۶۵ درصد کم شد؛ اما سود فروش سرمایه‌گذاری‌ها جهش کرد
جزئیات صورت سود و زیان نشان می‌دهد درآمد سود سهام فراز آریا از ۴۴ میلیارد و ۲۰۰ میلیون ریال در سال ۱۴۰۲ به ۱۵ میلیارد و ۶۵۹ میلیون ریال در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته؛ یعنی افتی ۶۵ درصدی.
در مقابل، سود فروش سرمایه‌گذاری‌ها از تنها یک میلیارد و ۱۱ میلیون ریال به ۱۴۵ میلیارد و ۴۵۰ میلیون ریال رسیده است.
در نتیجه مجموع درآمدهای عملیاتی شرکت از ۴۵٫۲۱۱ میلیارد ریال به ۱۶۱٫۱۰۹ میلیارد ریال افزایش یافته و سود عملیاتی نیز به ۱۳۲٫۷۸۳ میلیارد ریال رسیده است. �

بنابراین برای تحلیل عملکرد فراز آریا صرفاً گفتن اینکه «سود ۶۱۴ درصد افزایش یافته» کافی نیست؛ باید منشأ این افزایش نیز دیده شود.

رد ۱۴۵ میلیارد ریال سود را کجا می‌توان پیدا کرد؟

صفحات مربوط به پرتفوی سرمایه‌گذاری، تصویر را روشن‌تر می‌کنند.
براساس صورت ریز معاملات سهام واگذارشده، بخشی از سرمایه‌گذاری فراز آریا در شرکت ایریک کابل افق با بهای تمام‌شده ۱۶۴ میلیارد و ۵۵۰ میلیون ریال، به مبلغ ۳۱۰ میلیارد ریال واگذار شده است.

سود حاصل از این معامله؟

۱۴۵ میلیارد و ۴۵۰ میلیون ریال.
همان رقمی که در صورت سود و زیان به‌عنوان سود فروش سرمایه‌گذاری‌ها دیده می‌شود. �

اینجاست که یکی از مهم‌ترین پرسش‌های تحلیلی مطرح می‌شود:

سودآوری سال ۱۴۰۳ فراز آریا تا چه اندازه قابل تکرار است؟

فروش یک سرمایه‌گذاری می‌تواند کاملاً اقتصادی و به نفع شرکت باشد؛ اما سهامدار برای ارزیابی آینده شرکت باید بداند چه میزان از سود سالانه ناشی از درآمدهای تکرارشونده و چه میزان حاصل از واگذاری دارایی و سرمایه‌گذاری است.
تناقض ظاهری مهم؛ سود بالا رفت، جریان نقد عملیاتی منفی شد
اما شاید یکی از قابل‌تأمل‌ترین اعداد گزارش در صورت جریان وجوه نقد باشد.
در حالی که شرکت ۱۳۲٫۸۶ میلیارد ریال سود خالص گزارش کرده، جریان خالص وجه نقد ناشی از فعالیت‌های عملیاتی در سال ۱۴۰۳ منفی ۶ میلیارد و ۲۵۶ میلیون ریال بوده است.
این شاخص در سال قبل مثبت ۲۹ میلیارد و ۸۳۷ میلیون ریال گزارش شده بود. �

منفی بودن جریان نقد عملیاتی به‌خودی‌خود اثبات‌کننده وجود مشکل نیست؛ اما وقتی همزمان با جهش بیش از شش‌برابری سود رخ می‌دهد، توضیح درباره علت فاصله میان سود گزارش‌شده و تولید نقد عملیاتی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
دریافتنی‌های تجاری بیش از شش برابر شد
یک عدد دیگر نیز توجه را جلب می‌کند.
دریافتنی‌های تجاری شرکت از ۵۴ میلیارد و ۶۱۲ میلیون ریال در پایان سال ۱۴۰۲ به ۳۳۶ میلیارد و ۱۱۳ میلیون ریال در پایان ۱۴۰۳ رسیده است.

یعنی ۵۱۵ درصد رشد.
در نتیجه جمع دارایی‌های جاری نیز از حدود ۶۰ میلیارد ریال به ۳۶۵٫۶۴۳ میلیارد ریال افزایش یافته است. �

اینجا سهامدار حق دارد بپرسد این مطالبات عمدتاً مربوط به چه اشخاص یا معاملاتی است؟ سررسید آنها چگونه است؟ چه میزان وصول شده و آیا افزایش قابل توجه دریافتنی‌ها با وضعیت جریان نقد عملیاتی شرکت ارتباطی دارد؟
پاسخ قطعی به این پرسش‌ها از صفحات موجود این گزارش به دست نمی‌آید و بنابراین باید از مدیران شرکت خواسته شود جزئیات بیشتری ارائه کنند.
عبارت مهم حسابرس؛ مراقب «تقسیم سود منافع موهوم» باشید
اما یکی از مهم‌ترین فرازهای گزارش حسابرس در بخش الزامات قانونی قرار دارد.
حسابرس توجه مجمع عمومی صاحبان سهام را به این موضوع جلب کرده که سود قابل تقسیم براساس صورت‌های مالی تلفیقی گروه ۱۵۹ میلیارد و ۱۲۶ میلیون ریال کمتر از سود قابل تقسیم طبق صورت‌های مالی شرکت توسعه صنایع فراز آریا است.
و سپس صراحتاً تأکید می‌کند که هنگام تصمیم‌گیری درباره تقسیم سود باید به این موضوع توجه شود تا از:
«تقسیم سود منافع موهوم»
جلوگیری شود. �

توجه به یک نکته ضروری است: این عبارت به معنی اعلام وقوع تقسیم سود موهوم نیست؛ بلکه هشداری است که حسابرس برای تصمیم‌گیری مجمع درباره میزان سود قابل تقسیم مطرح کرده است.
این تفکیک برای قضاوت منصفانه درباره شرکت اهمیت دارد.
۱۴۵ میلیارد ریال به «سایر اندوخته‌ها» منتقل شد
صورت گردش سود انباشته نیز نکته قابل توجه دیگری دارد.
سود قابل تخصیص شرکت در پایان دوره به ۱۷۵ میلیارد و ۲۶۹ میلیون ریال رسیده، اما از این مبلغ ۱۴۵ میلیارد و ۴۵۰ میلیون ریال به «سایر اندوخته‌ها» منتقل شده است.
در نتیجه سود انباشته پایان دوره از ۴۴٫۲۷ میلیارد ریال سال قبل به ۲۳٫۱۷۷ میلیارد ریال کاهش یافته است. �

جالب آنکه مبلغ انتقال‌یافته به سایر اندوخته‌ها دقیقاً با سود گزارش‌شده از فروش سرمایه‌گذاری ایریک کابل افق برابر است.
این تطابق عددی قابل مشاهده است؛ با این حال درباره مبنای تصمیم و علت این انتقال باید توضیح مدیران یا یادداشت مربوطه مبنای قضاوت قرار گیرد و صرف برابری دو عدد برای نتیجه‌گیری درباره ماهیت تصمیم کافی نیست.
دارایی‌هایی که پوشش بیمه‌ای کافی ندارند
موضوع دیگری که حسابرس بر آن تأکید کرده، وضعیت پوشش بیمه‌ای برخی دارایی‌هاست.
براساس گزارش، دارایی‌های ثابت مشهود دو شرکت فرعی فن و توسعه صنعت یار ایرانیان و توسعه تجارت رهیاب فن گستر فاقد پوشش بیمه‌ای کافی اعلام شده‌اند.
حسابرس البته تصریح کرده که این موضوع بر اظهارنظر وی نسبت به صورت‌های مالی اثر نداشته است. �

اما سؤال مدیریتی پابرجاست: چرا دارایی‌های ثابت شرکت‌های زیرمجموعه یک هلدینگ سرمایه‌گذاری باید با پوشش بیمه‌ای ناکافی مواجه باشند و آیا این وضعیت اکنون اصلاح شده است؟
یک دعوای حقوقی و سرنوشت یک سرمایه‌گذاری
گزارش حسابرس همچنین به دعوایی مرتبط با بخشی از اراضی محل احداث کارخانه شرکت فرعی فن و توسعه صنعت یار ایرانیان اشاره کرده است.
طبق گزارش، دادگاه در مرحله‌ای قرار عدم استماع صادر کرده، اما موضوعات مربوط به مطالبه ضرر و زیان و عدم تحویل برق همچنان در جریان عنوان شده است. همچنین چک‌هایی به مبلغ جمعاً ۴۲ میلیارد و ۵۵۷ میلیون ریال بابت خرید زمین صادر شده که در سررسید وصول نشده‌اند. �

در موضوع دیگری، حسابرس درباره بازیافت مبلغ سرمایه‌گذاری مرتبط با مجتمع فولادسازی نیزار پارس مرصاد نیز بر وجود ابهام تأکید کرده؛ پروژه‌ای که قرارداد اجاره زمین آن فسخ شده و تعیین ارزش مخارج انجام‌شده و پیگیری برای وصول آن در جریان گزارش شده است. �

تکالیفی که هنوز به نتیجه نهایی نرسیده‌اند
موضوع مهم‌تر برای ارزیابی حاکمیت شرکتی در بندهای بعدی دیده می‌شود.
حسابرس گزارش کرده تکلیف مجمع عمومی عادی به‌طور فوق‌العاده مورخ ۸ آبان ۱۴۰۳ درباره سرمایه‌گذاری در سهام مجتمع فولادسازی نیزار پارس مرصاد، نقل‌وانتقال رسمی دارایی نگهداری‌شده برای فروش، بیمه دارایی‌ها و احقاق حقوق شرکت فرعی در قبال شرکت شهرک‌های صنعتی، علی‌رغم اقدامات انجام‌شده به نتیجه نهایی نرسیده است. �

این بند به‌تنهایی موضوع مناسبی برای مطالبه توضیح از هیئت‌مدیره است: چه اقداماتی انجام شده، چه موانعی باقی مانده و زمان‌بندی نهایی تعیین تکلیف آنها چیست؟
پای مقررات بورس هم در میان است

گزارش حسابرس در بخش دیگری تصریح می‌کند که ضوابط سازمان بورس در خصوص دستورالعمل اجرایی افشای اطلاعات شرکت‌های ثبت‌شده نزد سازمان، در مورد ماده ۱۳ و افشای فوری واگذاری ۵ درصد از دارایی‌های شرکت براساس صورت‌های مالی سال قبل و افشای معاملات مشمول ماده ۱۲۹ رعایت نشده است. �

این دیگر صرفاً بحث سودآوری نیست؛ موضوع شفافیت و زمان‌بندی افشای اطلاعات برای سهامداران نیز مطرح است.
هفت سؤال بولتن نیوز از مدیران فراز آریا
بر این اساس، بولتن نیوز بدون پیش‌داوری و با استقبال از پاسخ شرکت، هفت سؤال مشخص را مطرح می‌کند:
با توجه به اینکه بخش مهمی از جهش سود سال ۱۴۰۳ از فروش سرمایه‌گذاری حاصل شده است، برنامه شرکت برای ایجاد سود تکرارشونده در سال‌های آینده چیست؟
علت تبدیل جریان نقد عملیاتی از مثبت ۲۹٫۸ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۲ به منفی ۶٫۲ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۳ چیست؟
علت افزایش ۵۱۵ درصدی دریافتنی‌های تجاری چیست، این مطالبات عمدتاً از چه محل‌هایی ایجاد شده‌اند و وضعیت وصول آنها چگونه است؟
مبنای انتقال ۱۴۵٫۴۵ میلیارد ریال به سایر اندوخته‌ها چه بوده و مجمع یا هیئت‌مدیره با چه هدفی این تصمیم را اتخاذ کرده است؟
پس از هشدار حسابرس درباره تفاوت سود قابل تقسیم شرکت اصلی و گروه و ضرورت جلوگیری از «تقسیم سود منافع موهوم»، سیاست هیئت‌مدیره درباره پیشنهاد تقسیم سود چیست؟
پوشش بیمه‌ای ناکافی دارایی‌های شرکت‌های فرعی، پرونده‌های حقوقی و سرمایه‌گذاری فولادسازی نیزار پارس مرصاد اکنون در چه مرحله‌ای قرار دارند و چه زمانی تعیین تکلیف خواهند شد؟
علت عدم رعایت الزامات مورد اشاره حسابرس درباره افشای فوری برخی اطلاعات چه بوده و شرکت برای جلوگیری از تکرار آن چه سازوکاری در نظر گرفته است؟

آنچه از صورت‌های مالی فراز آریا بیرون می‌آید الزاماً داستان یک شرکت «بد» یا «خوب» نیست؛ بلکه نمونه‌ای روشن از این واقعیت است که رشد سود خالص به‌تنهایی برای ارزیابی عملکرد یک شرکت بورسی کافی نیست.
فراز آریا در سال ۱۴۰۳ سود خالص خود را بیش از شش برابر کرده است؛ این یک واقعیت مالی است. اما همزمان، منشأ بخش قابل توجهی از این جهش به فروش سرمایه‌گذاری بازمی‌گردد، درآمد سود سهام کاهش یافته، جریان نقد عملیاتی منفی شده، مطالبات تجاری جهش کرده و حسابرس نیز مجموعه‌ای از نکات قابل توجه را پیش روی مجمع قرار داده است.
رسالت رسانه اقتصادی دقیقاً از همین نقطه آغاز می‌شود: نه نادیده گرفتن دستاورد شرکت و نه عبور از سؤال‌هایی که اعداد رسمی کدال ایجاد می‌کنند.
بولتن نیوز آمادگی دارد پاسخ مدیران شرکت توسعه صنایع فراز آریا به پرسش‌های مطرح‌شده را بدون دخل و تصرف و در چارچوب حرفه‌ای رسانه‌ای منتشر کند.