گروه اقتصادی بحران مرز ریمدان تنها به اختلال در نوبتدهی و توقف هزاران کامیون محدود نمیشود؛ گزارش میدانی خبرنگار بولتن نیوز از این مرز نشان میدهد ضعف زیرساخت، نبود امکانات ابتدایی رفاهی و بهداشتی، مشکلات جاده دسترسی، محدودیت پذیرش کامیون در سوی مقابل و نبود هماهنگی کافی میان دستگاههای مسئول، زنجیرهای از مشکلات را ایجاد کرده که نتیجه آن توقف حدود ۲۸۰۰ تا ۳ هزار کامیون، شکلگیری صفی ۴۰ تا ۵۰ کیلومتری و زمینگیر شدن بخش مهمی از تجارت در این مسیر است.
به گزارش بولتن نیوز ماجرای مرز ریمدان دیگر صرفاً یک مشکل در فرآیند نوبتدهی نیست؛ اینجا با مجموعهای از مشکلات زیرساختی، مدیریتی و هماهنگی میان دستگاههای مختلف مواجه هستیم که هزینه آن مستقیماً بر دوش راننده، تاجر و شرکت حملونقل افتاده است.
پیش از این گزارش شده بود که عدهای با دریافت مبالغی حدود ۱۰ تا ۱۵ میلیون تومان از برخی کامیونها، اقدام به عبور دادن خودروها بدون رعایت نوبت میکردند. پس از ورود مسئولان و بازداشت افراد مرتبط با این تخلف، مرز برای مدتی کوتاه دچار اختلال شد و سپس اعلام شد که فرآیند نوبتدهی اصلاح شده است.
اما اکنون، حدود دو هفته است که بنا بر گزارشهای رسیده، فراخوان مؤثری برای بخش قابل توجهی از کامیونهای منتظر انجام نشده و حدود ۲۸۰۰ تا ۳ هزار کامیون در صف باقی ماندهاند؛ صفی که طول آن در برخی گزارشها به ۴۰ تا ۵۰ کیلومتر میرسد.
بیشتر بخوانید
ریمـدان در آستانه بحران؛ ۳ هزار کامیون قفل، صف ۵۰ کیلومتری و گاز مایع زیر آفتاب ۵۰ درجه!
بخش نگرانکنندهتر ماجرا این است که گفته میشود حدود ۷۰ درصد کامیونهای متوقفشده حامل گاز مایع هستند؛ خودروهایی که در گرمای شدید منطقه و در شرایط توقف طولانی، علاوه بر تحمیل خسارت اقتصادی، از منظر ایمنی نیز نیازمند مدیریت ویژه هستند.
اما مشکل فقط کامیون و نوبت نیست.
مرزی با هزاران کامیون؛ اما بدون ابتداییترین امکانات
گزارش میدانی خبرنگار بولتن نیوز نشان میدهد زیرساختهای موجود در این پایانه با حجم عظیم کامیونهای متردد و متوقفشده تناسب ندارد.
نبود امکانات بهداشتی کافی، کمبود فروشگاه و سوپرمارکت و فقدان خدمات رفاهی متناسب با حجم رانندگان، شرایط را برای قشری که هفتهها در گرمای منطقه منتظر عبور هستند، دشوارتر کرده است.
موضوع حتی از این نیز عجیبتر است؛ بنا بر گزارش میدانی، در بخشهایی از مسیر، رانندگان برای دسترسی به سرویس بهداشتی مناسب ناچارند مسافت قابل توجهی را طی کنند.
آیا واقعاً پذیرفتنی است که هزاران کامیون در یک پایانه مرزی متوقف باشند، اما راننده برای استفاده از سرویس بهداشتی مناسب مجبور شود دهها کیلومتر از محل توقف خود فاصله بگیرد؟
اگر پارکینگ درآمد دارد، امکاناتش کجاست؟
در این میان، موضوع تیرپارکها و محلهای توقف کامیونها نیز نیازمند بررسی جدی است.
اگر برای توقف کامیونها در محلهای پارک، هزینهای از رانندگان دریافت میشود، انتظار طبیعی این است که حداقل امکانات رفاهی از جمله سرویسهای بهداشتی کافی، فروشگاه و خدمات اولیه مورد نیاز رانندگان نیز در اختیار آنان قرار گیرد.
نمیتوان از رانندهای که هفتهها در صف مانده انتظار داشت هزینههای مختلف را پرداخت کند، اما برای ابتداییترین نیازهای انسانی او امکانات کافی فراهم نباشد.
یک نکته مهم درباره بازارچه مرزی و مسئولیت زیرساختها
بازارچه مرزی اصولاً محل خروج کالاهای مشمول مقررات مرزنشینی و امور مرتبط با بازارچه است و نمیتوان آن را بهصورت خودکار با مرز رسمی خروج کالای صادراتی و ترانزیتی یکی دانست.
حسب توضیحات ارائهشده به خبرنگار بولتن نیوز، در مقطعی و با توجه به شرایط خاص منطقه، اجازه خروج برخی کالاها از مسیر بازارچه داده شده که این موضوع بعدها مورد ایراد برخی مراجع نظارتی نیز قرار گرفته است.
از سوی دیگر، بر اساس توضیحات مطرحشده، مسئولیت زیرساخت و تأسیسات بازارچههای مرزی مطابق قانون مبادلات مرزی بر عهده استانداریهاست.
بنابراین انتظار میرود در کنار سایر دستگاههای مسئول، استانداری سیستان و بلوچستان نیز نسبت به وضعیت زیرساختی، امکانات رفاهی و مسیرهای دسترسی مرتبط با بازارچه و محدودههای تحت مسئولیت خود پاسخگو باشد.
منطقه آزاد چابهار؛ مسئولیتها نباید با هم جابهجا شود
در خصوص منطقه آزاد چابهار نیز باید مرز مسئولیتها روشن باشد.
بر اساس اطلاعات ارائهشده به خبرنگار بولتن نیوز، محدوده مصوب منطقه آزاد چابهار در نزدیکترین نقطه حدود ۳۰۰ متر با مرز فاصله دارد و در محدوده مصوب، نقطه تماس مستقیم با مرز رسمی ندارد؛ هرچند فاصله منطقه آزاد تا مرز رسمی زیاد نیست.
همچنین حسب اطلاعات رسیده، موضوع ایجاد مسیر یا مرزی جدید در مجاورت مرز رسمی قبلی، بدون طی کامل فرآیندها و مجوزهای مراجع ذیصلاح، محل ایراد و اعتراض برخی مراجع قرار گرفته است.
این موارد نشان میدهد تصمیمگیریهای بخشی، نبود نگاه یکپارچه و توسعه زیرساختها بدون توجه به واقعیت حجم تردد، میتواند در نهایت چنین گلوگاههایی را ایجاد کند.
در عین حال، نباید مسئولیتها با یکدیگر خلط شود؛ نوبتدهی و فراخوان کامیونها یک موضوع است، زیرساخت جاده و پایانه موضوعی دیگر و بازارچه و منطقه آزاد نیز هرکدام متولی و چارچوب قانونی مشخص خود را دارند.
جادهای که باید پاسخگوی تجارت باشد
یکی دیگر از مطالبات جدی، وضعیت جادههای منتهی به مرز ریمدان و مسیرهای دسترسی به محدودههای مرتبط با بازارچه و پایانه است.
وقتی قرار است هزاران کامیون از یک مسیر عبور کنند، طبیعی است که زیرساخت جادهای نیز باید متناسب با این حجم از تردد طراحی و نگهداری شود.
این موضوع، مستقل از فرآیند نوبتدهی است و دستگاه متولی راه و پایانه باید نسبت به آن پاسخگو باشد.
قبض انبارها میتواند عمق بحران را نشان دهد
یک پیشنهاد مشخص برای مسئولان وجود دارد:
قبضهای انبار و سوابق ورود و توقف کامیونها بررسی شود.
با این بررسی میتوان بهصورت دقیق مشخص کرد هر راننده و هر کامیون چه مدت در انتظار عبور مانده است.
این آمار میتواند مشخص کند آیا با یک تأخیر چندروزه مواجهیم یا با بحرانی که هفتههاست سرمایه و نیروی انسانی کشور را در مرز متوقف کرده است.
یک حلقه مهم دیگر؛ دیپلماسی برای افزایش پذیرش کامیونها
حتی اگر ظرفیت داخلی مرز برای اعزام و خروج تعداد بیشتری کامیون فراهم شود، زمانی که طرف مقابل توان یا ظرفیت پذیرش متناسب نداشته باشد، صف همچنان باقی خواهد ماند.
از این رو، انتظار میرود دستگاههای مسئول در کنار اصلاح فرآیندهای داخلی، از ظرفیت دیپلماسی و رایزنی فعال با طرف مقابل نیز استفاده کنند تا امکان پذیرش تعداد بیشتری کامیون از سوی مرز مقابل فراهم شود.
اگر ما توان اعزام هزار کامیون را داریم اما طرف مقابل تعداد بسیار کمتری را میپذیرد، بخشی از مشکل باید در میز مذاکره و رایزنی حل شود، نه فقط در صف کامیونها.
پایان ماجرا؛ مسئولان همه دستگاهها پای کار بیایند
آنچه امروز در ریمدان جریان دارد، نتیجه یک عامل واحد نیست؛ ترکیبی از مشکلات نوبتدهی، زیرساخت، جاده، امکانات رفاهی، ظرفیت پذیرش طرف مقابل و نبود هماهنگی کامل میان دستگاههای مسئول است.
بنابراین انتظار نمیرود یک دستگاه به تنهایی پاسخگوی همه مشکلات باشد.
وزارت راه و شهرسازی و سازمان راهداری باید نسبت به زیرساختهای پایانه و مسیرهای دسترسی اقدام کنند؛ استانداری باید در حوزه مسئولیتهای قانونی خود در خصوص بازارچه و زیرساختهای مرتبط پاسخگو باشد؛ دستگاههای مرتبط با منطقه آزاد باید حدود مسئولیتهای خود را شفاف کنند و دستگاه دیپلماسی و نهادهای مسئول تجارت خارجی نیز برای افزایش ظرفیت پذیرش در سوی مقابل وارد عمل شوند.
و مهمتر از همه، راننده نباید قربانی اختلاف میان دستگاهها شود.
رانندهای که هفتهها در گرمای بالای ۵۰ درجه در صف مانده، نه مسئول نوبتدهی است، نه مسئول کمبود زیرساخت، نه مسئول ظرفیت طرف مقابل و نه مسئول تصمیمات مدیریتی.
او فقط میخواهد کارش را انجام دهد، کالا را تحویل دهد و به خانه برگردد.
امروز مطالبه فعالان این حوزه روشن است:
ریمـدان را از این بنبست خارج کنید؛ صف را بشکنید، زیرساخت را اصلاح کنید، امکانات اولیه را فراهم کنید و با رایزنی با طرف مقابل، ظرفیت پذیرش کامیونها را افزایش دهید.
چرخ تجارت با کامیونهای متوقفشده نمیچرخد.
اگر مرز قرار است دروازه تجارت باشد، نباید به پارکینگ چند ده کیلومتری کامیونها تبدیل شود.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com