تنگه هرمز؛ اهرم استراتژیک بی‌زوال ایران در موازنه اقتصادی

گروه بین‌الملل: وابستگی بیش از حد به یک ابزار قدرت، ذاتاً آفت فرسایش را به همراه دارد. آمریکا در سال‌های اخیر، به ویژه پس از جنگ اوکراین، از اهرم تحریم به عنوان مؤثرترین سلاح خود استفاده‌ای مکرر و بی‌رویه کرده است. این اشباع‌سازی نه تنها کارایی تدریجی تحریم را کاهش داده، بلکه واکنش زنجیره‌ای شکل‌گیری بلوک‌های اقتصادی مستقل را تسریع نموده است. ائتلاف‌هایی، چون بریکس و شانگهای، محصول مستقیم این فشار یکجانبه هستند که با هدف خنثی‌سازی نظام دلاری و ایجاد کریدور‌های مالی موازی پدید آمده‌اند. این همگرایی اقتصادی نشان می‌دهد که زیاده‌روی در اعمال زور، به‌طور طبیعی به تولید قدرت متقابل و موازنه‌سازی انجامیده و نظم کهنه را به چالش می‌کشاند.

به گزارش بولتن نیوز، در این میدان نوین موازنه‌سازی، تنگه هرمز به مثابه یک سلاح دائمی و فرازمانی برای ایران عمل می‌کند که برخلاف ابزار‌های تحریمی، هرگز دچار کهنگی و کاهش تأثیر نمی‌گردد. موقعیت ژئواکونومیک این آبراه که بیش از یک‌سوم نفت جهان از آن عبور می‌کند، و ژئوپلیتیک همجواری ایران با آب‌های آزاد، به ما قدرتی ذاتاً پایدار بخشیده است. این سلاح راهبردی، برخلاف تحریم‌های امریکا که با شکل‌گیری ائتلاف‌های جدید رو به افول می‌رود، ریشه در واقعیت‌های تغییرناپذیر جغرافیایی دارد و اساساً قابل دورزدن یا خنثی‌سازی نیست. بنابراین، در اختیار داشتن این اهرم توسط ایران، نه یک برگ تاکتیکی موقتی، بلکه یک سرمایه استراتژیک همیشگی برای اعمال نفوذ در معادلات جهانی است.

حال با طرح موضوع اخذ عوارض یا کنترل هوشمندانه تردد در تنگه هرمز، این موازنه‌سازی اقتصادی وارد فاز جدیدی می‌شود. ایران می‌تواند با اعمال سیاستی هدفمند، میان کشور‌های دوست و متحد خود با رقبا و متخاصمان تفاوت قائل شود. این رویکرد هوشمندانه، ضمن حفظ جریان انرژی برای متحدان و اعضای ائتلاف‌های شرقی، به تهران اهرمی می‌دهد تا بخش بزرگی از فشار تحریم‌ها را بی‌اثر ساخته و حتی به ابزاری برای معامله‌گری اقتصادی بدل شود. بدین ترتیب، ایران نه به‌عنوان یک تهدید، که به‌عنوان یک اپراتور قابل اعتماد در تأمین امنیت انرژی این کشور‌ها ظاهر می‌شود و موقعیت خود را در نظم اقتصادی جدید منطقه تثبیت می‌کند.

هرچه زمان می‌گذرد، تیزی و کارایی این سلاح ژئوپلیتیک نه تنها کُند نمی‌شود، بلکه با اتصال آن به پروژه‌های کلان کریدوری و همکاری‌های جنوب جهانی، روزبه‌روز صیقل می‌خورد و تأثیرگذارتر می‌گردد. اگر ایران بتواند مسئله تنگه هرمز را به موضوع توسعه کریدور‌های ترانزیتی منطقه‌ای پیوند بزند و همکاری‌های خود را با کشور‌های حاشیه جنوبی آسیا و آفریقا افزایش دهد، این اهرم به یک مؤلفه اصلی در نظم اقتصادی نوظهور مبدل خواهد شد. در این صورت، تنگه هرمز از یک معبر صرف به عنصر هماهنگ‌کننده منافع جمعی تبدیل می‌شود و سهم ایران در طراحی آینده اقتصاد جهانی، نه بر پایه تهدید، که بر مبنای شراکت و اتصال، تعریف و تثبیت خواهد شد.