از التماس تا فروپاشی هژمونی دلار

گروه بین‌الملل: جنگ ترامپ علیه ایران، برخلاف وعده‌های راهبردی، به فاجعه‌ای تمام‌عیار تبدیل شده است. مایک آدامز، فعال رسانه‌ای آمریکایی، آشکارا می‌گوید که «این جنگ را باخته‌ایم» و ترامپ اکنون التماس می‌کند تا شرایط به پیش از ۲۹ فوریه بازگردد؛ روزی که تنگه هرمز باز بود و زنجیره‌های تأمین به‌روال عادی کار می‌کردند. این اعتراف، نشان‌دهنده فروپاشی محاسبات اولیه‌ای است که واشنگتن را به سمت تقابل نظامی سوق داد، در حالی که هیچ دستاورد میدانی یا دیپلماتیکی در کار نبود. التماس برای بازگشت به وضعیت سابق، بزرگترین سند ناتوانی راهبردیِ کاخ سفید محسوب می‌شود.

به گزارش بولتن نیوز، از سوی دیگر، استیو هانکه، اقتصاددان سرشناس، خسارت اقتصادی این جنگ را کمی‌سازی می‌کند. او تأکید دارد که تا ۲۰۳۰ ممکن است ۱۵ میلیون بشکه نفت از مسیر‌های جدید و بدون عبور از تنگه هرمز صادر شود، اما همچنان ۱۰ میلیون بشکه در روز هیچ جایگزینی ندارند. این رقم، آسیب‌پذیریِ جدیِ بازار جهانی را نشان می‌دهد؛ جنگی که قرار بود امنیت انرژی را تضمین کند، اکنون به بزرگترین تهدید برای ثبات قیمت‌ها و زنجیره‌های تأمین بدل شده است. خسارتِ اقتصادیِ این جنگ، فراتر از هزینه‌های نظامی، تمام مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان جهان را تحت تأثیر قرار داده و اعتماد به مدیریت آمریکایی را مخدوش کرده است.

تحلیلگران غربی نیز فاش می‌سازند که بهانه هسته‌ای، تنها پوششی برای هدف واقعیِ تسلط بر منابع طبیعی ایران و نصب دولت دست‌نشانده بود. اما این راهبرد نه تنها محقق نشد، بلکه ایران را به بازیگری قدرتمندتر در معادلات منطقه تبدیل کرد. جمهوری اسلامی با اتکا به مقاومت و هم‌پیمایی‌های منطقه‌ای، نه تنها از فروپاشی جان سالم به در برد، بلکه اهرم‌های فشار خود را افزایش داد. شکست در تحقق این هدف پنهان، نشان از کوته‌بینی راهبردی دارد؛ چراکه خاورمیانه، هرگز صحنه‌ای برای اعمال یک‌جانبه‌گراییِ واشنگتن از طریق زور نبوده و نخواهد بود.

اما هشدار زمین‌شناس آمریکایی درباره عوارض تنگه هرمز، عمیق‌ترین پیامد این شکست را آشکار می‌کند: اگر ایران بتواند برای عبور از این آبراهه عوارض دریافت کند، آمریکا چیزی فراتر از یک جنگ را باخته است؛ یعنی ناتوانی در دفاع از نظم دریاییِ پشتیبانِ قدرتِ دلار به‌عنوان ارزِ ذخیره جهان. این یعنی فروپاشی تدریجی هژمونی مالیِ آمریکا و ظهور نظمی چندقطبی که دیگر دلار محور مطلق مبادلات نیست. بدین‌ترتیب، ترامپ نه تنها یک جنگ نظامی، بلکه پایه‌های قدرتِ نرم و اقتصادیِ کشورش را در منطقه و جهان، به باد فنا داده است.