به گزارش بولتن نیوز، در میانه جنگ تجاوزکارانه علیه ایران، انتشار ادعاهای اطلاعاتی درباره تهدیدهای احتمالی، به یکی از عوامل تأثیرگذار بر فضای سیاسی و امنیتی تبدیل شده است. تازهترین نمونه، گزارش احتمال طراحی حمله با «بمب کثیف» در واشنگتن است؛ ادعایی که رئیسجمهور آمریکا آن را جدی خواند، وزارت خارجه ایران رد کرد و وزیر خارجه آمریکا نیز اعلام کرد تهدید قریبالوقوعی علیه پایتخت این کشور نمیبیند. پرسش اساسی این است: چه کسی مسئول جلوگیری از تبدیل یک احتمال اطلاعاتی به واقعیتی اثباتشده در افکار عمومی است؟
از گزارش اطلاعاتی تا تهدید سیاسی
انتشار گزارش سیانان درباره احتمال طراحی حملهای با مواد رادیولوژیک در واشنگتن، بار دیگر نشان داد چگونه یک ادعای امنیتی میتواند بهسرعت در کانون توجه رسانهها و تصمیمگیران قرار گیرد.
دونالد ترامپ اعلام کرد دولت آمریکا موضوع را بررسی میکند و درباره پیامدهای احتمالی چنین حملهای هشدار داد. اما مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در اظهارات بعدی تأکید کرد که تهدید قریبالوقوعی علیه واشنگتن نمیبیند.
این اظهارات لزوماً یکدیگر را نقض نمیکنند؛ زیرا بررسی احتمال یک تهدید با تأیید فوری بودن آن متفاوت است. بااینحال، همین تفاوت باید در روایت رسانهای روشن باشد.
وقتی ادعایی هنوز در مرحله بررسی اطلاعاتی است، انتشار آن با ادبیات یک واقعیت قطعی میتواند تصویری نادرست از شرایط ایجاد کند.
جنگ روایتها؛ وقتی احتمال به جای واقعیت مینشیند
جنگ امروز تنها در میدان نظامی جریان ندارد. روایتهای رسانهای نیز بر برداشت عمومی از تهدید، بازدارندگی، مشروعیت اقدامات نظامی و امکان دستیابی به توافق اثر میگذارند.
در چنین فضایی، سه مرز نباید مخدوش شود: مرز میان اطلاعات تأییدشده و ادعا، مرز میان تحلیل و خبر، و مرز میان هشدار امنیتی و توجیه اقدام نظامی.
این اصول فقط متوجه رسانههای آمریکایی نیست. هر رسانهای، از جمله رسانههای داخلی کشورمان، موظف است ادعاهای طرفهای درگیر را با نسبتدهی دقیق، بررسی شواهد و رعایت حق پاسخ منتشر کند.
دفاع از منافع ملی زمانی اعتبار بیشتری پیدا میکند که بر اطلاعات قابل اتکا استوار باشد، نه بر تکرار گزارههایی که هنوز اثبات نشدهاند.
میدان جنگ همچنان فعال است؛ دیپلماسی با دشواری روبهروست
همزمان با این تحولات رسانهای، گزارشها از حملات متقابل ایران و آمریکا در منطقه حکایت دارند.
آمریکا از حمله به یک محل پرتاب موشک در جزیره قشم خبر داده و مقامهای ایرانی نیز درباره هدف قرار دادن تأسیسات نظامی آمریکا در منطقه اظهارنظر کردهاند. بحرین و کویت نیز از مقابله با حملات هوایی گزارش دادهاند.
در سوی دیگر، عمان و قطر همچنان برای نزدیککردن دیدگاههای طرفها و یافتن راهی برای پایان جنگ تلاش میکنند.
این همزمانی یک واقعیت مهم را آشکار میکند: ادامه عملیات نظامی و جریان مذاکرات، دو روند جدا از یکدیگر نیستند. هر تحول میدانی میتواند بر محاسبات سیاسی اثر بگذارد و هر اظهارنظر امنیتی نیز ممکن است فضای مذاکره را دشوارتر کند.
استقلال تصمیمگیری ایران، فراتر از محاسبات قدرتهای بزرگ
در کنار گزارشهای جنگ، برخی تحلیلهای رسانهای درباره احتمال گفتوگوی آمریکا، روسیه و چین بر سر آینده منطقه و جایگاه ایران منتشر شده است.
منافع این سه قدرت یکسان نیست. هرکدام اهداف اقتصادی، امنیتی و ژئوپلیتیکی مستقلی دارند. بااینحال، صرف مطرحشدن چنین گفتوگوهایی به معنای وجود توافقی برای تعیین آینده ایران نیست.
ایران امروز بازیگری با ساختارهای سیاسی، ظرفیتهای دفاعی، روابط منطقهای و منافع مستقل است. هرگونه ترتیبات امنیتی پایدار که بر کشورمان اثر میگذارد، بدون درنظرگرفتن حقوق و منافع مردم ایران با محدودیت جدی روبهرو خواهد شد.
از این منظر، مهمترین مسئله نه پیشداوری درباره تصمیم قدرتهای خارجی، بلکه تقویت توان تصمیمگیری مستقل، انسجام نهادی و ابتکار دیپلماتیک کشورمان است.
مسئولیت رسانه ملی و رسانههای مستقل در برابر جنگ روانی
در شرایط جنگ، جامعه بیش از هر زمان دیگری به اطلاعات دقیق، شفاف و قابل اعتماد نیاز دارد.
مقابله مؤثر با اطلاعات گمراهکننده صرفاً از مسیر تکذیب و واکنش سیاسی نمیگذرد. انتشار بهموقع واقعیتها، پاسخ روشن به پرسشهای عمومی، تفکیک اخبار تأییدشده از شایعات و پذیرش امکان نقد کارشناسی، از مهمترین ابزارهای حفظ اعتماد عمومی است.
انتقاد از سیاستها و عملکرد مسئولان را نباید با عملیات روانی سازمانیافته یکسان دانست. در مقابل، ادعاهای مربوط به تهدیدهای امنیتی، ساختار قدرت یا آینده کشور نیز نباید بدون بررسی منشأ و مستندات بهعنوان واقعیت پذیرفته شوند.
رسانهای که میخواهد در برابر جنگ روانی مؤثر باشد، پیش از هر چیز باید مرجع قابل اعتماد حقیقت باشد.
جمعبندی راهبردی؛ حقیقت، بخشی از امنیت ملی است
تجربه تحولات اخیر نشان میدهد که یک ادعای اطلاعاتی میتواند پیش از روشنشدن صحت آن، پیامدهای سیاسی و رسانهای گستردهای ایجاد کند.
در چنین شرایطی، مسئولیت دولتها و رسانهها مضاعف است. تهدید واقعی باید جدی گرفته شود؛ اما احتمال، گمانهزنی و اطلاعات تأییدنشده نباید جای حقیقت را بگیرند.
قدرت ملی تنها در توان دفاعی خلاصه نمیشود؛ اعتماد عمومی، اعتبار اطلاعرسانی، استقلال تصمیمگیری و توان دیپلماسی نیز از ارکان آن هستند.
در برابر جنگ روایتها، پاسخ پایدار کشورمان باید بر سه اصل استوار باشد: حفظ امنیت و استقلال، مطالبه شواهد معتبر و جلوگیری از تحمیل هزینههای بیشتر به مردم.
جنگ روانی زمانی بیشترین اثر را میگذارد که مرز میان حقیقت و ادعا از میان برود؛ و درست از همین مرز است که مسئولیت رسانه آغاز میشود.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com