چرا هنوز «جبل‌علی» نفس واردات ایران را در دست دارد؟؛ وقتی مافیای واردات مانع چرخش به سوی چین و روسیه می‌شود

گروه اقتصادی جنگ اخیر این امید را در میان بسیاری از کارشناسان و فعالان اقتصادی ایجاد کرده بود که وابستگی دیرینه کشور به مسیرهای واسطه‌ای و پرهزینه واردات کاهش یابد و تجارت خارجی ایران به سمت شرکای راهبردی و مسیرهای امن‌تر سوق پیدا کند. اما به نظر می‌رسد این انتظار هنوز با واقعیت فاصله دارد.
شایان نادری، معاون سابق وزیر جهاد کشاورزی، در اظهاراتی قابل تأمل با انتقاد از تداوم الگوی فعلی واردات نهاده‌های اساسی، تأکید کرد که ایران از طریق دریای خزر و شبکه ریلی متصل به شرق، ظرفیت کم‌نظیری برای واردات مستقیم از چین و روسیه در اختیار دارد؛ ظرفیتی که می‌تواند هزینه‌ها را کاهش داده و وابستگی به واسطه‌های خارجی را به حداقل برساند.
به گزارش بولتن نیوز وی با طرح این پرسش که «چرا اصرار دارید نهاده را از برزیل بخرید که حیاط خلوت آمریکاست؟» عملاً یکی از مهم‌ترین ابهامات تجارت خارجی کشور را مطرح کرد؛ ابهامی که سال‌هاست در محافل اقتصادی درباره آن سخن گفته می‌شود اما کمتر کسی حاضر به پاسخگویی شفاف درباره آن است.
منتقدان می‌گویند بخش قابل توجهی از واردات کشور همچنان از مسیرهایی عبور می‌کند که سود اصلی آن نه به تولیدکننده ایرانی و نه به مصرف‌کننده نهایی، بلکه به حلقه‌های واسطه‌ای و دلالی می‌رسد. حلقه‌هایی که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، از هرگونه تغییر در نقشه تجارت خارجی کشور متضرر خواهند شد.

اکنون این سؤال جدی‌تر از همیشه مطرح است؛ اگر ایران به چین، روسیه، کریدور شمال ـ جنوب، بنادر شمالی و خطوط ریلی بین‌المللی دسترسی دارد، چرا بخش مهمی از کالاهای اساسی باید همچنان از مسیرهایی تأمین شود که کشور را در برابر فشارهای خارجی آسیب‌پذیر نگه می‌دارد؟
جنگ اخیر نشان داد امنیت اقتصادی، کمتر از امنیت نظامی اهمیت ندارد. شاید زمان آن رسیده باشد که متولیان تجارت خارجی کشور به‌جای تکرار مسیرهای قدیمی، پاسخ روشنی به افکار عمومی بدهند؛ اینکه چه کسانی از تداوم وابستگی به دالان‌های واسطه‌ای سود می‌برند و چرا ظرفیت‌های راهبردی ایران برای تجارت مستقیم با شرق، هنوز آن‌گونه که باید به کار گرفته نشده است.