راهکار مقابله برای دفع این تهدیدات چیست؟

گروه بین الملل: مصطفی مطهری* در یادداشت پیش  رو که پیرامون بدعهدهای غرب نسبت برجام نگاشته شده، نویسنده معتقد است: اتفاقات پیرامون برجام از همان ابتدای شکل گیری آن در عرصه داخلی و خارجی (با توجه به تناقصات دریافتی و تفسیری از متن برجام میان ایران و مذاکراه کنندکان 1+5) کشور موجب واکاوی و تحلیل نقاط ضعف متعدد موجود در این سند بین المللی گردید. هر چند به دور از انصاف خواهد بود که گفته شود برجام اصلاً دارای نقاط مثبت نبوده است، اما واقعیت این است که نقاط ضعف و سلبی این سند موضوعی در رابطه با صنعت هسته ای ایران با قدرت های 6 گانه جهانی بمراتب بیشتر از نقاط قوت، مثبت و ایجابی آن بوده است. بطوریکه فضای پسا برجام هر چه بیشتر پیش می رویم شاهد نقض های مکرر آن از سوی ایالات متحده آمریکا هستیم که نشاندهنده ضعف های موجود در برجام می باشد.

به گزارش بولتن نیوز، متن این یادداشت که به صورت اختصاصی در اختیار خبرنگار ما قرار گرفته به شرح زیر می باشد: 

در واقع در زمانیکه این قدرت ها همواره به مسئله راستی آزمایی جمهوری اسلامی ایران در زمینه پایبندی به تعهدات مندرج در این سند تاکید داشتند در عرصه داخلی از یکسو همه بویژه متولیان و مسئولان دولتی و کشوری زیر بادهای شادمانی و در حال وزیدن از اتفاق خوشایند برجام دراز کشیده و از سوی دیگر نیز درگیری های میان جناحی ما بین موافقین و مخالفین این اتفاق بزرگ نمایی شده به بزرگ نمایی غیر قابل باور نقاط ضعف موجود در برجام منجر شد. در واقع ماحصل این انتقادات غیر اصولی از برجام بود که نقاط ضعف های بازگو شده را به بغض و تعصب ایدئولوژیک و یا منش گرای حزبی تعبیر شد و به روح و جان جامعه خورانده شد که منتقدین برجام، مخالفین تحولات اساسی در جامعه هستند که بر ناقوس تقابل جای تعامل می کوبند.

نکته مهم در این باره این است که وقایع بعد از برجام نشان می‌دهد مسئله «نقض‌های مکرر برجام» فرصت های بی بدیل برای تعدیل اختلافات درون کشوری و تعجیل در حصول به توافقات ملی را گوشزد می کند. به عبارتی وضعیت های نقض شده از برجام در شرایط کنونی این واقعیت را ایجاب می‌کند تا مقامات دولت جمهوری اسلامی ایران نیز راهبرد مصمم و قاطعی در برابر نقض عهدهای مکرر اتخاذ کنند، امر واقعیت گونه ای که تا به امروز در عرصه عمل مشاهده نشده و بدان پرداخته نشده است.

در واقع عمل به متن قانون (بند سوم مصوبه مجلس تحت عنوان «طرح اقدام متناسب دولت در اجرای برجام» و با صراحت موظف کردن دولت به اقدامات تقابلی در قالب عدم همکاری‌های داوطلبانه (در حوزه هسته‌ای) و قطع این اقدامات و توسعه سریع فعالیت‌های هسته‌ای را جهت احقاق حقوق ملت ایران)، پیگیری اعترضات از مجاری دیپیلماتیک، پیگیری حقوق ایران از طریق موسسات و نهادی حقوقیِ بین‌المللی و مراجع چهارگانه تعیین شده در متن برجام و پیوست الصاقی آن بعنوان نهادهای حل کننده اختلافات و یا ادامه روند فعلی و عدم واکنش در برابر نقض مکرر تحریم‌ها توسط آمریکا از سوی ایران را می توان از جمله راه ها و مسیرهایی دانست که باید از سوی جمهوری اسلامی اتخاذ شود، اما کانون اصلی و توجه لازم برای عملیاتی کردن تصمیم به اقدام در این عرصه تقابلی، اجماع و وحدت در بعد ملی با ویژگی های سیاسی – اجتماعی با تاکید بر تمام اقشار و گروه های اجتماعی و سیاسی آن است.

از این رو باید توجه کرد با اتفاقاتی که اخیراً در چارچوب برجام افتاده است و این سند با تردیدهای جدی مواجه شده است، نکته مهم این است که برجام با توجه به عدم تعبیه مکانیسم های لازم جهت نظارت دو جانبه و جهت جلوگیری از هرگونه اقدامات مغایر با متن صریح آن از سوی طرفین، سند قابل اتکایی نیست؛ و از این حیث توجه به تمام مکانیزم های لازم و تی خلق الساعه از سوی ایران در عرصه دوگانه داخلی و خارجی در راستای مقابله با اقدامات نقض کننده برجام اهمیت در خوری دارد که شتاب در طراحی یک طرح جامع ملی و تعجیل در این زمینه را می طلبد و لازمه آن ایجاد وفاق ملی و حداکثری در سطح کلان کشوری است.

*دکتری علوم سیاسی