پایتخت را جا‌به‌جا نکنید؛ سیاست صنعتی را اصلاح کنید

گروه اقتصادی: بحران آب در تهران و سایر شهر‌های کویری کشور، چالشی حیاتی است که راه‌حل‌های سطحی و موقتی نمی‌تواند آن را برطرف کند. دکتر پزشکیان در اظهارنظری مهم، این بحران را جدی‌تر از آن دانسته که تاکنون به آن پرداخته شده و بر ضرورت اقدام فوری تأکید دارد. او ضمن رد راهکار‌هایی مانند انتقال آب از مناطق دیگر، که هم پرهزینه و هم زیست‌محیطی آسیب‌زننده هستند، هشدار داده که توسعه صنایع پرمصرف آب در تهران باید متوقف شود. با این حال، راه‌حلی که ایشان ارائه می‌کنند، یعنی انتقال پایتخت به شهری ساحلی، در حقیقت تنها صورت مسئله را پاک می‌کند و مشکلات اساسی مدیریت منابع آب را دست‌نخورده باقی می‌گذارد.

به گزارش بولتن نیوز، مسئله اصلی، تمرکز نامتناسب صنایع آب‌بر در مناطق خشک و کم‌آب کشور است، نه صرفاً محل استقرار نهاد‌های دولتی در تهران. تمرکززدایی صنعتی و جابجایی صنایع پرمصرف به استان‌های ساحلی و پرآب، می‌تواند بدون نیاز به تغییر پایتخت، بسیاری از بحران‌های زیست‌محیطی و اقتصادی را کاهش دهد. متأسفانه یارانه‌های پنهان در بخش آب و انرژی، به‌ویژه قیمت‌گذاری پایین آب برای صنایع، باعث شده است که در انتخاب محل احداث کارخانه‌ها، محدودیت‌های اقلیمی نادیده گرفته شود و صنایع آب‌بر در دل مناطق خشک کشور مستقر شوند.

در سال‌های اخیر، الگوی استقرار صنایع نه‌تنها منطبق بر منابع آبی نبوده، بلکه بر خلاف آن عمل کرده است. به جای بهره‌برداری منطقی از منابع آبی استان‌های شمالی و جنوبی، شاهد رشد گسترده صنایع فولاد، سرامیک و دیگر صنایع آب‌بر در مناطق مرکزی و خشک کشور هستیم. این اتفاق ناشی از سیاست‌گذاری نادرست در قیمت‌گذاری آب و انرژی است که انگیزه‌های سرمایه‌گذاری را به سمت مناطق ناپایدار سوق داده است و پیامد آن، تخریب محیط زیست، فشار مضاعف بر منابع آبی و افزایش مهاجرت‌های بی‌رویه است.

به جای تمرکز بر انتقال پرهزینه و پیچیده پایتخت، سیاست‌گذاران باید اصلاحات ساختاری را در حوزه قیمت‌گذاری و سیاست‌های حمایتی آب و انرژی در دستور کار قرار دهند و تمرکززدایی واقعی فعالیت‌های صنعتی را پیگیری کنند. با اصلاح این سیاست‌ها، نه تنها می‌توان منابع آبی را حفظ کرد، بلکه توسعه‌ای متوازن، پایدار و منطبق بر محدودیت‌های اقلیمی در کشور شکل خواهد گرفت. در نهایت، راه‌حل‌های کوتاه‌مدت و آدرس‌های غلط، هرچند در ظاهر جذاب باشند، قادر به درمان درد مزمن حکمرانی منابع آبی نخواهند بود و تنها موجب تعمیق بحران خواهند شد.