گروه اقتصادی، در پی گزارشهای متعدد دانشگاههای علوم پزشکی و مراکز درمانی درباره کمبود دستکش پزشکی، عرضه با قیمت بالاتر از نرخ مصوب و فروش نقدی از سوی برخی تأمینکنندگان، موضوع ایجاد مسیرهای جایگزین تأمین در دستور کار کمیته تدابیر ویژه شرایط جنگ قرار گرفته است؛ تصمیمی که همزمان با طرح مجوزهای جدید واردات، پرسشهایی درباره میزان کسری واقعی بازار، نحوه قیمتگذاری تولید داخل و شفافیت فرآیند انتخاب واردکنندگان ایجاد کرده است.
به گزارش بولتن نیوز، رئیس اداره نظارت و بازرسی ادارهکل تجهیزات پزشکی سازمان غذا و دارو با اشاره به گزارشهای متعدد مراکز درمانی و دانشگاههای علوم پزشکی درباره عدم تأمین دستکش با قیمت مصوب، اعلام کرده است که به دلیل بروز مشکلات در تأمین، ایجاد مسیرهای جایگزین تأمین با نظر و تأکید کمیته تدابیر ویژه در شرایط جنگ در دستور کار قرار گرفته است.
در همین حال، اختلافنظر میان تولیدکنندگان و سیاستگذاران درباره قیمتهای مصوب و هزینه واقعی تولید، یکی از موضوعاتی است که در توضیح ضرورت واردات دستکش پزشکی مطرح شده است؛ مسئلهای که این پرسش را به وجود آورده که اگر قیمتهای تعیینشده با واقعیت هزینههای تولید فاصله دارد، چرا پیش از گشودن مسیر واردات، سازوکار قیمتگذاری اصلاح نمیشود؟
واردات؛ راهحل کمبود یا پاک کردن صورت مسئله؟
موضوع مخالفت با واردات نیست. در شرایطی که تولید داخلی قادر به تأمین نیاز کشور نباشد، واردات میتواند ابزاری برای جلوگیری از اختلال در زنجیره تأمین مراکز درمانی باشد.
اما مسئله اصلی، تناسب واردات با کسری واقعی بازار و نحوه تصمیمگیری درباره آن است.
تولیدکننده داخلی با هزینههایی مانند مواد اولیه، حقوق و دستمزد، انرژی، حملونقل، مالیات و سرمایه در گردش مواجه است و در عین حال باید محصول خود را در چارچوب قیمتهای مصوب عرضه کند. اگر این قیمتها با هزینه واقعی تولید فاصله داشته باشد، طبیعی است که استمرار تولید با مشکل مواجه شود.
در چنین شرایطی، اگر راهکار سیاستگذار صدور مجوز واردات باشد، این پرسش مطرح میشود که چرا ابتدا ساختار قیمتگذاری و هزینههای تولید بررسی و اصلاح نمیشود؟
از سوی دیگر، اگر کالای وارداتی با قیمتی بهمراتب بالاتر از محصول تولید داخل وارد بازار شود، باید مشخص شود این واردات دقیقاً چگونه قرار است به کنترل قیمت و حمایت از مصرفکننده کمک کند.
پنج عددی که میتواند به بسیاری از ابهامها پاسخ دهد
برای پایان دادن به گمانهزنیها درباره بازار دستکش پزشکی، انتشار چند عدد مشخص میتواند تصویر روشنی از وضعیت بازار ارائه کند:
در کنار این ارقام، شفاف شدن قیمت خرید خارجی، ارزش اظهارشده در گمرک، هزینه تمامشده واردات و قیمت عرضه نیز میتواند مشخص کند که واردات با چه هزینهای انجام شده و چه اثری بر بازار داشته است.
به بیان ساده، اگر نیاز کشور و تولید واقعی داخل مشخص باشد، میزان کسری نیز قابل محاسبه خواهد بود:
نیاز کشور منهای تولید قابل اتکای داخلی = کسری واقعی
در چنین شرایطی، واردات منطقی باید متناسب با همین کسری تعریف شود.
نام شرکتهای واردکننده اعلام شود
در بحث مطرحشده درباره مجوزهای واردات دستکش پزشکی، نام شرکتهایی از جمله آذین واردات آسیا، سینا پارس آریا، بنیان تجارت تجر، ونوس تجارت آکام و ونوس تجارت عرشیا مطرح شده است.
با توجه به اهمیت موضوع، لازم است مشخص شود هر یک از این شرکتها چه میزان مجوز دریافت کردهاند، میزان واردات واقعی آنها چقدر بوده و مبنای کارشناسی و قانونی انتخاب آنها چه بوده است.
انتشار این اطلاعات به معنای متهم کردن هیچ شرکت یا فردی نیست؛ بلکه میتواند به شفاف شدن فرآیند تصمیمگیری کمک کند.
اگر فرآیند صدور مجوزها بر اساس نیاز واقعی کشور، ضوابط قانونی و معیارهای کارشناسی انجام شده باشد، انتشار اطلاعات مربوط به آن میتواند بهترین پاسخ به ابهامها باشد.
تولید ملی؛ حمایت بدون انحصار
مسئله را نباید به تقابل ساده «تولید داخلی یا واردات» تقلیل داد.
تولیدکننده داخلی صرفاً به دلیل داخلی بودن نباید از رقابت معاف باشد و در مقابل، واردکننده نیز نباید از مزیتی برخوردار شود که تولیدکننده داخلی از آن محروم است.
اگر کیفیت محصول داخلی مشکل دارد، راهکار، تشدید استانداردها و کنترل کیفیت است.
اگر قیمت تمامشده تولید بالا است، باید ساختار هزینه و سیاست قیمتگذاری بررسی شود.
اگر تولیدکنندهای تخلف میکند، باید با همان واحد برخورد شود.
اما تضعیف ظرفیت تولیدی کشور و جایگزین کردن آن با واردات، نمیتواند راهحل پایدار مشکلات بازار باشد.
تجربه بحرانها؛ تولید داخلی بخشی از امنیت تأمین است
دستکش پزشکی یک کالای معمولی و کماهمیت نیست. تجربه همهگیری کرونا، تحریمها، بحرانهای ارزی و اختلال در زنجیرههای تأمین جهانی نشان داده است که برخورداری از ظرفیت تولید تجهیزات پزشکی، بخشی از امنیت تأمین کشور محسوب میشود.
کارخانهای که به دلیل از دست دادن بازار تعطیل شود، در زمان بحران با یک دستور اداری بهسادگی قابل بازگشت نیست. از بین رفتن خط تولید، نیروی متخصص، سرمایه در گردش، شبکه تأمین مواد اولیه و دانش فنی، هزینهای است که ممکن است سالها برای جبران آن زمان نیاز باشد.
به همین دلیل، تصمیم درباره واردات دستکش پزشکی صرفاً تصمیم درباره ورود چند کانتینر کالا نیست؛ این تصمیم میتواند بر ساختار آینده یک صنعت و توان تأمین کشور در شرایط بحرانی اثر بگذارد.
مطالبه؛ شفافیت به جای اتهام
اکنون سؤال اصلی این است که آیا ابتدا کسری واقعی دستکش پزشکی ایجاد شده و سپس مجوز واردات صادر شده است، یا اینکه سیاست واردات بدون انتشار تصویر دقیقی از میزان کسری اتخاذ شده است؟
پاسخ این سؤال نیازمند شفافیت در چند شاخص مشخص است: مصرف کشور، تولید واقعی داخل، کسری بازار، حجم مجوزهای واردات، میزان واردات انجامشده و نام شرکتهای دریافتکننده مجوز.
اگر اعداد نشان دهند کشور با کسری جدی مواجه بوده، واردات به اندازه نیاز قابل دفاع است.
اگر تولید داخلی توان تأمین بخش عمده نیاز کشور را داشته باشد، سیاستگذار باید درباره ضرورت و حجم واردات توضیح دهد.
و اگر میان میزان کسری و حجم مجوزهای صادرشده اختلاف قابل توجهی وجود داشته باشد، بررسی علت این اختلاف وظیفه دستگاههای نظارتی خواهد بود.
در نهایت، مسئله اصلی مخالفت با واردات نیست؛ مسئله، پاسخگویی درباره یک تصمیم اقتصادی و درمانی مهم است.
تولید ملی با شعار حمایت نمیشود؛ با رقابت عادلانه، سیاستگذاری قابل پیشبینی، قیمتگذاری متناسب با واقعیتهای اقتصادی و تصمیمگیری مبتنی بر عدد و سند حفظ میشود.
در چنین شرایطی، انتشار اطلاعات دقیق نه تهدیدی برای سیاستگذار و نه حمایت کورکورانه از تولیدکننده است؛ بلکه سادهترین راه برای مشخص شدن این واقعیت است که واردات واقعاً برای جبران کمبود انجام شده یا سیاستهای اتخاذشده در حال تغییر ساختار بازار به زیان ظرفیت تولید داخلی است.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com