توافق جلیلی - برنز گره گشای بحث سانتریفیوژهای ایران

گروه بین الملل، توافقی که در سال 2009 بین آقای سعید جلیلی دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی ایران و آقای بیل (ویلیام) برنز معاون وزیر امور خارجه آمریکا در ونیز در پی یک ملاقات 45 دقیقه ای شکل گرفت اکنون گره گشای بحث مهم وضعیت سانتریفیوژهای ایرانی در مذاکرات هسته ای ایران و آمریکا و همچنین گروه 1+5 در مسقط پایتخت عمان شده است.



به گزارش بولتن نیوز، توافق آقای جلیلی و آقای برنز که در سال 2009 شکل گرفت تا اندازه ای در مورد  stockpile اورانیوم غنی شده در ایران شرایط را برای رسیدن به توافق جامع تر هسته ای باز گذاشته است.

می توانیم یکی از گره گشاترین نکات متصوره در توافق در زمینه سانتریفیوژهای ایران را مدیون توافق جلیلی-برنز بدانیم این اقدامات محصول دوره ای است که سعید جلیلی  مسئول مذاکره کننده هسته ای ایران بوده و در گفتگوی دوجانبه و چند جانبه خود با مقامات آمریکایی و مقامات گروه 1+5  به آن دست یافته است
برای بررسی جزئیات این توافق هسته ای گزارشی که سایت المانیتور در همان زمان انتشار داده است را بررسی میکنیم.

وقتی سعید جلیلی به صورت رو در رو با بیل برنز دیدار کرد
به گزارش المانیتور، با وجود اینکه کاندیدای انتخابات ایران یعنی سعید جلیلی در کمپین های انتخاباتی خود اظهارات ضد آمریکایی دارد، اما وی تابوی مهمی در مورد آمریکا را شکسته است. در اکتبر 2009، جلیلی یکی از معدود مقامات ایرانی بود که برای نخستین بار در طی سه دهه گذشته با یک دیپلمات آمریکایی دیدار کرد.
این جلسه با مذاکره کننده ارشد هسته ای آن زمان آمریکا، ویلیام برنز در اول اکتبر 2009 در ویلایی بیرون ژنو و در حاشیه مذاکرات هسته ای ایران با شش قدرت جهانی برگزار شد.
ایران و شش قدرت جهانی اعلام کردند که در مذاکرات ژنو توافقی مقدماتی بر سر قرارداد مبادله سوخت منعقد کرده اند که به موجب آن سوخت مورد نیاز راکتور تحقیقاتی تهران در ازای ارسال اکثر ذخایر اورانیوم 3.5 درصد ایران به روسیه تامین می شود.
ایران همچنین در مذاکرات ژنو پذیرفت که به بازرسان آژانس اجازه بازدید از تاسیسات غنی سازی فردو در قم را بدهد، تاسیساتی که خبر کشف آن را روسای جمهور آمریکا، انگلستان و فرانسه به صورت مشترک  در اجلاس G20 در پیتسبورگ اعلام کردند.
رییس جمهور باراک اوباما، در معیت نیکولاس سارکوزی و گوردون براون، روز 25 سپتامبر 2009 گفت:«ایران می داند که در جلسه اول اکتبر باید با حسن نیت جلو بیاید و تصمیمی اتخاذ کنند.» می توان باور کرد که ایرانیان به خاطر نگرانی از واکنش غرب به کشف تاسیسات غنی سازی قم، که ایران بعد از اینکه فهمید کشف شده اند به سرعت وجود آن را به آژانس اعلام کرد، قبول کرده اند که در یک حرکت تاکتیکی در ژنو کنار آمریکایی ها بنشینند. اما یک منبع ایرانی گفته است که تصمیم سیاسی در تهران برای برگزاری جلسه دوجانبه با آمریکایی ها از قبل گرفته شده بود.
براساس سند دیپلماتیکی که در پنجم اکتبر 2009 از سفارت آمریکا در مانیل توسط ویکی لیکس انتشار یافت، بعد از جلسه ژنو، سفرای آمریکا دوستان آمریکا را از این امر مطلع کردند که جلسه با نمایندگان ایرانی مستقیم و صریح بوده است. گرچه  این مذاکرات یک شروع سازنده بوده است، اما اکنون این مذاکرات باید با اقدامات مثبت همراه گردد.» در یک سند دیپلماتیک دیگر به تاریخ 4 اکتبر 2009 که از دفتر منطقه ای آمریکا در دوبی ارسال شده آمده است:«مطبوعات ایرانی این دیدار دو جانبه بین برنز و جلیلی را به شدت مورد توجه قرار داده اند.»
در ادامه این سند آمده بود:«در حالی که چیزی فراتر از خبر وزارت خارجه مبنی بر برگزاری این دیدار به صورت عمومی اعلام نشده بود، اما رسانه های ایران دریافته است که بر خلاف مذاکرات قبلی در مورد مساله هسته ای، این بار دیدار با آمریکا به صورت رو در رو بود. یکی دیگر از روزنامه های ایران نیز این دیدار را «بی سابقه» دانسته بود.
معاون جلیلی یعنی علی باقری، کسی که این اواخر جلیلی را در مذاکرات همراهی می کرد در مصاحبه با تلویزیون دولتی ایران در آن زمان از انجام این دیدار خبر داد، اما تصریح کرد که این دیدار به درخواست طرف آمریکایی صورت گرفته است.
باقری به تلویزیون دولتی ایران گفته بود:« دیدار هیات آمریکایی با هیات ایرانی به درخواست آمریکایی ها صورت پذیرفت.» فارس نیوز در آن زمان گزارش داد:« باقری با تشریح محتوای مذاکرات بین طرف ایرانی و آمریکایی گفت که این دیدار صرفا در چارچوب پکیج پیشنهادی ایران صورت پذیرفته است.»
ایران، در طی سه سال و نیم مذاکرات جسته و گریخته با شش قدرت جهانی، هیچگاه قبول نکرده بود که دیدار دوجانبه ای با آمریکا داشته باشد. همچنین این کشور با طرح اعتمادسازی 5+1 موافقت نکرده بود.
شبكه خبري فاكس نيوز طي گزارشي به بررسي نشست گروه 1+5 با ايران پرداخت. اين شبكه خبري آمريكايي در گزارش خود نوشت كه فضاي عمومي كنفرانس خبري بعد از ديدار با نمايندگان گروه 1+5 اين بار متفاوت بوده است. اين نشست حدود 7 ساعت و نيم به طول انجاميد. مذاكره كنندگان اروپايي و خاوير سولانا كه طي سال‌هاي گذشته در روند مذاكرات با ايران حضور فعالي داشته پرانرژي به نظر مي‌رسيدند.
"ويليام برنز" مذاكره كننده گروه آمريكايي تابستان سال گذشته نيز در مذاكرت حضور داشت اما اين بار وي فراتر از يك ناظر در اين نشست حضور پيدا كرد. برنز در اين نشست تعامل كاملي داشت و حتي 45 دقيقه در حاشيه اين نشست با "سعيد جليلي" دبير شواري عالي امنيت ملي ايران درباره طيف وسيعي از موضوعات مذاكره كرد.
 فاكس نيوز در ادامه گزارش خود نوشت: چيزي كه در پايان اين نشست توجه‌ها را به خود جلب كرد، اين حقيقت بود كه پيشرفت كافي صورت پذيرفته بود و مذاكرات ديگري اواخر ماه جاري [ميلادي] وجود خواهد داشت. بر اساس گزارش فاكس نيوز، ايران در اين نشست موافقت كرد كه به طور كلي بخش عمده‌اي از ذخاير اورانيوم غني سازي شده خود را به روسيه منتقل كند.
در روسيه سوخت غني سازي شده به ميزان بيشتري غني سازي مي‌شود و دوباره به ايران بازگردانده مي‌شود تا در رآكتورهاي تحقيقاتي استفاده شود و در ساخت ايزوتوپ‌هاي پزشكي به كار رود.



فاكس‌نيوز در گزارش خود به نقل از يك ديپلمات آمريكايي نوشت كه نتايج مذاكرات مهم بوده است چون اين مذاكرات، همكاري، اعتماد‌سازي و كاهش نگراني‌ها درباره اورانيوم غني سازي شده‌ ايران در كوتاه مدت را به دنبال خواهد داشت. تاسيسات تحقيقاتي ايران نيز به شدت تحت نظارت آژانس انرژي هسته‌اي قرار دارد.
اين شبكه خبري آمريكايي همچنين اعلام كرد كه يكي ديگر از نتايج مهم مذاكرات روز گذشته موافقت ايران با بازرسي آژانس از سايت غني سازي "فردو" در نزديكي شهر قم بوده است. سولانا گفته كه بازرسي از سايت فردو طي چند هفته آتي صورت خواهد پذيرفت.