پشت پرده سناریوی حذف نام دریای خزر در شرکت ملی نفت چیست

بولتن نیوز: در حالی که مطابق بخشنامه دولتی سال ۱۳۸۱ نام رسمی دریای شمال ایران در مکاتبات فارسی "دریای خزر" و در مکاتبات خارجی "Caspian" است. لیکن مشخص نیست که چرا شرکت ملی نفت ایران از اواسط سال 1389 در اخبار فارسی منتشره بر روی پایگاه اطلاع رسانی این شرکت همواره از نام " کاسپین " استفاده کرده و دائما هم این اشتباه را تکرار می کند. متاسفانه گویی گردانندگان روابط عمومی شرکت ملی نفت ایران علاقه بسیاری بر استفاده از نامهای انگلیسی در متون فارسی داشته و سعی دارند تا با استفاده مکرر از نام " کاسپین ” ، نام "دریای خزر" را از یاد و خاطر و تاریخ ایرانیان حذف کنند.

امید است مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران به این موضوع رسیدیگی فرموده و از انتشار بیش از این نام انگلیسی " کاسپین" به جای نام پارسی  " دریای خزر" در اخبار فارسی ای که روی پایگاه اطلاع رسانی این شرکت قرار می گیرد جلوگیری به عمل آورد. چرا که نوشتن بر روی "وب" و انتشار آن در سطح گسترده و به صورت الکترونیکی، نه تنها عدول از بخشنامه دولتی سال 1381 را در پی دارد بلکه اهانتی است به فرهنگ فارسی و فارسی زبانان و فرهنگستان ادب و زبان فارسی است.

در این زمینه قابل ذکر است که:

کمیته تخصصی نام‌نگاری و یکسان‌سازی نام‌های جغرافیایی ایران متشکل از نمایندگان ۵ سازمان و وزارتخانه در جلسه مورخ ۱۳۸۱/۹/۱۸ سازمان نقشه‌برداری کشور متن ذیل را به تصویب رساند:

«          جهت جلوگیری از هرگونه سوء تفاهم احتمالی و جلوگیری از تشتت آراء در زمینه نام پهنه آبی شمال کشور، از نام «خزر» در داخل کشور و Caspian در متون خارجی، قراردادها و معاهدات بین المللی استفاده گردد           »

علت صدور این مصوبه آن بودکه در داخل کشور بعضی از وزارتخانه‌ها و سازمانها برای دریای شمال ایران نام‌های جداگانه‌ای بکار می‌برد که این مغایر با مصوبات سازمان ملل و سازمان هوانوردی بین المللی و دریانوردی بین المللی بود. بنا بر استعلامی که از وزارتخارجه به عمل آمد، آن وزارتخانه اعلام کرد نام بین المللی دریای شمال ایران کاسپین و نام آن در زبان ترکی و فارسی خزر و در زبان عربی هر دو نام قزوین و خزر بکار می‌رود و در تمام اسناد بین المللی که یک طرف آن ایران بوده همواره نام خزر بکار رفته‌است و دریای مازندران هم یک نام محلی است که فقط درایران گاهی در متون رسمی بکار می‌رود..]ماهنامه علمی پیام دریا شمارهای ۱۳۱- ۱۳۳ نامهای دریای خزر و caspian، مهر-آذر ۱۳۸۳[

فرهنگستان کاسپین را فارسی نمی‌داند

در این رابطه در دوم اسفند ماه 1389 خبرگزاری مهر هم می نویسد: رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با ارسال نامه‌ای به دبیر کمیسیون فرهنگی هیئت دولت با تاکید بر اینکه "کاسپین" واژه‌ای فارسی نیست، یادآور شد: وارد شدن این لفظ به زبان فارسی مجوزی خواهد شد برای به کار بردن مشتقات بسیاری از الفاظ ایرانی که در زبان‌های غربی بر اساس قواعد دستوری آن زبان‌ها ساخته می‌شوند.(خبرگزاری مهر دوم اسفند 1389)

غلامعلی حداد عادل رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با ارسال نامه‌ای به سعید هاشمی دبیر کمیسیون فرهنگی هیئت دولت پیرامون استفاده از واژه "کاسپین" برای دریای خزر اعلام کرد: پیرو بحث‌های جلسه مورخ 27 دیماه 89 این کمیسیون، همانطور که پیش از این نیز اعلام شده‌ است، فرهنگستان لفظ "کاسپین" را فارسی نمی‌داند.

وی در ادامه این نامه آورده است: این لفظ در زبان‌های اروپایی برای اشاره به دریای خزر به کار می‌رود. لفظ کاسپین برگرفته از نام قومی است که پیش از مادها در این سرزمین زندگی می‌کردند و کاسپی نام داشتند. در زبان انگلیسی برای بیان نسبت از جزءian استفاده می‌شود؛ همان گونه که ایرانی را Iranian و ایتالیایی را Italian می‌گویند، کاسپی را نیز کاسپین می‌گویند.

رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس در نامه‌اش به دبیر کمیسیون فرهنگی هیئت دولت، نوشته است: این صورت به هیچ وجه فارسی نیست و ما برای نسبت دادن منطقه به قوم یا بالعکس از این صورت استفاده نمی‌کنیم. وارد شدن این لفظ به زبان فارسی مجوزی خواهد شد برای به کار بردن مشتقات بسیاری از الفاظ ایرانی که در زبان‌های غربی بر اساس قواعد دستوری آن زبان‌ها ساخته می‌شوند.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی همچنین یادآور شده است: مخالفت مقام معظم رهبری با واژه "پرشیا" برای خودروی سواری پرشیا نیز به همین‌ دلیل بود و این نام در نهایت به "پژو پارس" تغییر یافت. به ‌کار ‌بردن الگوهای واژه‌سازی فرنگی در زبان فارسی و برای کلمات فارسی یا ایرانی امری پذیرفته نیست و نهادهای دولتی بیش از همه باید از آن پرهیز نمایند.

به هر حال این موضوع که روابط عمومی دومین شرکت بزرگ نفتی جهان که البته دولتی هم هست و مالکیت آن متعلق است به آحاد جامعه ایرانی مکررا و آن هم فقط در طی دو سال گذشته چنین اشتباهی را بکند جای بسی سوال دارد و باید روابط عمومی شرکت ملی نفت ایران در رابطه با آن حد اقل توضیحات خود را منتشر نموده و نسبت به تنویر افکار عمومی اقدام نماید