سرپرست خانواده شهید کیست؟

گروه دین و اندیشه - حجه الاسلام والمسلمين عليرضا توحيدلو در یادداشتی نوشت:ضمن ادای احترام به ساحت مقدس و نورانی شهید و شهدای مدافع حرم، خان طومان بویژه شهید والامقام سیدشهدای عزیز ایران اسلامی حاج قاسم سلیمانی ، مراقب گفتار ، کردار و رفتارمان با شهیدان و خانواده های گرانقدرشان باشیم. تا از شفاعت شهید و سرپرست خانواده شهید بهره مند شویم.

به گزارش بولتن نیوز،شهید همواره زنده است و حیات و ممات او همواره صفتی است برای حیات طیبه و به مصداق آیه شریفه قرآن که می فرماید:

وَلا تَحسَبَنَّ الَّذينَ قُتِلوا في سَبيلِ اللَّهِ أَمواتًا ۚ بَل أَحياءٌ عِندَ رَبِّهِم يُرزَقونَ (ای پیامبر!) هرگز گمان مبر کسانی که در راه خدا کشته شدند، مردگانند!
بلکه آنان زنده‌اند، و نزد پروردگارشان روزی داده می‌شوند.(١۶٩ آل عمران)

الإمامُ عليٌّ عليه السلام : المؤمنُ على أيِّ حالٍ ماتَ ، و في أيِّ ساعَةٍ قُبِضَ ، فهُو شَهيدٌ.
امام على عليه السلام : مؤمن، در هر حالى كه بميرد و در هر لحظه و ساعتى كه جانش گرفته شود، شهيد است.(١)

امام صادق  علیه السلام می فرماید: کسی که برای دفاع از مال خود (در برابر مهاجمان) ایستادگی کند و کشته شود، شهید است. «وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتٌ ۚ بَلْ أَحْيَاءٌ وَلَٰكِنْ لَا تَشْعُرُونَ»
«کسی را که در راه خدا کشته شد، مرده نپندارید، بلکه او زنده جاوید است، ولیکن شما این حقیقت را نخواهید یافت. در این آیه تفاوت مردن معمولی با کسانی که در راه خدا شهید شدند، بوضوح دیده می شود و یک پاداش بزرگ برای این گروه در نظر گرفته شده است و آن روزی خوردن در نزد خداوند متعال می باشد. آیه ١۵۴ سوره بقره

شهادت فنا شدن انسان برای نیل به سرچشمه نور و نزدیک شدن به هستی مطلق است.
شهادت عشق به وصال محبوب و معشوق در زیباترین شکل است.
شهادت مرگی از راه کشته شدن است، که شهید آگاهانه و بخاطر هدف مقدس و به تعبیر قرآن
(فی سبیل الله) انتخاب می کند. یعنی شهید در راهی کشته می شود که هر دو ارزش آگاهانه و
فی سبیل الله را داراست و چنین مرگی است که به تعبیر پیامبر(ص) شریفترین و بالاترین نوع مردن است.
( اَشرُفُ المُوًتِ قَتْلُ الشَّهادَهِ )و امیرالمؤمنین
علی(ع) آن را گرامی ترین نوع مردن می داند.
( اَکرُمُالمُوًتِ اَلْقُتْلُ)
شهید در لغت به معنی (گواه) است و در اصطلاح به کسی گویند که در مجرای شهادت قرار گرفته و در راه خدا کشته می شود.
شهادت نوعی از مرگ نیست بلکه صفتی از
(حیات معقول) است. زیرا حیات معمولی که متاسفانه اکثریت انسانها را اداره می کند،
همواره خود و ادامه بی پایان خود را می خواهد، لیکن در حیات معقول فرد آن زندگی پاک از آلودگی ها که خود را در یک مجموعه بزرگی به نام جهان هستی در مسیر تکاملی می بیند که پایانش منطقه جاذبه الهی است.
لذا شهید همواره زنده است و حیات و ممات او همواره صفتی است برای حیات طیبه و مرگ او در واقع انتقال از حیات جاری در سطح طبیعت به حیات پشت پرده آن می باشد.

در قرآن مجید، حدود ١٠ آیه به صورت صریح درباره کسانی که در راه خدا کشته شده اند وجود دارد. از جمله مسائلی که در این آیات به آن اشاره شده است عبارت است از
زنده بودن شهید،
رزق شهید،
آمرزش گناهان شهید،
ضایع نشدن عمل شهید،
مسرت و خوشحالی شهید،
وارد شدن در رحمت الهی و رستگاری شهید،

واژه شهید

به معنای حضور و دیدن گرفته شده است،
و صفت مشبّه و دلالت بر ثبوت دارد.(٢)
واژه شهید در قرآن کریم به عنوان گواه و شاهد (گواهان اعمال) آمده است.
قرآن کریم دربارة شهید و شهیدان می فرماید:
وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ(۳)
هرگز کسانی را که در راه خدا کشته شده اند، مرده مپندار، بلکه زنده اند که نزد پروردگارشان روزی داده می شوند.

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ كُفْرًا وَأَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دَارَ الْبَوَارِ
هیچ ندیدی حال مردمی را که نعمت خدا را به کفر مبدل ساختند و (خود و) قوم خود را به دیار هلاکت رهسپار کردند؟

منظور از حیات، همان حیات واقعی است و در نقطه مقابل در آیات دیگری خداوند متعال حیات کافران را پس از مرگ، هلاکت و نابودی شمرده است. (۴)

بنابراین، حیات شهیدان و زنده بودن آنها سعادتمندی است که همه مؤمنان از آن بهره مند خواهند شد. از طرفی برخی از مردم تصور می کردند که کسانی که در راه خدا جهاد می کنند و به شهادت می رسیدند، نابود شده و از بین رفته اند، به همین جهت قرآن کریم برای زدودن چنین تصوری می فرماید: کسانی که در راه خدا کشته می شوند، زنده اند، و نزد پروردگار خویش از روزی بهره مند می شوند. (۵)

شهادت در فرهنگ دین مقدس اسلام دو معنای متفاوت دارد:
۱- معنای خاص. که همان کشته شدن در معرکه و میدان جنگ در راه خدا است که دارای احکام ویژه ای در فقه اسلامی است. مثلاً می گویند: شهید نیاز به غسل و کفن ندارد،
بلکه با همان لباس خونین دفن می شود.

۲- معنای گسترده و عام. که انسان در مسیر انجام دادن وظیفه الهی کشته شود و یا بمیرد.
پس هر کس در حین ادای وظیفه ای به هر صورت از دنیا برود، شهید است، چنان که در روایات اسلامی نیز آمده که چند گروه شهید از دنیا
می روند:
۱- کسی که در طریق تحصیل علم از دنیا برود.
۲- کسی که در بستر از دنیا برود، ولی به حق پروردگار و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم
و اهل بیت آن حضرت معرفت داشته باشد.
۳- کسی که برای دفاع از مال خویش در برابر مهاجمان ایستادگی کند و کشته شود.

رسول خدا صلى الله عليه و آله وسلم:
مَن قاتَلَ دُونَ نفسِهِ حتّى يُقتَلَ ؛ فهُو شَهيدٌ.
 هركه در راه دفاع از جان خود بجنگد و كشته شود ؛ شهيد است.( كنز العمّال : ۱۱۲۳۶ )
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله وسلم:
مَن قُتِلَ دُونَ مَظلِمَتِهِ ؛ فهُو شَهيدٌ.
هركه در راه دفع ستم از خود كشته شود ؛
شهيد است.( كنز العمّال : ۱۱۲۰۵ )
 رسول مهربانی صلى الله عليه و آله وسلم: 
مَن قُتِلَ دُونَ مالِهِ  ؛ فهُو شَهيدٌ
هركه در راه دفاع از مالِ خود كشته شود ؛
شهيد است.( كنز العمّال : ۱۱۱۹۷ )
و همچنین رسول اکرم صلى الله عليه و آله وسلم:
قاتِلْ دُونَ مالِكَ حتّى تَحُوزَ مالَكَ أو تُقتَلَ ؛
فَتَكُونَ مِن شُهَداءِ الآخِرَةِ .
در راه دفاع از مال و دارايى خود بجنگ تا آن را به دست آورى يا كشته شوى؛
  در اين صورت از شهيدان آخرت خواهى بود.
( كنز العمّال : ۱۱۱۷۴)

بنابراین، کسانی که عقیدة حق داشته و در مسیر حقیقت گام بر می دارند و در همین راه از دنیا می روند، براساس اشاره قرآن کریم و روایات اسلامی در زمرة شهدا قرار دارند، و اجر شهداء را می برند. خداوند متعال می فرماید:
وَ الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ أُولئِکَ هُمُ الصِّدِّیقُونَ وَ الشُّهَداءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَ نُورُهُمْ و آنان که به خدا و رسولانش ایمان آورند، به حقیقت راستگویان عالمند و برایشان نزد خدا اجر شهیدان است، پاداش اعمال و نور ایمانشان را (در بهشت)
می یابند. (۶)
در روایت است که شخصی به امام صادق علیه السلام عرض کرد: «از خدای بخواه که شهادت را برای من روزی کند. امام علیه السلام فرمود: «مؤمن شهید است» سپس آیه ۱۹، سوره حدید را تلاوت فرمودند. (۷)

وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ أُولَٰئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ ۖ وَالشُّهَدَاءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَنُورُهُمْ ۖ وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ
و آنان که به خدا و رسولانش ایمان آوردند به حقیقت راستگویان عالمند و برایشان نزد خدا اجر شهیدان است، پاداش اعمال و نور ایمانشان را (در بهشت) می‌یابند. و آنان که کافر شده و آیات ما را تکذیب کردند آنها اهل آتش دوزخند.

حضرت امام باقر  علیه السلام  می فرماید: آن کس از شما که به مسأله ولایت آشنا باشد، و در انتظار ظهور مهدی(عج) به سر، برد و خود را آمادة (حکومت عدل جهانی او) سازد، مانند کسی است که با مهدی آل محمد صلّی الله علیه و آله وسلم  با سلاحش جهاد کرده باشد. سپس فرمود: «بلکه به خدا سوگند مانند کسی است که همراه رسول الله با سلاحش جهاد کرده باشد» و برای مرتبه سوم بیان داشت: «بلکه به خدا سوگند همانند کسی است که با رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم در خیمة او شهید شده باشد»
بعد فرمود: «دربارة شما آیه ای از قرآن نازل شده است » راوی می گوید: پرسیدم کدام آیه؟ فرمود: آیه ۱۹، سوره حدید... »(۸)

ارزش طالب علم

پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله وسلم)می فرماید: «إذا جاءَ المَوتُ طالِبَ العِلمِ وهُوَ عَلى هذِهِ الحالِ ماتَ وهُوَ شَهيدٌ.
اگر مرگِ جوياى دانش ، در حالى در رسد كه وى در جستجوى دانش باشد ، شهيد مرده است»(۹)

امام صادق علیه السلام می فرماید: کسی که برای دفاع از مال خود (در برابر مهاجمان) ایستادگی کند و کشته شود، شهید است. »(۱۰)
پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله وسلم)  در جایی دیگر می فرماید: «هر مؤمنی از امت من راستگو و شهید است...(۱۱)

همچنین اهل سنّت نظير زمخشري نقل کرده‌ که پيامبراکرم«صلی الله علیه و آله و سلم» فرمودند:
مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ شَهِيداً أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ مَغْفُوراً لَهُ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ تَائِباً أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ مُؤْمِناً مُسْتَكْمِلَ الْإِيمَانِ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ بَشَّرَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ بِالْجَنَّةِ ثُمَّ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ يُزَفُّ إِلَى الْجَنَّةِ كَمَا تُزَفُّ الْعَرُوسُ إِلَى بَيْتِ زَوْجِهَا أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ فُتِحَ لَهُ فِي قَبْرِهِ بَابَانِ إِلَى الْجَنَّةِ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ جَعَلَ اللَّهُ قَبْرَهُ مَزَارَ مَلَائِكَةِ الرَّحْمَةِ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ عَلَى السُّنَّةِ وَ الْجَمَاعَةِ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى بُغْضِ آلِ مُحَمَّدٍ جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَكْتُوبٌ بَيْنَ عَيْنَيْهِ آيِسٌ مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى بُغْضِ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ كَافِراً أَلَا وَ مَنْ مَاتَ عَلَى بُغْضِ آلِ مُحَمَّدٍ لَمْ يَشَمَّ رَائِحَةَ
هر کس بر دوستي آل محمّد بميرد، شهيد از دنيا رفته. هر کس بر دوستي آل محمّد بميرد، در حال توبه از دنيا رفته. هر کس بر دوستي آل محمّد بميرد، با ايمان کامل از دنيا رفته است. هر کس بر دوستي آل محمّد بميرد، ابتدا فرشته مرگ و سپس نکير و منکر، او را به بهشت بشارت مي‌دهند. هر کس بر دوستي آل محمّد بميرد، همچون عروس که به خانه شوهرش مي‌رود، وارد بهشت مي‌شود. هر کس بر دوستي آل محمّد بميرد، در قبرش دو در به سوي بهشت گشوده مي‌شود. هر کس بر دوستي آل محمّد بميرد، خداوند قبرش را زيارتگاه فرشتگان رحمت قرار مي‌دهد. هر کس بر دوستي آل محمّد بميرد، مطابق با سنّت پيامبر و جماعت مسلمين از دنيا رفته است.
امّا هر کس بر دشمني آل محمّد بميرد، روز قيامت در حالي که ميان دو چشمش نوشته شده: «نا اميد از رحمت خدا»، محشور مي‌شود. هر کس بر دشمني آل محمّد بميرد، در حال کفر از دنيا رفته و هر کس بر دشمني آل محمّد بميرد، بوي بهشت به مشامش نخواهد رسيد.(۱۲)

بنابراین، شهادت مراتبی دارد که والاترین درجة آن شهادت در معرکة نبرد با دشمنان اسلام است.
در قرآن آیات متعددی درباره شهید و فضیلت آن در راه خدا ذکر شده است.

الف- بررسی آیات قرآن

سوره بقره، آیه ۱۵۴:
«وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتٌ ۚ بَلْ أَحْيَاءٌ وَلَٰكِنْ لَا تَشْعُرُونَ»
«و به آنان که در راه خدا کشته شوند مرده نگویید، بلکه زنده ابدی هستند و لیکن همه شما این حقیقت را درنخواهید یافت»
در آیه بالا ۳ تذکر بسیار مهم درباره شهدا به انسان های دیگر داده است:
۱- در پندار و گفتار در مورد شهدا نباید لفظ (مرگ) را بکار برد.
۲- حیات شهدا بعد از شهادت برای همیشه جاودان است.
۳- ما توان درک زندگی شهدا را نخواهیم داشت.

در حقیقت این سوره جایگاه شهید را نشان
می دهد، تا جایی که بشر نمی تواند مقام رفیع شهید را درک کند.

سوره آل عمران، آیه ۱۳۹- ۱۴۰
«وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ»
«شما هرگز سستی نکنید و (از فوت متاع دنیا) اندوهناک نشوید، زیرا شما فیروزمندترین و بلندترین ملل دنیایید اگر در ایمان ثابت قدم باشید»
إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ ۚ وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ ۗ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ
اگر (در اُحد) به شما آسیبی رسید، به دشمنان شما نیز (در بدر) آسیب رسید (پس مقاومت کنید). این روزگار را با (اختلاف احوال) میان خلایق می‌گردانیم تا خداوند مقام اهل ایمان را معلوم کند و از شما مؤمنان (آن را که ثابت است) گواهِ دیگران گیرد. و خدا ستمکاران را دوست ندارد.

این آیه بعد از جنگ احد نازل شد، که مومنان در جنگ شکست خوردند. اینجا می خواهد تذکر بدهد که اگر دارای ایمان استوار باشید و برای همیشه برترید و شما شاهدان و رهبران بر هم نیز هستید.

سوره حج، آیه ۵۸:
«وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ مَاتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقًا حَسَنًا ۚ وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ»
«و آنان که در راه خدا از وطن خود هجرت گزیده و کشته شدند یا مرگشان فرا رسید البته خدا رزق و روزی نیکویی (در بهشت ابد) نصیبشان می‌گرداند، و همانا خداوند بهترین رزق و روزی بخشنده است»
در این آیه پاداش کسانی که برای رضای خدا هجرت را برگزیند، رزق و روزی خاص معرفی می کند، یعنی برندگان این صحنه پاداش را از خود خدا می گیرند. در حقیقت این آیه ایجاد انگیزه می کند و شارژ کننده برای کسانی که می خواهند در مقابل اهریمنیان ایستادگی کنند.

سوره آل عمران، آیه ۱۶۹:
«وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا ۚ بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ»
«البته نپندارید که شهیدان راه خدا مرده‌اند، بلکه زنده‌اند (به حیات ابدی و) در نزد خدا متنعّم خواهند بود»
در این آیه تفاوت مردن معمولی با کسانی که در راه خدا شهید شدند، بوضوح دیده می شود و یک پاداش بزرگ برای این گروه در نظر گرفته شده است و آن روزی خوردن در نزد خداوند متعال می باشد.
این آیه از ویژگی های شهدا پرده برداشته که آنان زنده اند و تمام خصوصیات حیات را دارا می باشند. از آثار حیات، روزی خوردن و ارزاق است که شهدا به نحو احسنت از آن برخوردارند.

سوره توبه، آیه ۲۰:
«الَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللَّهِ ۚ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ»
«آنان که ایمان آوردند و از وطن هجرت گزیدند و در راه خدا به مال و جانشان جهاد کردند آنها را نزد خدا مقام بلندتری است و آنان بالخصوص رستگاران و سعادتمندان دو عالمند»

در این آیه جهاد گران با مال و جان در راه خدا را رستگاران معرفی کرده و سعادت آنها را تظمین کرده چرا که مقام شان در نزد خداوند بلند است یعنی کسانی که بی تفاوت به مستبد نیستند و در برابر کافران قیام می کنند را تشویق می کند و پاداش آنها را سعادت و مقام بلند و رستگاری معرف کرده است.

سوره نساء، آیه ۷۳:
«وَلَئِنْ أَصَابَكُمْ فَضْلٌ مِنَ اللَّهِ لَيَقُولَنَّ كَأَنْ لَمْ تَكُنْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ مَوَدَّةٌ يَا لَيْتَنِي كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزًا عَظِيمًا»
«و اگر فضل خدا شامل حال شما گردد آن‌چنان که گویی میان شما و آنان ابداً دوستی نبوده
(با تأسف) گویند: ای کاش ما نیز با آنان به جهاد رفته بودیم تا (از غنیمت) نصیب فراوان می‌بردیم»

در این آیه ابتدا تکلیف مؤمنان را مشخص می کند که در برابر کسانی که دنیای مادی را بر آخرت ترجیح دادند، باید جهاد کنند. و حالا اگر در این جهاد کشته شوند و چه فاتح هر دو را پیروز
می داند و پاداش عظیم می دهد.
در آیات فوق شهدا را انسان هایی برجسته و بیدار معرفی می کند و آنها را پیروز واقعی این دنیا و آن دنیا و روزی خور در نزد خداوند و سعادتمند و فاتح و دارای مقام بلند و شاهد بر دیگر امت ها معرفی می کند و پاداش شهدا را خداوند بر خود مفروض می داند.

ب- احادیث

۱- امام صادق(ع) از رسول خدا(ص) نقل فرمودند: «سه طایفه شفاعت می کنند و شفاعتشان پذیرفته می شود: پیغمبران، علماء و شهدا »(۱۳)

۲- رسول خدا(ص) می فرمایند: «کسی که از خانه خود به قصد نگهبانی مرزها و یا برای جنگ و جهاد در راه خدا بیرون آید، در هر قدمی که بر می دارد، هفتصد هزار حسنه داده می شود و هفتصدهزار گناه از وی بخشیده می شود، او در ضمان و بر عهده خدا خواهد بود به هر نحوی که بمیرد، چه با اجلش بمیرد و یا اینکه شهید شود و چنانچه برگردد، بخشوده شده و پاک گشته و دعایش در پیشگاه خدا مستجاب خواهد بود.

۳- رسول خدا(ص) فرمود: مافوق هر نیکی، نیکی بیشتر و هنری وجود دارد، آنجا که مردی که در راه خدا کشته می شود، بالاتر از آن نیک نیست.

۴- امام علی بن موسی الرضا(ع) از امیرمؤمنان علی(ع) نقل می کند که جوانی در هنگام سخنرانی امام علی(ع) از امام سوال کرد که فضیلت جنگجویان خدا را برای من تشریح کنید.
امام علی(ع) از رسول خدا(ص) حدیث مفصلی را نقل می کند از لحظه ای که جهادگر به میدان جنگ می رود تا لحظه شهادت که در اینجا قسمتی از آن را ذکر می کنیم: «هنگامی که جهت نبرد پا به میدان می نهد و نیزه ها و تیرها رد و بدل می شود و جنگ تن به تن شروع می گردد، فرشتگان با پر و بال اطراف آنان را می گیرند و از خدا می خواهند که او در میدان ثابت قدم باشد. در این هنگام منادی فریاد می زند:
«بهشت زیر سایه شمشیرهاست»
در این هنگام ضربات دشمن بر پیکره شهید ساده تر و گواراتر از نوشیدن آب خنک در روز گرم تابستان است. هنگامی که شهید هنوز به زمین نرسیده، حوریان بهشتی به استقبال او می شتابند و نعمات بزرگ معنوی و مادی که خدا جهت وی فراهم ساخته است، برای وی شرح می دهند و هنگامی که به روی زمین قرار می گیرد، زمین می گوید: «آفرین بر روح پاکیزه ای که از بدن پاکیزه عروج می کند. بشارت باد بر تو. چیزی که نه چشمی آن را دیده است و نه گوشی آن را شنیده است و نه از قلبی خطور کرده است، مخصوص توست و انتطار تو را می کشد»
خداوند متعال چنین می فرماید: «من سرپرست بازماندگان توام. هر کسی بازماندگان تو را خشنود کند، مرا خشنود کرده است و هر کسی آنها را به خشم آورد، مرا به خشم آورده است»(۱۴)

۵- رسول خدا(ص) فرموده است: «خداوند چنین فرموده است، من جانشین شهید در خانواده وی هستم. هر کسی رضایت خانواده شهید را جلب کند، رضایت مرا جلب کرده است و هر کسی آنها را به خشم آورد، مرا به خشم آورده است»(۱۵)

۶- رسول خدا(ص) فرمود:
«شفع الشهيد نبي سبعين من اهله »
«شهيد هفتاد نفر از بستگان خود را شفاعت مي‌کند»(۱۶)
در این حدیث و احادیث دیگری که در مورد شهادت و مقام شهید آمده است، همه درجه بلند و مقام عظیم شهید را نشان می دهد که بهترین نیکی است و شهید را به عنوان شاهد جامعه معرفی می کند که رضایت خداوند را شهید با کارش جلب می کند، حتی تا جایی که سرپرست خانواده شهید را خداوند خود به عهده می گیرد. بلندترین مقام در آخرت شفاعت است که این مقام از آن پیغمبران، بزرگان و امامان است که در این کار نیز شهدا با آنان برابری می کنند، یعنی می توانند شفاعت هفتاد نفر را بکنند.
لذا در خاتمه مجددا یاوری شد، ضمن ادای احترام به ساحت مقدس و نورانی شهید و شهدای مدافع حرم، خان طومان بویژه شهید والامقام سیدشهدای عزیز ایران اسلامی حاج قاسم سلیمانی ، مراقب گفتار ، کردار و رفتارمان با شهیدان و خانواده های گرانقدرشان باشیم. تا از شفاعت شهید و سرپرست خانواده شهید که ذات اقدس الهی ست بهره مند شویم.

منابع:
١- بحار الأنوار : ۶۸/۱۴۰/۸۲.
٢- مجمع البحرین. ج٣، ص٨٠ ، ذیل واژه شهد.
٣- آل عمران: ١۶٩
۴- ابراهیم: ٢٨
۵- طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۳۹۷ق، ج ۱، ص ۵۳۴، طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ سوم، ۱۳۷۹، ج ۴، ص ۶۲
۶- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ۱۳۶۷ش، ج ۲۳، ص ۳۴۹، ۳۵۰، ۳۵۵
۷- الجمعه العروسی الحویزی، عبدعلی. نورالثقلین، قم، مطبعة العلمیة، ج ۵، ص ۲۴۳
۸- الجمعه العروسی الحویزی، عبدعلی. نورالثقلین، قم، مطبعة العلمیة، ج ۵، ص ۲۴۳
۹- مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۴ق، ج ۱، ص ۱۸۶
تاريخ بغداد، ج ۹ ص ۲۴۷
۱۰- محمدی ری شهری، محمد، میزان الحکمه، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، الطبعة الاولی، ۱۴۱۹ق، ج ۵، ص ۱۹۸
۱۱- بحارالانوار، ج ۹۷، ص ۵۰
۱۲- الکشاف عن حقائق غوامض التنزيل و عيون الأقاويل في وجوه التأويل، ج ۴، ص ۲۲۰ و ۲۲۱
۱۳- جامع الحادیث الشیعه، ج ۳، ص ۱۶
۱۴-مرحوم «طبرسی» در «مجمع البیان»
(جلد۲، ص۴۴۴، مؤسسه اعلمی مطبوعات،‌ بیروت،‌ طبع اول، ۱۴۱۵ ه.ق)
«مستدرک الوسائل»، ج۱۱، ص۱۰، چاپ ال بیت، «صحیفه الرضا»، ص۹۱، کنگره جهانی امام رضا(ع)، ۱۴۰۶ ه.ق
بحار الانوار، ج۹۷، ص۱۲
تفسیر نمونه،‌ ج۳، ص۲۱۸-۲۲۴
۱۵- وسائل الشیعه، باب ۲۵، حدیث ۳
۱۶- کتر العمال، ج ۴، ص ۱-۴