گروه اقتصادی: شرکت قند مرودشت در دو سال گذشته توانسته تولید شکر چغندری خود را حدود ۶۵ درصد افزایش دهد و در سهماهه آغازین سال مالی جدید بیش از هزار میلیارد تومان فروش ثبت کند؛ عملکردی که از ظرفیت قابل توجه این کارخانه قدیمی در تقویت تولید داخلی حکایت دارد. اما پرسش مهم این است که رشد تولید و درآمد تا چه اندازه به بهبود معیشت کشاورزان، نوسازی کارخانه، توسعه زیرساختهای کشاورزی و حفاظت از منابع آب منطقه منجر شده است؟
به گزارش بولتن نیوز، بررسی گزارش تفسیری مدیریت قند مرودشت به شماره ۱۴۰۵-۳۴۳ مورخ ۲۴ آبان ۱۴۰۵ و نامه شفافسازی مدیرعامل به شماره ۱۴۰۵-۳۴۴ مورخ ۲۵ آبان ۱۴۰۵، در کنار گزارشهای بخش کشاورزی، نشان میدهد که در کنار رشد قابل توجه تولید، پرسشهایی درباره کیفیت سودآوری و نحوه تخصیص منابع شرکت همچنان نیازمند پاسخ مستند مدیریت است.
رشد واقعی تولید؛ دستاوردی که نباید نادیده گرفته شود
بر اساس گزارش مدیریت، تولید شکر چغندری قند مرودشت از ۲۴ هزار و ۷۲۰ تن در سال ۱۴۰۳ به ۳۴ هزار و ۴۳۲ تن در سال ۱۴۰۴ و سپس به ۴۰ هزار و ۶۹۹ تن در سال ۱۴۰۵ رسیده است.
به این ترتیب، تولید فیزیکی شرکت طی دو سال ۶۴.۶ درصد افزایش یافته؛ رشدی که برخلاف افزایش صرفاً ریالی فروش، نشاندهنده افزایش واقعی مقدار تولید است.
این عملکرد برای کارخانهای با بیش از هشت دهه سابقه و تجهیزات قدیمی، قابل توجه است. با این حال، استمرار چنین رشدی نیازمند نوسازی ماشینآلات، تأمین پایدار مواد اولیه و سرمایهگذاری در زنجیره کشاورزی است.
مدیریت شرکت نیز افزایش ظرفیت مصرف روزانه چغندر به ۲ هزار و ۵۰۰ تن را از اهداف خود اعلام کرده، اما میزان سرمایهگذاری انجامشده، منابع تأمین مالی و پیشرفت واقعی این برنامه در اسناد بررسیشده روشن نیست.
فروش هزار میلیاردی؛ سهم افزایش قیمت و بهرهوری چقدر است؟
طبق گزارش تفسیری مدیریت، قند مرودشت در سهماهه آغازین سال مالی جدید حدود هزار و ۵.۸ میلیارد تومان درآمد فروش، ۶۱۰.۷ میلیارد تومان بهای تمامشده و ۳۹۵.۲ میلیارد تومان سود ناخالص ثبت کرده است.
حاشیه سود ناخالص این دوره حدود ۳۹.۳ درصد بوده است.
مدیرعامل شرکت در نامه شفافسازی خود، افزایش سود عملیاتی سال مالی ۱۴۰۵ را ناشی از دو عامل «افزایش مقدار فروش» و «افزایش نرخ فروش طبق مصوبات ابلاغی» دانسته است.
این توضیح، ضرورت بررسی دقیقتر کیفیت سودآوری را نشان میدهد.
در اقتصادی که افزایش قیمتها میتواند درآمد اسمی شرکتها را بالا ببرد، رشد فروش بهتنهایی برای قضاوت درباره عملکرد مدیریت کافی نیست. باید مشخص شود چه میزان از افزایش سود ناشی از رشد تولید، بهبود بهرهوری و کاهش هزینهها بوده و چه میزان از تغییر نرخ فروش حاصل شده است.
همچنین شرکت در دوره سهماهه مورد بررسی، تولید ۳ هزار و ۹۹۲ تن شکر سفید ناخالص از محل چغندر مصرفی را گزارش کرده است. برای تحلیل رابطه این مقدار تولید با فروش ثبتشده، ارائه اطلاعات تفکیکی درباره مقدار فروش شکر چغندری، شکر تصفیهشده، محصولات جانبی و تغییر موجودی انبار ضروری است.
بدون این اطلاعات، نمیتوان درباره سهم هر محصول یا موجودی دورههای قبل در درآمد و سود شرکت نتیجه قطعی گرفت.
مطالبات چغندرکاران؛ پول کشاورز چه زمانی پرداخت میشود؟
مهمترین حلقه زنجیره تولید شکر، کشاورزی است که ماهها برای تولید چغندرقند سرمایه، آب، زمین و نیروی کار اختصاص میدهد.
قند مرودشت در گزارش مدیریت خود، تأمین بذر و پیشپرداخت بهای چغندر به کشاورزان را از اهداف شرکت معرفی کرده است. همچنین نرخ خرید چغندر و تصمیم کشاورزان برای انتخاب محصولات جایگزین را از ریسکهای مهم فعالیت خود میداند.
اما در گزارش تفسیری بررسیشده، پاسخ عددی روشنی به چند پرسش اساسی دیده نمیشود:
- شرکت طی سه سال گذشته چه مقدار چغندر از کشاورزان خریداری کرده و ارزش این خریدها چقدر بوده است؟
- چه میزان از مطالبات کشاورزان پرداخت شده و چه مبلغی در پایان هر دوره باقی مانده است؟
- متوسط فاصله زمانی تحویل محصول تا تسویه کامل مطالبات چند روز بوده است؟
- میزان پیشپرداخت و حمایت مالی از کشاورزان در هر فصل کشت چقدر بوده است؟
البته نبود این ارقام در گزارش تفسیری به معنای تأخیر در پرداخت یا وجود بدهی معوق نیست؛ برای چنین قضاوتی باید یادداشتهای حسابهای پرداختنی، قراردادهای خرید و اطلاعات تسویه بررسی شود.
با این حال، وقتی درآمد کارخانه افزایش مییابد، شفافیت درباره زمان پرداخت پول کشاورزان یک مطالبه جدی و منطقی است.
از کارخانه تا مزرعه؛ سهم قند مرودشت در توسعه کشاورزی چیست؟
بر اساس گزارشهای منتشرشده از مسئولان جهاد کشاورزی مرودشت، در فروردین ۱۴۰۵ هدفگذاری توسعه سطح زیر کشت بهاره چغندرقند به بیش از هزار هکتار مطرح شد؛ درحالیکه گزارش مهرماه همان سال از حدود ۴۰۰ هکتار سطح زیر کشت و پیشبینی برداشت ۲۲ هزار تن محصول در شهرستان حکایت داشت.
این تفاوت، ضرورت بررسی میزان تحقق برنامههای کشت، شرایط منابع آب، تغییر تصمیم کشاورزان و نحوه تأمین مواد اولیه کارخانههای قند منطقه را برجسته میکند.
با وجود این، نمیتوان تمام اختلاف میان هدف اولیه و سطح کشت گزارششده را به عملکرد قند مرودشت نسبت داد؛ زیرا برنامههای کشاورزی منطقه با مشارکت دستگاههای دولتی، کشاورزان و کارخانههای مختلف اجرا میشود.
پرسش مشخص از مدیریت قند مرودشت آن است که این شرکت با منابع مالی خود چه اقداماتی برای توسعه کشت قراردادی، تأمین بذر و نهاده، مکانیزاسیون، آموزش کشاورزان و گسترش آبیاری نوین انجام داده است؟
میزان واقعی سرمایهگذاری شرکت باید از اعتبارات و خدمات وزارت جهاد کشاورزی تفکیک شود.
کاهش استفاده از چاهها؛ صرفهجویی واقعی آب چقدر بوده است؟
مدیریت قند مرودشت از راهاندازی چرخه بسته آب چغندرشویی خبر داده و اعلام کرده که با بازچرخانی آب، تعداد چاههای مورد استفاده کارخانه در زمان بهرهبرداری از سه حلقه به یک حلقه کاهش یافته است.
این اقدام از منظر مدیریت منابع آب قابل توجه است؛ اما کاهش تعداد چاههای فعال لزوماً به معنای کاهش مصرف آب به همان نسبت نیست.
برای ارزیابی اثر واقعی این اقدام بر منابع آب دشت مرودشت، لازم است حجم برداشت سالانه آب، میزان بازچرخانی، مصرف آب به ازای هر تن محصول و تغییر این شاخصها نسبت به سالهای گذشته منتشر شود.
در منطقهای که پایداری کشاورزی به منابع آب وابسته است، چنین اطلاعاتی اهمیت مستقیمی برای آینده تولید و معیشت مردم دارد.
مسئولیت اجتماعی؛ چرا بودجه مستقل تصویب نشده است؟
یکی دیگر از نکات قابل توجه گزارش تفسیری قند مرودشت، اعلام مدیریت درباره هزینههای عامالمنفعه و مسئولیت اجتماعی است.
طبق این گزارش، در مجمع عمومی عادی سالانه قبل، مبلغی برای این سرفصل تصویب نشده و پرداختی نیز از این بابت انجام نگرفته است.
در عین حال، مدیریت از برگزاری دورههای آموزشی، برنامههای فرهنگی، آموزش ایمنی، معاینات پزشکی کارکنان و فعالیتهای مرتبط با ارتقای مهارت نیروی انسانی خبر داده است.
بنابراین نمیتوان نتیجه گرفت شرکت هیچ فعالیت آموزشی یا اجتماعی نداشته است؛ اما لازم است میزان هزینهکرد این اقدامات، منابع تأمین اعتبار و نتایج قابل سنجش آنها روشن شود.
برای کارخانهای با چنین سابقهای در اقتصاد مرودشت، مسئولیت اجتماعی تنها برگزاری مراسم و برنامههای فرهنگی نیست؛ آموزش کشاورزان، فرهنگسازی مصرف بهینه آب، ایمنی کارکنان و کمک به پایداری اشتغال نیز باید در ارزیابی عملکرد آن جایگاه مشخصی داشته باشد.
سود انباشته و نوسازی؛ منابع شرکت چگونه مصرف میشود؟
سرمایه ثبتشده قند مرودشت به ۵۰۰ میلیارد تومان رسیده و بخش مهمی از افزایش سرمایههای سالهای گذشته از محل سود انباشته انجام شده است.
شرکت همچنین پیشنهاد افزایش سرمایه ۱۴۰ درصدی دیگری از همین محل را با هدف اصلاح ساختار مالی و بهبود سرمایه در گردش مطرح کرده است.
باید توجه داشت افزایش سرمایه از محل سود انباشته، بهخودیخود به معنای ورود پول نقد تازه به شرکت یا اجرای طرح توسعه نیست.
معیار اصلی، میزان سرمایهگذاری واقعی در ماشینآلات، افزایش ظرفیت تولید، بهبود بهرهوری و تأمین پایدار مواد اولیه است.
ازاینرو ضروری است مدیریت قند مرودشت مشخص کند در سالهای اخیر چه میزان مخارج سرمایهای واقعی انجام داده، چه مقدار از منابع صرف نوسازی خطوط تولید شده و طرح افزایش ظرفیت به ۲ هزار و ۵۰۰ تن مصرف روزانه چغندر در چه مرحلهای قرار دارد.
در اسناد بررسیشده، مدرکی مبنی بر انحراف منابع شرکت از فعالیت تولیدی احراز نشده است. با این حال، بررسی جریان وجوه نقد، سرمایهگذاریها و معاملات اشخاص وابسته میتواند تصویر دقیقتری از مسیر مصرف منابع ارائه کند.
اثر واقعی بر مردم و تابآوری کشور
رشد تولید شکر در قند مرودشت یک شاخص مثبت برای ظرفیت تولید داخلی است؛ اما میزان تأثیر آن بر قدرت خرید مردم، امنیت غذایی، درآمد کشاورزان و پایداری اشتغال منطقه بدون اطلاعات تکمیلی قابل اندازهگیری نیست.
برای روشن شدن این رابطه، باید مقدار تولید و فروش داخلی، زمان تسویه مطالبات کشاورزان، سرمایهگذاری واقعی در زنجیره تأمین، مصرف آب و هزینه تمامشده محصول در چند دوره متوالی بررسی شود.
پرسش اصلی از مدیریت شرکت این است: رشد درآمد و سود قند مرودشت چه خروجی قابل سنجشی برای کشاورزان، کارکنان، مصرفکنندگان و آینده تولید منطقه ایجاد کرده است؟
پنج پرسش بولتننیوز از مدیریت قند مرودشت
قند مرودشت توانسته تولید فیزیکی خود را افزایش دهد و ظرفیت یک کارخانه قدیمی را حفظ کند؛ دستاوردی که شایسته توجه است. اما برای ارزیابی کامل عملکرد مدیریت، پاسخ به پنج پرسش ضروری است:
اول: مطالبات چغندرکاران در چه زمانی و با چه میزان مانده بدهی تسویه شده است؟
دوم: شرکت چه مبلغی از منابع خود را در توسعه زیرساخت کشاورزی، کشت قراردادی و مدیریت مصرف آب سرمایهگذاری کرده است؟
سوم: هزینه واقعی آموزش، رفاه کارکنان و مسئولیت اجتماعی شرکت چقدر بوده و چه نتایجی داشته است؟
چهارم: چه سهمی از رشد سودآوری ناشی از افزایش مقدار فروش و بهرهوری و چه سهمی حاصل تغییر نرخ فروش بوده است؟
پنجم: چه میزان سرمایهگذاری واقعی برای نوسازی کارخانه و تحقق هدف افزایش ظرفیت تولید انجام شده است؟
بولتننیوز ضمن ارج نهادن به رشد تولید و حفظ اشتغال در این واحد صنعتی، آمادگی دارد توضیحات و مستندات مدیریت شرکت قند مرودشت را درباره این پرسشها دریافت و منتشر کند.
دفاع از تولید ملی تنها به معنای حمایت از افزایش سود کارخانه نیست؛ دفاع از تولید زمانی کامل میشود که رشد بنگاه در معیشت کشاورز، بهرهوری منابع، اشتغال پایدار و تقویت قدرت خرید مردم نیز قابل مشاهده و اندازهگیری باشد.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com