کد خبر: ۸۹۱۰۰۵
تاریخ انتشار: ۲۲ تير ۱۴۰۵ - ۲۱:۵۶
رصد اقتصاد معدن ایران با بولتن نیوز / ۲۲ تیر ۱۴۰۵
صنعت معدن و صنایع معدنی ایران در تاریخ ۲۲ تیر ۱۴۰۵، یکی از پیچیده‌ترین و پرچالش‌ترین روزهای خود را پس از پشت سر گذاشتن یک دوره تنش شدید ژئوپلیتیکی تجربه کرد.

گروه اقتصادی صنعت معدن و صنایع معدنی ایران در تاریخ ۲۲ تیر ۱۴۰۵، یکی از پیچیده‌ترین و پرچالش‌ترین روزهای خود را پس از پشت سر گذاشتن یک دوره تنش شدید ژئوپلیتیکی تجربه کرد. از یک سو، شعله‌ور شدن مجدد درگیری‌های نظامی در منطقه خلیج فارس و ناامنی در مبادی لجستیکی، قیمت نفت برنت را با جهش‌های پی‌درپی مواجه ساخته و به مرز ۷۹ دلار رسانده است. از سوی دیگر، بحران مزمن و ساختاری ناترازی برق در تابستان، چرخ‌های تولید کارخانجات بزرگ فولادی و سیمانی را به شدت کند کرده و خاموشی صنایع را به دو روز کامل در هفته توسعه داده است. این دو لبه قیچی—یعنی افزایش هزینه‌های تولید داخلی ناشی از ناترازی انرژی و ریسک‌های سیستماتیک ژئوپلیتیکی—امروز بازار سرمایه تهران را به زانو درآورد تا شاخص کل بورس با از دست دادن کانال حیاتی و روانی ۵ میلیون واحدی، یکی از سرخ‌ترین روزهای سال را ثبت کند.

به گزارش بولتن نیوز در این میان، اتخاذ سیاست‌های انقباضی و تک‌نرخی‌سازی بازار ارز از سوی سیاست‌گذار پولی، اگرچه گامی در جهت حذف رانت ارزی ارزیابی می‌شود، اما شوک‌های قیمتی شدیدی را به بازار دارایی‌ها وارد کرده است. به طوری که نرخ توافقی ارز زائران با افزایشی دو برابری نسبت به سال گذشته، نمادی از آزادسازی نرخ‌ها در تمامی ابعاد اقتصاد کشور شده و زائران را با هزینه‌های گزاف مواجه ساخته است. هم‌زمان، زنجیره فولاد با افزایش شدید سهم هزینه انرژی در بهای تمام‌شده کالا مواجه است که حاشیه سود این صنعت پیشران را تا مرز بحرانی کاهش داده و بقای واحدهای کوچک نورد را با چالش جدی روبرو کرده است.

گزارش پیش‌رو با عینک پایشگری «مرکز پایش اقتصاد معدن و سرمایه‌گذاری ایران»، به کالبدشکافی عمیق رویدادهای امروز پرداخته و اثرات کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت این پدیده‌ها را بر زنجیره ارزش، سودآوری بنگاه‌ها و پتانسیل‌های سرمایه‌گذاری بخش معدن تحلیل می‌کند. هدف این واکاوی، ارائه تصویری شفاف، روایت‌محور و داده‌محور برای تصمیم‌گیران، سیاست‌گذاران و فعالان بازار است تا در طوفان نااطمینانی‌های فعلی، مسیرهای بهینه حرکت را شناسایی کنند.

کوره داغ خاموشی‌ها و ناترازی مهارنشدنی انرژی صنایع

بحران تامین انرژی صنایع معدنی در تابستان ۱۴۰۵ اکنون به نقطه اوج خود رسیده و از سطح هشدارهای معمول فراتر رفته است. بر اساس آخرین گزارش‌های واصله از وزارت نیرو و تشکل‌های صنفی، محدودیت تامین برق واحدهای صنعتی و شهرک‌های صنعتی رسماً به دو روز کامل در هفته (قطعی ۲۴ ساعته) افزایش یافته است. این خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده که به دلیل پایداری دمای هوا و افزایش شدید بار مصرف شبکه سراسری به بیش از ۷۵ هزار مگاوات اعمال می‌شود، عملاً برنامه‌ریزی تولید کارخانجات بزرگ را مختل کرده و هزینه‌های لجستیکی و کارگری سنگینی را به بنگاه‌ها تحمیل نموده است. ناترازی برق کشور اکنون با کسری ساختاری ۸ هزار مگاواتی در اوج مصرف روبرو است که خاموشی‌های نوبتی را اجتناب‌ناپذیر می‌سازد.

در واکنش به این وضعیت، خانه صنعت، معدن و تجارت (صمت) با ارسال پیشنهادی به وزارتخانه‌های صمت، نیرو و ستاد تسهیل، خواستار آن شده است که روزهای قطعی برق به عنوان روزهای تعطیل رسمی واحدهای تولیدی تلقی شده و در مقابل، صنایع اجازه یابند بدون تحمیل هزینه‌های اضافه کار و دستمزد مازاد، در روزهای جمعه فعالیت کنند. با این حال، به دلیل پیچیدگی‌های قانونی و پیوندهای این طرح با قانون کار، اجرای آن منوط به تصمیم‌گیری در سطح سران قوا یا مجلس شورای اسلامی است و تا این لحظه بلاتکلیف باقی مانده است. مدیران صنعتی معتقدند تداوم این وضعیت، علاوه بر ضربه فیزیکی به کوره‌ها و افت تیراژ، هزینه‌های ثابت تولید را به شدت افزایش می‌دهد.

ابعاد مالی این بحران زمانی روشن‌تر می‌شود که به آمارهای رسمی وزارت صمت تکیه شود. سهم هزینه انرژی در بهای تمام‌شده صنعت فولاد که در سال ۱۴۰۱ تنها ۶ درصد بود، با رشدی خیره‌کننده در سال ۱۴۰۴ به ۲۴ درصد رسید و هم‌زمان حاشیه سود این صنعت از ۳۳ درصد به کمتر از ۶ درصد سقوط کرد. تداوم این روند در سال ۱۴۰۵، زنگ خطر جدی را برای زیان‌ده شدن بخش بزرگی از زنجیره فولاد به صدا درآورده است. علاوه بر این، قیمت برق آزاد تحویلی به صنایع در بورس انرژی با رشدی چشمگیر به سقف ۱۱,۰۰۰ تومان به ازای هر کیلووات ساعت رسیده است که در مقایسه با نرخ‌های سال گذشته (کشف نرخ حدود ۶,۲۰۰ تومانی)، افزایش سالانه قابل‌توجهی را نشان می‌دهد و بار مالی سنگینی را بر دوش واحدهای تولیدی می‌گذارد. اگرچه وزارت نیرو با عرضه ۵۰۰ مگاوات برق «قطع‌نشدنی» در بورس انرژی تلاش کرده است تا سوپاپ اطمینانی برای صنایع بزرگ فراهم کند، اما حجم محدود عرضه و قیمت بالای آن، راهکاری فراگیر برای کل بدنه صنعت به شمار نمی‌رود.

ریزش مرز روانی بورس تهران؛ غول‌های فلزی زیر ضربه خروج حقیقی‌ها

بازار سرمایه تهران در معاملات روز دوشنبه ۲۲ تیر ۱۴۰۵ با موج سنگینی از هراس و بدبینی روبرو شد. افزایش تنش‌های نظامی در منطقه خلیج فارس و حمله به برخی بنادر و زیرساخت‌ها، در کنار ناترازی شدید برق که به طور مستقیم بر گزارش‌های عملکرد سه ماهه بهار شرکت‌ها سایه افکنده، دست به دست هم دادند تا یکی از سنگین‌ترین سقوط‌های بورس رقم بخورد. شاخص کل بورس تهران با ریزش خیره‌کننده ۸۸,۹۵۹ واحدی (معادل ۱.۷۶ درصد افت) مواجه شد و پس از مدت‌ها پایداری، کانال روانی و استراتژیک ۵ میلیون واحدی را از دست داد و در سطح ۴,۹۶۶,۶۸۸ واحد ایستاد.

بیشترین فشار کاهنده بر شاخص کل از جانب نمادهای بزرگ و صادرات‌محور معدنی و فلزی نظیر «فملی» (ملی صنایع مس) وارد آمد. هرچند شاخص هم‌وزن با افت کمتری (حدود ۰.۸۷ درصد) روبرو شد که نشان‌دهنده مقاومت نسبی نمادهای کوچک‌تر بازار بود، اما ارزش معاملات خرد به محدوده ۲۳.۶ همت افزایش یافت که با خروج سنگین نقدینگی حقیقی همراه بود. آمارهای معاملاتی از خروج حدود ۳.۱ تا ۳.۹ همت پول حقیقی از بازار سهام خبر می‌دهند. در این میان، صندوق‌های طلا نیز با خروج سرمایه مواجه شدند و تنها صندوق‌های نقره به دلیل ویژگی‌های پناهگاه امن در زمان جنگ، با ورود نقدینگی ملایمی همراه بودند.

تحلیلگران بازار سرمایه معتقدند بورس تهران در حال حاضر میان دو نیروی متضاد گرفتار شده است: ریسک سیستماتیک جنگ و قطع برق که تولید را تهدید می‌کند از یک سو، و ارزندگی تاریخی سهام بر مبنای رشد سودآوری شرکت‌های صادرات‌محور تحت تاثیر نرخ دلار توافقی از سوی دیگر. اگر سودآوری شرکت‌ها در گزارش‌های سه ماهه نتواند انتظارات تورمی را برآورده سازد، نسبت قیمت به درآمد (P/E) کل بازار ممکن است به سطوح ارزندگی تاریخی (زیر ۴ واحد) سقوط کند که در تاریخ بورس ایران سابقه کمی دارد.

تحلیل چندبعدی مهم‌ترین رویدادهای روز

برای تبیین دقیق‌تر تحولات روز، مهم‌ترین رویدادهای اثرگذار بر حوزه معدن و صنایع معدنی در قالب ابعاد اقتصادی، سیاستی، سرمایه‌گذاری و زنجیره ارزش مورد واکاوی قرار گرفته‌اند.

رویداد اول: توسعه محدودیت تامین برق صنایع به دو روز در هفته و صعود قیمت برق آزاد

     چه اتفاقی افتاده است؟ قطعی برق صنایع به ۴۸ ساعت در هفته رسیده و قیمت برق آزاد در بورس انرژی با ۱۰۰ درصد رشد سالانه به ۱۱,۰۰۰ تومان به ازای هر کیلووات ساعت جهش کرده است.

     چرا مهم است؟ این پدیده به طور مستقیم بهای تمام‌شده تولید را افزایش داده، سودآوری زنجیره فولاد را به شدت سرکوب می‌کند و مانع دستیابی به اهداف تولید سالانه می‌شود.

     برندگان و بازندگان: نیروگاه‌های خورشیدی و تجدیدپذیر، واحدهای تولیدکننده برق خودتامین (از جمله پروژه‌های تجدیدپذیر در دست احداث فولادسازان) برنده هستند. در مقابل، کارخانجات نورد فولاد، فولادسازان القایی و صنایع سیمان بازندگان بزرگ این ناترازی هستند.

     شدت اثر: بسیار شدید و تخریب‌کننده جریان نقدی.

     اثر کوتاه‌مدت: افت شدید تیراژ تولید در تیرماه، تخلیه انبارهای شمش و مقاطع و توقف نسبی عرضه در بورس کالا.

     اثر میان‌مدت: انعکاس زیان عملیاتی در صورت‌های مالی ۳ ماهه دوم، کاهش حاشیه سود زنجیره فولاد به زیر ۶ درصد و افت صادرات فلزی.

     اثر بلندمدت: کاهش جذابیت سرمایه‌گذاری در صنایع انرژی‌بر، عقب‌نشینی از پروژه‌های بزرگ توسعه‌ای و تغییر جهت سرمایه‌گذاری‌ها به سمت نیروگاه‌سازی اختصاصی.

رویداد دوم: علی‌الحساب شدن عوارض صادراتی مواد خام و نیمه‌خام معدنی در بودجه ۱۴۰۵

     چه اتفاقی افتاده است؟ دستورالعمل جدید تکالیف بودجه‌ای ابلاغ شده که بر اساس آن عوارض صادراتی مواد معدنی علی‌الحساب شده و عوارض ۱.۵ درصدی آب مجازی بر کلیه صادرات صنعتی اعمال می‌شود.

     چرا مهم است؟ این بخشنامه ثبات تصمیم‌گیری را مخدوش کرده و صادرکنندگان را با ابهام شدید در محاسبه سودآوری مواجه می‌سازد.

     برندگان و بازندگان: صنایع پایین‌دستی مصرف‌کننده کنسانتره و گندله داخلی برنده هستند؛ در حالی که معادن بزرگ سنگ آهن، تولیدکنندگان کنسانتره و گندله و شرکت‌های مس صادراتی بازنده اصلی به شمار می‌روند.

     شدت اثر: شدید و اثرگذار بر درآمدهای ارزی.

     اثر کوتاه‌مدت: کند شدن فرآیند ترخیص و صادرات محموله‌های معدنی در گمرکات مرزی به دلیل ابهامات پرداخت علی‌الحساب.

     اثر میان‌مدت: کاهش انگیزه صادرات مواد نیمه‌خام و افت جریان ورودی ارز توافقی به چرخه اقتصادی شرکت‌ها.

     اثر بلندمدت: توقف طرح‌های توسعه اکتشافی به دلیل کاهش حاشیه سود صادرات سنگ‌آهن و کنسانتره.

رویداد سوم: ریزش سنگین بورس و خروج ۴ همتی نقدینگی حقیقی از بازار سهام

     چه اتفاقی افتاده است؟ شاخص کل بورس با ریزش ۸۹ هزار واحدی به زیر کانال ۵ میلیون واحد سقوط کرده و ارزش سفارش‌های فروش به بیش از ۱۰.۹ همت رسیده است.

     چرا مهم است؟ از بین رفتن کانال ۵ میلیونی، مرزهای روانی سهامداران را جابجا کرده و ریسک فرار پایدار سرمایه از بازار مولد را به دنبال دارد.

     برندگان و بازندگان: بازارهای موازی نظیر طلا، دلار آزاد و ارزهای دیجیتال برندگان جذب نقدینگی هستند. سهامداران خرد، صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک و هلدینگ‌های معدنی (نظیر وامید و ومعادن) بازندگان این سقوط ارزیابی می‌شوند.

     شدت اثر: متوسط تا شدید در ابعاد روانی و مالی.

     اثر کوتاه‌مدت: قفل شدن نمادهای بزرگ معدنی در صف‌های فروش و افزایش فشار عرضه بر کل گروه‌های بازار.

     اثر میان‌مدت: کاهش شدید توان تامین مالی شرکت‌های معدنی از طریق افزایش سرمایه در بورس.

     اثر بلندمدت: رکود پایدار در بازار سهام و دشواری شدید دولت در واگذاری دارایی‌های معدنی و اجرای اصل ۴۴.

رویداد چهارم: آزادسازی قیمت ارز زیارتی و دو برابر شدن نرخ دینار در چارچوب یکپارچه‌سازی بازار ارز

     چه اتفاقی افتاده است؟ بانک مرکزی سهمیه ۲۰۰ هزار دیناری هر زائر را با نرخ توافقی حدود ۱۲۷ تا ۱۲۹ تومان به ازای هر صد دینار عرضه کرده که هزینه کل دریافت آن را از ۱۱ میلیون تومان سال قبل به ۲۵ میلیون تومان افزایش داده است.

     چرا مهم است؟ این تصمیم نشان‌دهنده تعهد حاکمیت به حذف ارز ترجیحی و هم‌گرایی نرخ‌های سهمیه‌ای با بازار آزاد است.

     برندگان و بازندگان: بانک‌های عامل (به دلیل کسب کارمزد و تفاهم بر سر نرخ منابع داخلی خود) برندگان هستند؛ در حالی که زائران و تقاضاکنندگان خرده‌فروشی ارز بازندگان هستند.

     شدت اثر: متوسط.

     اثر کوتاه‌مدت: شوک روانی به بهای سایر خدمات زیارتی و افزایش انتظارات تورمی در بخش ارزهای مسافرتی.

     اثر میان‌مدت: کاهش حجم تقاضاهای کاذب ارزی تحت عنوان سهمیه‌های سفر.

     اثر بلندمدت: تسریع در فرآیند تک‌نرخی شدن ارز و بهبود ترازنامه بانک‌های عامل.

شناسایی گلوگاه‌های فعال اقتصاد معدن ایران

بررسی‌های میدانی و تحلیل داده‌های اقتصادی نشان می‌دهد که بخش معدن و صنایع معدنی ایران در حال حاضر با ۱۰ گلوگاه فعال ساختاری روبرو است که مانع از تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه می‌شوند.

جدول ارزیابی گلوگاه‌های ساختاری و راهکارهای اجرایی

نوع گلوگاه

شرح مسئله و چالش جاری

خسارت اقتصادی برآوردشده

دستگاه مسئول

راهکار پیشنهادی فوری

فوریت اقدام

انرژی

قطعی دوره‌ای برق (۲ روز در هفته) و صعود نرخ برق آزاد

افت شدید تیراژ، کاهش سود زنجیره به زیر ۶٪

وزارت نیرو و وزارت صمت

اجازه فعالیت شبانه و معافیت مالیاتی برای نصب پنل خورشیدی

بسیار بالا

ارز

تاخیر در تخصیص ارز برای قطعات و ماشین‌آلات

خواب تجهیزات در گمرکات و توقف خطوط تولید

بانک مرکزی ایران

تسهیل ثبت سفارش بدون انتقال ارز برای کل زنجیره

بالا

حمل‌ونقل

کمبود واگن باری و فرسودگی خطوط ریلی منتهی به معادن

افزایش هزینه لجستیک تا ۳۵٪ بهای تمام‌شده

وزارت راه و شهرسازی

واگذاری توسعه خطوط فرعی به شرکت‌های بزرگ معدنی

متوسط

قوانین

وضع ناگهانی عوارض صادراتی و علی‌الحساب بودن تکالیف مالی

ابهام در حاشیه سود و از دست رفتن مشتریان خارجی

هیئت وزیران و صمت

تثبیت فرمول محاسباتی عوارض برای حداقل یک دوره ۵ ساله

بسیار بالا

تامین مالی

انقباض شدید تسهیلات بانکی و رکود بازار سرمایه

توقف اجرای فازهای توسعه پروژه‌های سنگ‌آهن و فولاد

بانک مرکزی و سازمان بورس

انتشار اوراق سلف موازی استاندارد فلزات در بورس کالا

بالا

محیط زیست

فرآیندهای طولانی صدور مجوز برای پروژه‌های جدید اکتشافی

تاخیر چندساله در بهره‌برداری از ذخایر مس و طلا

سازمان حفاظت محیط زیست

یکپارچه‌سازی استعلامات در پنجره واحد سرمایه‌گذاری

متوسط

منابع طبیعی

ممانعت از فعالیت در دامنه‌های کوهستانی و مناطق جنگلی

محدود شدن عمق اکتشافات کشور به لایه‌های سطحی

سازمان منابع طبیعی

بازنگری در حریم‌های معدنی با تکیه بر بازسازی محیطی

بالا

ماشین‌آلات

فرسودگی ناوگان استخراج و موانع تعرفه‌ای واردات لودر و بلدوزر

افت راندمان عملیات معدن‌کاری و افزایش نرخ استخراج اسمی

وزارت صمت و گمرک

فعال‌سازی حداکثری ترخیص از گمرک بازرگان بدون انتقال ارز

بسیار بالا

زیرساخت

فقدان پوشش اینترنت پایدار و جاده‌های دسترسی در مناطق دورافتاده

افزایش هزینه‌های مخابراتی و ریسک‌های ایمنی معادن

وزارت ارتباطات و صمت

تخصیص درصدی از حقوق دولتی به توسعه جاده‌های معدنی

متوسط

نیروی انسانی

کاهش نرخ اشتغال در پروانه‌های جدید و مهاجرت مهندسان

کمبود شدید تکنسین ماهر و مسئول فنی باصلاحیت در معادن

صمت و نظام مهندسی معدن

اصلاح دستورالعمل پرداخت حق‌الزحمه و ارتقای ایمنی کار

بالا

شناسایی فرصت‌های نوظهور زنجیره ارزش

با وجود چالش‌های ساختاری فوق، بررسی لایه‌های زیرین اقتصاد معدن نشان‌دهنده شکل‌گیری فرصت‌های بکر سرمایه‌گذاری در ۱۱ حوزه کلیدی است:

     مس (مسیر طلایی کاتد): پایداری قیمت جهانی مس در محدوده ۱۳,۴۰۰ دلار و راه‌اندازی قراردادهای اختیار معامله (آپشن) مس کاتد در بورس کالا، ابزار بی‌نظیری برای تامین مالی و پوشش ریسک فراهم کرده است. تمرکز ذخایر قطعی کانسنگ مس در کرمان فرصت ممتازی برای صنایع فرآوری است.

     فولاد (تولید خودتامین انرژی): سرمایه‌گذاری فولادسازان بزرگ در احداث نیروگاه‌های خورشیدی اختصاصی (نظیر پروژه خورشیدی ۶۰ مگاواتی فولاد خراسان)، علاوه بر معافیت از خاموشی‌ها، سودآوری پایداری را در میان‌مدت تضمین می‌کند.

     سنگ آهن (بازیافت باطله‌ها): فرآوری باطله‌های معدنی سنگ‌آهن و استفاده از فناوری‌های نوین بازچرخانی آب، با توجه به نیاز شدید کارخانجات گندله‌سازی به کنسانتره خشک، از توجیه اقتصادی بسیار بالایی برخوردار است.

     عناصر نادر خاکی (فناوری‌های پیشرفته): با توجه به گذار جهانی به سمت برقی‌سازی، سرمایه‌گذاری در اکتشاف و فرآوری عناصر نادر خاکی متصل به معادن سنگ آهن مرکزی ایران، یک مزیت رقابتی استراتژیک خلق می‌کند.

     طلا (ذخیره‌سازی به عنوان پناهگاه امن): تقاضای فزاینده بانک‌های مرکزی برای خرید طلا و برگزاری حراج‌های مستمر شمش در مرکز مبادله، توسعه معادن کوچک‌مقیاس طلا را به یکی از نقدشونده‌ترین بخش‌های معدن‌کاری تبدیل کرده است.

     آلومینیوم (سرمایه‌گذاری در زنجیره آلیاژی): بهره‌گیری از تکنولوژی‌های کاهش مصرف برق در دیگ‌های احیا و صادرات آلومینیوم با ارزش افزوده بالا به کشورهای همسایه.

     صادرات (تهاتر کالا و مرز بازرگان): اضافه شدن گمرک بازرگان به مبادی مجاز ترخیص خودرو و لوکوموتیو، کانال لجستیکی فوق‌العاده‌ای برای صادرکنندگان فلزی جهت تهاتر محصولات خود با ناوگان سنگین اروپایی پدید آورده است.

     سرمایه‌گذاری خارجی (تجارت آزاد اوراسیا): عملیاتی شدن بندهای موافقت‌نامه تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا، مسیر همواری برای جذب سرمایه‌گذاران روسی و قزاق در بخش بالادستی معدن گشوده است.

     بازار سرمایه (صندوق‌های کالایی نقره و طلا): پذیره‌نویسی صندوق‌های جدید نقره و طلا در بورس کالا، نقدینگی سرگردان جامعه را به سمت دارایی‌های معدنی امن هدایت می‌کند.

     انرژی (نیروگاه‌های خورشیدی تجاری): استفاده از حواله‌های سوخت صرفه‌جویی‌شده صادرشده برای نیروگاه‌های تجدیدپذیر، بازدهی سرمایه‌گذاری در انرژی‌های سبز را به شدت ارتقا داده است.

     فناوری (معدن‌کاری هوشمند): پیاده‌سازی هوش مصنوعی و پلتفرم‌های تحلیل داده‌های اکتشافی با همکاری ایمیدرو، هزینه‌های حفاری را تا ۴۰ درصد کاهش می‌دهد.

سناریوهای پیش روی اقتصاد معدن ایران

آینده زنجیره ارزش معدن و صنایع معدنی ایران در سه ماهه آینده تحت تاثیر سه مسیر احتمالی قرار دارد:

سناریوی اول: فرسایش ساختاری و ثبات در کف (محتمل‌ترین سناریو)

در این سناریو، ناترازی برق تا پایان مردادماه صنایع را با محدودیت دو روز در هفته مواجه می‌سازد و سپس با کاهش نسبی دما، محدودیت‌ها تعدیل می‌شود. بورس در کانال ۴.۹ تا ۵.۱ میلیون واحد تثبیت شده و قیمت محصولات فولادی و سیمان به دلیل رکود ساخت‌وساز نوسان ملایمی را تجربه خواهد کرد. صادرات به دلیل عوارض علی‌الحساب رشد محدودی خواهد داشت.

سناریوی دوم: خروج دیپلماتیک از بن‌بست و اصلاحات سیاستی (خوش‌بینانه)

با کاهش تنش‌های ژئوپلیتیک در خلیج فارس، ثبات ارزی برقرار شده و جریان ورود پول حقیقی به بورس آغاز می‌شود. دولت تحت فشار تشکل‌های صنفی، عوارض صادراتی علی‌الحساب را لغو کرده و با تصویب طرح جایگزینی روزهای خاموشی با تعطیلات رسمی، بهره‌وری تولید را احیا می‌کند. شاخص کل بورس به سرعت کانال ۵.۵ میلیون واحد را بازپس می‌گیرد.

سناریوی سوم: تشدید ناترازی و شوک‌های نظامی تمام‌عیار (بدبینانه)

تداوم یا تشدید حملات در خلیج فارس منجر به اختلال در مسیرهای صادرات دریایی و پرش مجدد قیمت دلار آزاد می‌شود. ناترازی برق صنایع به سه روز در هفته توسعه یافته و از مهرماه نیز ناترازی گاز زودرس آغاز می‌شود. در این سناریو، حاشیه سود فولادسازان کاملاً محو شده و بخش عمده کارخانجات نورد و ذوب القایی به حالت تعطیل درمی‌آیند.

محاسبه و تحلیل شاخص‌های روز تخصصی

شاخص‌های تخصصی زیر بر اساس ارزیابی‌های جامع داده‌محور از تحولات جاری در بازه صفر تا صد محاسبه شده‌اند:

جدول وضعیت شاخص‌های کلیدی اقتصاد معدن

عنوان شاخص

نمره (از ۱۰۰)

تحلیل روندی و علت نمره‌دهی

جذابیت سرمایه‌گذاری معدن

۴۵

پتانسیل زمین‌شناسی غنی و قیمت‌های جهانی مس و طلا محرک سرمایه‌گذاری هستند، اما ناترازی انرژی و فرسودگی ناوگان جذابیت را محدود کرده است.

ریسک سیاستگذاری

۷۸

نمره بالا به علت صدور بخشنامه‌های ناگهانی، علی‌الاصول بودن عوارض صادراتی و عدم هماهنگی میان وزارتخانه‌ها.

ریسک انرژی

۹۲

در محدوده بسیار بحرانی؛ قطع ۴۸ ساعته برق کارخانجات و دو برابر شدن هزینه برق در معاملات بورس انرژی.

تامین مالی

۳۱

افت شدید بازار سرمایه، انقباض اعتباری بانک‌ها و دشواری انتشار اوراق بدهی به دلیل نرخ بهره موثر بالا.

صادرات

۳۵

کاهش تردد نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری در منطقه خلیج فارس در کنار عوارض صادراتی و تکالیف پیمان‌سپاری ارزی.

بازار جهانی فلزات

۶۵

پایداری مس در کانال ۱۳,۴۰۰ دلار و ثبات نسبی آلومینیوم، هرچند قیمت سنگ‌آهن با افت مواجه شده است.

اعتماد سرمایه‌گذاران

۲۴

سقوط شاخص بورس به زیر کانال ۵ میلیون واحد و خروج تاریخی نقدینگی حقیقی، اعتماد عمومی را به شدت تضعیف کرده است.

جمع‌بندی تحلیلی نهایی

تحلیل جامع شرایط اقتصاد معدن ایران در دوشنبه ۲۲ تیر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که بخش معدن و صنایع معدنی به عنوان پیشران اصلی تاب‌آوری اقتصادی کشور، اکنون در تنگنای سختی میان محدودیت‌های زیرساختی داخلی و ریسک‌های بیرونی گرفتار آمده است. فرار سرمایه حقیقی از تابلوی معاملات سهام و نزول شاخص کل بورس، بازتابی از بی‌آسیب نماندن صنایع از تله ناترازی برق است. با این حال، ثبت رکوردهای روزانه تولید میلگرد در فولاد خراسان، رشد سود تلفیقی ومعادن و تداوم پویایی معاملات فیزیکی بورس کالا نشان می‌دهد که ذات بنیادی این صنعت همچنان زنده و مستحکم است. سیاست‌گذار پولی و صنعتی باید با اقداماتی عاجل نظیر تثبیت بلندمدت نرخ‌های گمرکی، تسهیل واردات ماشین‌آلات بدون انتقال ارز و حمایت از خودتامینی انرژی، سنگرهای تولید ملی را در برابر تکانه‌های جاری محافظت نماید.

     مهم‌ترین فرصت روز: راه‌اندازی قراردادهای آپشن مس کاتد در بورس کالا و تسهیل واردات بدون انتقال ارز کانتینرها.

     مهم‌ترین تهدید روز: زیان‌ده شدن کارخانجات نورد به دلیل افزایش ۲۴ درصدی سهم هزینه‌های برق و گاز در بهای تمام‌شده تولید.

     مهم‌ترین ریسک سیاستی: علی‌الحساب بودن پرداخت عوارض صادراتی و نااطمینانی صادرکنندگان سنگ‌آهن و صنایع فلزی.

     مهم‌ترین متغیر فردا: رفتار معاملات بورس تهران در مواجهه با لبه حمایتی جدید و جهت حرکت نرخ دلار توافقی در شبکه صرافی‌ها.

برچسب ها: فولاد انرژی

شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.

bultannews@gmail.com

نظر شما
* نظر :