اما در کنار این ها مهمترین موضوع در این زمان هشدارهای مکرر رهبر معظم انقلاب بود مبنی بر وقوع "تهاجم فرهنگی" ازسوی غرب که بخشی از آن تهاجم در عرصۀ سینما و فیلم رخ میداد. بی تردید بخشی از هشدارهای رهبری نظام در این زمینه، بر مبنای مشاهدۀ دقیق تحولات اواخر دهۀ شصت به ویژه در حوزه سینما ازسوی ایشان بود.
در این دهه نخستین فیلم مهمی که ساخته و به نمایش در آمد«عروس» به کارگردانی بهروز افخمی بود و در آن علاوه به توجه و تأکید بر جذابیتهای زندگی اشرافی، به شکستن برخی معیارهای جاری در سینما هم اقدام شده بود؛ مانند نمای نزدیک از چهره زنان بازیگر. ساختار این فیلم مبتنی بر همان معیارهای فیلمفارسی بود با ظاهری امروزیتر و پرداختی حرفهای. اما درکنار این شروع ناراحتکننده رویدادهای دیگری نیز در حوزۀ سینما به وقوع پیوست.
خانۀ سینما که فعالیتش را از سال 1368 آغاز کرده بود، به
سرعت تبدیل به نهاد متمرکز تمامی دستاندرکاران سینما شد و از 1372 رسماً اعلام
از طرفی اهداف تشکیل خانه سینما، حفظ و صیانت از
حقوق مادی و معنوی دستاندرکاران سینما و ایجاد امنیت شغلی و ارتقای سطح مهارت
آن ها اعلام شد. پس از آن نیز کم کم "بانک فیلمنامه"، "کتابخانه" و سایر دوایر مرتبط در خانه
سینما آغاز به کار کردند. در سالهای پایانی دهۀ 70 نیز "مجمع سینمای کودک و نوجوان"
به عنوان نخستین مجمع غیرصنفی خانۀ سینما به قصد تشکیل آرشیو فیلم و کتاب و
مطبوعات، برگزاری جشنوارهها و سمینارها، انتشار کتاب و نشریه، بررسی مشکلات برای
ارائه راهکار و برنامهریزی مناسب و استعدادیابی، پژوهش و حمایت از طرحهای سینمای
کودک تاسیس شد.
مدیرعاملی خانۀ سینما در دوره فعالیت غیررسمی بر عهده منوچهر عسگرینسب بود و پس از آن محمد آقاجانی(73-1372)، تورج منصوری(75-1374)، احمدرضا درویش(77-1375) و یدالله صمدی(80-1377) این مسئولیت را بر عهده داشتند.
جشن خانۀ سینما
از سال 1376 خانۀ سینما تصمیم به برگزاری جشن سالانهای گرفت که در آن جایزههایی از طرف اعضای خانۀ سینما به فیلمهای منتخب و دستاندرکاران آن ها تعلق می گرفت. منتقدین خانۀ سینما این جشن را رقییب جشنوارۀ فیلم فجر محسوب میکردند. به واسطه این که انتخابکنندگان این جشن از اعضای بخشهای مختلف صنوف خانۀ سینما بودند، جوایز آن دارای ارزش بیشتری نزد سینماگران بود. به این واسطه که انتخاب توسط کارشناسان هر رشته صورت میگرفت و نه مانند جشنوارۀ فجر، توسط یک هیئت داوری ثابت که گاه اعضای آن را افرادی غیرسینمایی نیز تشکیل میدادند. این جشن بعداً به تدریج تبدیل به یکی از حاشیهسازترین فعالیتهای دستاندرکاران سینمای ایران شد و در موارد متعدد، به ویژه بعد از سال 76، فرصتی برای رفتارهای غیراخلاقی و ضدارزشی سینماگران ایجاد میکرد و موجب تنش و واکنش در فضای فرهنگی کشور میشد. گفتنی است که الگوی این جشن نیز میهمانیها و محفلهای هالیوودی و هدف اصلی آن ارتقای قدرت اثرگذاری خانۀ سینما در برابر مراکز و دستگاههای نظارتی حاکمیت بود تا از این طریق به تدریج سکان هدایت سینمای ایران کاملاً در اختیار افرادی قرارگیرد که یا باور و تعصبی نسبت به ارزشهای اسلامی و انقلابی نداشتند یا این باورها در آن ها ضعیف بود و یا اولویت اصلی آنان به شمار نمیرفت و اصل برایشان خود سینما بود.
به همین دلیل خانۀ سینما از همان ابتدای فعالیت با مشکلاتی چون تقابل با دستگاههای حاکمیتی مواجه بود و البته با روی کار آمدن دولت جدید در سال 1376 تا حد زیادی این تقابل به تعامل تبدیل شد و این روند تا پایان دولت اصلاحات ادامه داشت.
نشریات سینمایی از اوایل دهۀ هفتاد کم کم پا میگیرند. با وقوع انقلاب اسلامی تقریباً تمامی نشریات سینمایی که مروج ابتذال و مضامین غیراخلاقی بودند، تعطیل شدند. درحالی که هنوز سینمای بعد از انقلاب شکل کاملی نگرفته بود، فعالیت نشریات سینمایی هم با تأخیر آغازشد و البته چندسالی در این زمینه خلأ وجود داشت. در دهۀ 60 تنها ماهنامۀ «فیلم» (به مدیرمسئولی مسعودمهرابی) به عنوان نشریۀ تخصصی سینما فعالیت میکرد که چنان که پیش تر اشاره شد، رگههای پررنگ گرایش به سینمای غرب در میان محتوای آن دیده میشد که ادامه فضای مطبوعات سینمایی قبل از انقلاب بود. اما در آغاز دهۀ هفتاد مجلات ماهنامۀ «گزارش فیلم»، ماهنامۀ «فرهنگ و سینما»، ماهنامۀ «دنیای تصویر»، هفتهنامۀ «سینما» و هفتهنامۀ «سینما ورزش» به میدان آمدند و باعث شدند، نشریات سینمایی نیز جایی در میان دکههای مطبوعاتی کشور پیدا کنند که در این میان «دنیای تصویر» به صاحب امتیازی و مدیرمسئولی علی معلم، پس از حدود 20 سال فعالیت، موفقترین و کمافت و خیزترین آن ها باقی مانده و حتی داعیهدار تنها جشن خصوصی سینمای ایران(جشن حافظ) است. بنیادفارابی نیز اقدام به انتشار فصلنامهای کرد که در سالهای آغازین، بیانگر جهتگیری مدیران بود و در سالهای بعد بیشتر جنبه تخصصی یافت.
در این سالها، اندک هفتهنامههای سینمایی نیز شروع به فعالیت کردند و البته اغلب روزنامهها نیز سینما را به عنوان سرفصل یکی از صفحاتشان انتخاب کردند. زردنگاری سینمایی نیز در این سالها رو هبه اوج گذاشت و متأسفانه باز هم دستگاههای نظارتی و هدایتی واکنش به موقع و جامعی نشان ندادند؛ درحالی که رهبر انقلاب همچنان دربارۀ وقوع تهاجم فرهنگی دشمنان هشدار مکرر میداد. کوتاهی مسئولان فرهنگی آن زمان در توجه به این هشدارها و اندیشیدن چارۀ مناسب برای مقابله با این تهاجم منجر به فراهم شدن زمینههای حضور فرهنگ بیگانه در کشور در سالهای بعد شد.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com