ترکیه و تجزیه عراق/ قابل‌اعتماد یا غیرقابل‌اعتماد؟

گروه بین الملل: طرح تجزیه عراق این روزها در رأس اخبار مهم منطقه‌ای قرارگرفته است و در این میان همه از نقش مهم ایران و ترکیه در این خصوص سخن می‌گویند. جمهوری اسلامی ایران بسیار واضح و روشن اعلام کرده است که تلاش برای تجزیه عراق ثمری ندارد و ضروری است فضا بیشتر از این در منطقه متشنج نشود. بدون شک به‌غیراز ایران نقش ترکیه در خصوص موضوع تجزیه عراق بسیار حائز اهمیت است. این اهمیت از دو منظر قابل‌توجه است.1- ایا ترکیه دست از منافع اقتصادی خود با منطقه که بالغ‌بر 11 میلیارد دلار در سال می‌شود دست خواهد برداشت؟ و 2- اینکه آیا ترکیه دست به اتخاذ اقدامات تند واکنشی نسبت به منطقه خواهد کرد یا نه؟

به گزارش بولتن نیوز، در تازه‌ترین واکنش به این موضوع رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه گفت که کردهای عراق نمی‌دانند که چگونه دولت تشکیل دهند. وی افزود: اگر از عبور کامیون‌ها به شمال عراق جلوگیری شود، کردهای عراق گرسنه می‌مانند و اگر ترکیه صادرات نفت خود به اقلیم کردستان را متوقف کند، همه‌چیزتمام می‌شود. رئیس‌جمهور ترکیه افزود: همه‌پرسی در شمال عراق یعنی شعله‌ور شدن درگیری جدید در منطقه. اردوغان گفت: ما هرگز پروژه همه‌پرسی جدایی اقلیم کردستان از عراق را به رسمیت نمی‌شناسیم. رئیس‌جمهور ترکیه افزود: فقط اسرائیل همه‌پرسی اقلیم کردستان را به رسمیت خواهد شناخت. اردوغان در ادامه گفت: چندین اقدام که قرار بود همراه با اسرائیل انجام دهیم، از این به بعد انجام نمی‌دهیم، اسرائیل چگونه و از کجا به آن‌ها (اقلیم کردستان عراق) اقلام خواهد فرستاد؟

رئیس‌جمهور ترکیه در ادامه با اشاره به تحریم اقتصادی اقلیم کردستان گفت: وقتی‌که کامیون‌ها در شمال عراق مشغول کار نباشند، آن‌ها چیزی برای خوردن پیدا نخواهند کرد، پس از اعمال تحریم‌ها از سوی ما، در میانه راه باقی خواهند ماند، خطوط انتقال نفت و کالا را که ببندیم این کار به پایان رسیده است.

اگرچه اردوغان به همه این موارد اشاره‌کرده است اما تنها اعلام کرده است اگر این کار را انجام دهیم. حالا سؤال این است اردوغان خواهد کوشید این اقداماتی که مورداشاره قرارداد عملیاتی شود یا نه؟

وزیر اقتصاد ترکیه در تازه‌ترین واکنش اعلام کرد که هنوز دروازه‌های مرزی این کشور با عراق در شمال این کشور بسته نشده و تردد ادامه دارد و برای بستن این مرزها و یا مرزهای هوایی نیاز به دستور مستقیم وجود دارد. بغداد در تازه‌ترین موضوع گیری خواهان کنترل فرودگاه‌ها شده و همزمان از کشورهای همسایه عراق خواسته است که به خواسته دولت مرکزی عراق احترام بگذارند و اجازه ندهند این ترددها در مرزها ادامه داشته باشد.

بدون شک هم ایران و هم ترکیه این درخواست‌ها را در شورای امنیت ملی مطرح و در خصوص آن تصمیم‌گیری خواهند کرد. تصمیم ترکیه در این خصوص به چند موضوع مرتبط می‌شود. اول اینکه در صورت بستن مرزها اردوغان سودهای حاصل از روابط قبلی را چگونه جایگزین می‌کند؟ آیا دولت عراق می‌تواند جایگزینی برای بازارهای قبلی ترکیه باشد؟ دوم اینکه برای تأمین جایگزین انرژی و سوختی که از شمال عراق دریافت می‌کند چه جایگزینی خواهد داشت؟ ایا دولت عراق امکان صادرات نفت و گاز به ترکیه را دارد یا خیر؟

بدون شک تصمیم‌گیری درنگ وقت به دو دلیل برمی‌گردد اول اینکه پاسخی منطقی به این سؤالات داده شود و دوم اینکه توافقی جامع و منطقه‌ای در خصوص موضوع تجزیه عراق بین کشورهای منطقه صورت گیرد.

سؤال برخی سیاسیون کشور این است که ترکیه در خصوص رخدادهای منطقه چندان مطمئن نیست اما باید گفت که ترکیه اگر در مورد همه مسائل مطمئن نباشد در خصوص اینکه کردها را در عراق و سوریه برای خود تهدید می‌بیند هم‌نظر است و بی‌میل نیست که در قبال اتخاذ تصمیمات تند در قبال طرح‌های تجزیه عراق امتیازاتی را از بغداد و تهران بگیرد تا تصمیمش هزینه کمتری برایش داشته باشد.

با تأمین این خواسته‌ها اردوغان قطعاً مواضع تندی در قبال تجزیه عراق اتخاذ خواهد کرد و در راستای امتیاز گیری بیشتر تلاش می‌کند که در خصوص سوریه نیز از ایران امتیاز بگیرد. به نظر می‌رسد اردوغان یک کارت مهم بازی در منطقه به دست آورده است تا ضمن تثبیت جایگاه خود در منطقه و کسب امتیاز مانع از تحقق خواسته‌های کردها در منطقه اعم از عراق و سوریه شود.