گروه اجتماعی: دارو برای بیمار، نیاز امروز است؛ اما ظاهراً بخشی از نظام پرداخت مطالبات دارویی با تقویم چند سال بعد حرکت میکند! صورتهای مالی پخش هجرت نشان میدهد مطالبات این شرکت از مراکز وابسته به دانشگاههای علوم پزشکی در پایان شهریور ۱۴۰۵ به بیش از ۹ هزار و ۳۱۱ میلیارد تومان رسیده و پس از پایان دوره مالی، ۳ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان از مطالبات دانشگاهها با اوراق اخزای دارای سررسید سال ۱۴۰۸ تسویه شده است. همزمان، شرکت با وجود ثبت هزار و ۸۶۹ میلیارد تومان سود خالص، جریان نقد عملیاتی منفی داشته است. پرسش جدی این است: چرا در تصمیمات مالی نظام سلامت، فاصله میان زمان تأمین دارو و زمان دریافت پول آن چنین طولانی میشود و چه کسی پاسخگوی پیامدهای احتمالی این وضعیت برای بیماران است؟
به گزارش بولتننیوز، سلامت جامعه را نمیتوان تنها با افتتاح بیمارستان، افزایش ظرفیت تولید دارو یا اعلام آمار فروش شرکتهای دارویی تضمین کرد. یکی از پایههای اصلی سلامت عمومی، گردش منظم منابع مالی در زنجیره تولید، توزیع و مصرف داروست؛ موضوعی که اگر نادیده گرفته شود، حتی شرکتهای دارای فروش و سود رو به رشد نیز ممکن است با فشار نقدینگی روبهرو شوند.
بررسی صورتهای مالی میاندورهای حسابرسینشده شرکت پخش هجرت، منتهی به ۳۱ شهریور ۱۴۰۵، نمونهای روشن از ضرورت توجه به این مسئله است.
این شرکت در ششماهه نخست سال جاری بیش از ۳۷ هزار و ۲۷۱ میلیارد تومان درآمد عملیاتی و حدود هزار و ۸۶۹ میلیارد تومان سود خالص شناسایی کرده است. فروش شرکت نسبت به دوره مشابه سال گذشته حدود ۱۹۸ درصد و سود خالص آن حدود ۳۳۵ درصد افزایش یافته است.
رشد فعالیت و سودآوری شرکت را باید به رسمیت شناخت؛ اما بررسی صورتهای مالی به همین اعداد محدود نمیشود.
در همان دورهای که سود افزایش یافته، جریان نقد عملیاتی شرکت پس از پرداخت مالیات به حدود منفی ۶۳۷ میلیارد تومان رسیده است؛ در حالی که این شاخص در دوره مشابه سال قبل حدود مثبت ۳۰۳ میلیارد تومان بود.
این تفاوت، پرسشی مهم درباره مدیریت سرمایه در گردش، وصول مطالبات و شیوه تأمین مالی فعالیتهای روزانه شرکت ایجاد میکند.
۹ هزار میلیارد تومان طلب از دانشگاههای علوم پزشکی؛ پول دارو کجا مانده است؟
مطابق یادداشت شماره ۱۶-۱-۴ صورتهای مالی پخش هجرت، مطالبات خالص این شرکت از مراکز وابسته به دانشگاههای علوم پزشکی در پایان شهریور ۱۴۰۵ به حدود ۹ هزار و ۳۱۱ میلیارد تومان رسیده است.
این رقم در پایان اسفند ۱۴۰۴ حدود ۴ هزار و ۴۷۷ میلیارد تومان بود؛ یعنی طی شش ماه بیش از دو برابر شده است.
در همین گزارش، مطالبات خالص شرکت از مراکز وابسته به تأمین اجتماعی حدود ۲ هزار و ۹۲۹ میلیارد تومان و از سایر مراکز دولتی حدود ۲ هزار و ۶۲۵ میلیارد تومان اعلام شده است.
این ارقام نشان میدهد حجم قابل توجهی از منابع مالی شرکت در قالب مطالبات از مراکز درمانی و نهادهای عمومی ثبت شده است.
البته باید تأکید کرد که همه مطالبات ثبتشده الزاماً سررسیدگذشته نیستند و نمیتوان تمام مانده حسابها را بدهی معوق معرفی کرد.
بااینحال، رشد سریع مطالبات در کنار جریان نقد عملیاتی منفی، مسئلهای نیست که بتوان از کنار آن بهسادگی عبور کرد.
پرسش این است: اگر منابع حاصل از فروش دارو در زمان مناسب به چرخه تأمین بازنگردد، هزینه تأمین داروی بعدی از کجا پرداخت خواهد شد؟
داروی امروز را با وعده مالی سال ۱۴۰۸ اداره نکنید!
یکی از مهمترین نکات صورتهای مالی پخش هجرت در یادداشت شماره ۱۶-۱-۶-۱ دیده میشود.
شرکت اعلام کرده است که پس از پایان دوره مالی، مبلغ ۳ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان از مطالبات مربوط به دانشگاههای علوم پزشکی از طریق دریافت اوراق اخزا با سررسید سال ۱۴۰۸ تسویه شده است.
این موضوع نیازمند بررسی جدی از سوی وزارت بهداشت، سازمان برنامه و بودجه و سایر نهادهای مسئول تأمین مالی نظام سلامت است.
اوراق مالی ممکن است در چارچوب مقررات، ابزار قانونی تسویه بدهی باشد و قابلیت معامله یا تبدیل به نقد نیز داشته باشد؛ اما دریافت اوراق بلندمدت با دریافت وجه نقد در همان زمان یکسان نیست.
شرکت پخش برای تأمین دارو از تولیدکننده، پرداخت هزینه حملونقل، نگهداری موجودی، پرداخت حقوق کارکنان و ادامه توزیع به سرمایه در گردش نیاز دارد.
اگر مطالبات آن با اوراقی تسویه شود که سررسید چند سال بعد دارند، باید روشن باشد هزینه احتمالی نقدکردن زودهنگام اوراق، تنزیل آنها و تأمین مالی فاصله زمانی بر عهده چه کسی قرار میگیرد.
آیا این هزینه در نهایت بر دوش شرکت پخش باقی میماند؟ آیا تولیدکننده دارو ناچار به تحمل تأخیر بیشتر در دریافت مطالبات خود میشود؟ یا برای جلوگیری از این وضعیت، سازوکار جبرانی مشخصی پیشبینی شده است؟
اینها پرسشهایی کارشناسی و قابل پاسخ هستند.
نمیتوان نیاز فوری زنجیره تأمین دارو به نقدینگی را نادیده گرفت و صرفاً با ثبت یک تسویه حساب، پرونده بدهی را خاتمهیافته تلقی کرد.
۵ هزار میلیارد تومان مطالبات معوق؛ زنگ هشدار در حسابها
در یادداشت شماره ۱۶-۱-۶، شرکت مبلغی حدود ۵ هزار و ۳۶۷ میلیارد تومان مطالبات معوق را گزارش کرده که برای آنها کاهش ارزش شناسایی نشده است.
از این مبلغ، حدود ۴ هزار و ۹۵۵ میلیارد تومان مربوط به مطالبات معوق تا یک سال و حدود ۴۱۱ میلیارد تومان مربوط به مطالبات معوق بیش از یک سال است.
بر اساس توضیح شرکت، بخش عمده این مطالبات معوق به دانشگاههای علوم پزشکی مربوط میشود.
در عین حال، شرکت توضیح داده که به دلیل تغییرنکردن قابل ملاحظه کیفیت اعتباری این مطالبات، برای آنها کاهش ارزش شناسایی نکرده و همچنان آنها را قابل دریافت میداند.
این توضیح باید منصفانه در ارزیابی عملکرد شرکت لحاظ شود.
همچنین دریافت اوراق پس از پایان دوره مالی، وضعیت وصول بخشی از مطالبات را تغییر داده است و نباید ارقام پایان شهریور را بدون توجه به رویدادهای بعدی، وضعیت قطعی امروز معرفی کرد.
با وجود این، مسئله اصلی همچنان پابرجاست: چرا حجم قابل توجهی از مطالبات زنجیره دارو به مرحله تأخیر در وصول میرسد و سازوکار پیشگیری از انباشت مجدد آن چیست؟
سود بالا رفته؛ اما پول نقد چه میگوید؟
صورت جریان وجوه نقد پخش هجرت نشان میدهد شرکت در ششماهه نخست ۱۴۰۵ حدود ۵۲۰ میلیارد تومان خروج نقد ناشی از عملیات، پیش از پرداخت مالیات، داشته است.
پس از پرداخت مالیات، خالص جریان نقد عملیاتی به حدود منفی ۶۳۷ میلیارد تومان رسیده است.
همچنین موجودی نقد شرکت طی دوره حدود ۲۹۲ میلیارد تومان کاهش یافته و به حدود ۴۳۷ میلیارد تومان رسیده است.
این ارقام بهتنهایی نشانه تخلف، سودسازی صوری یا نادرستی صورتهای مالی نیستند. رشد فروش اعتباری، افزایش موجودی کالا و تغییر بدهیهای تجاری میتوانند بر جریان نقد عملیاتی اثر بگذارند.
اما نشان میدهند که در کنار ارزیابی سودآوری، باید توان شرکت برای تبدیل فروش به منابع نقد و تأمین سرمایه در گردش نیز بررسی شود.
در گزارش تفسیری مدیریت پخش هجرت نیز ریسک نقدینگی و وصول مطالبات مطرح شده و به پیگیری وصول از نهادهای دولتی و دانشگاههای علوم پزشکی اشاره شده است.
بنابراین موضوع صرفاً برداشت یک رسانه از چند عدد حسابداری نیست؛ خود شرکت نیز مدیریت وصول مطالبات را یکی از مسائل قابل توجه فعالیتش معرفی کرده است.
انصاف در مطالبهگری؛ اقدامات مثبت را هم باید دید
در کنار این نگرانیها، صورتهای مالی پخش هجرت از کاهش دوره وصول مطالبات از ۱۷۷ روز به ۱۲۱ روز حکایت دارد.
این بهبود، نکتهای مثبت در ارزیابی مدیریت مطالبات است.
شرکت همچنین از وصول بخشی از مطالبات پس از پایان دوره مالی و پیگیری مستمر برای دریافت بدهیها خبر داده است.
از سوی دیگر، افزایش فروش شرکت میتواند حاصل مجموعهای از عوامل، از جمله افزایش حجم توزیع، تغییر ترکیب محصولات و افزایش قیمت دارو باشد. شرکت نیز در توضیح رشد عملکرد خود به توسعه سبد فروش و تأثیر افزایش قیمت دارو اشاره کرده است.
بنابراین رشد ریالی فروش را نباید بدون بررسی آمار مقداری، معادل افزایش ۱۹۸ درصدی داروی تحویلشده به بیماران دانست.
ارزیابی منصفانه باید هم موفقیتهای عملیاتی شرکت را ببیند و هم فشارهای مالی زنجیره تأمین را بررسی کند.
وزارت بهداشت و متولیان مالی پاسخ دهند
اسناد پخش هجرت چند پرسش روشن را پیش روی مسئولان قرار میدهد:
اول: چرا مطالبات ناشی از تأمین داروی مراکز درمانی به حجمی میرسد که بخش قابل توجهی از منابع شرکتهای پخش را درگیر میکند؟
دوم: مبنای انتخاب اوراق با سررسید سال ۱۴۰۸ برای تسویه بخشی از مطالبات دارویی چیست و آثار آن بر نقدینگی شرکتهای پخش چگونه محاسبه شده است؟
سوم: اگر شرکت دریافتکننده اوراق برای تأمین داروی جدید نیازمند فروش زودهنگام آنها باشد، هزینه احتمالی این اقدام چگونه جبران میشود؟
چهارم: چه برنامهای برای جلوگیری از انباشت مجدد بدهی دانشگاههای علوم پزشکی و سایر مراکز درمانی وجود دارد؟
پنجم: وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو با چه شاخصهای عملیاتی بررسی میکنند که تأخیر در پرداخت مطالبات به کاهش پوشش توزیع، تأخیر در تحویل سفارشها یا اختلال در دسترسی بیماران به دارو منجر نشود؟
پاسخ به این پرسشها باید بر اساس دادههای واقعی پرداخت، زمان وصول مطالبات، میزان سفارشهای تحویلنشده و وضعیت موجودی دارو باشد؛ نه صرفاً آمار کلی فروش یا تسویه حسابهای دفتری.
سلامت مردم نباید هزینه تصمیمات مالی نامتناسب را بپردازد
دارو با بسیاری از کالاهای دیگر تفاوت دارد. تأخیر در تأمین یک کالای معمولی ممکن است برنامه خرید مصرفکننده را تغییر دهد، اما اختلال در دسترسی به داروی ضروری میتواند پیامدهای جدی برای سلامت بیمار داشته باشد.
به همین دلیل، تصمیمات مالی مربوط به زنجیره دارو باید علاوه بر ملاحظات بودجهای و حسابداری، با نیازهای واقعی تأمین و توزیع دارو نیز سنجیده شوند.
در حال حاضر، اسناد بررسیشده ثابت نمیکنند که بدهی مراکز درمانی به پخش هجرت باعث توقف تحویل دارو به بیمارستان مشخصی شده یا بیماری به همین علت از دریافت دارو محروم مانده است.
اما این محدودیت، ضرورت پاسخگویی درباره مطالبات انباشته، جریان نقد منفی و شیوه تسویه با اوراق بلندمدت را از میان نمیبرد.
وقتی دارو امروز به بیمار نیاز است، تأمین مالی آن نیز باید با واقعیت امروز زنجیره درمان هماهنگ باشد.
مسئولان اقتصادی و درمانی باید توضیح دهند چگونه اطمینان حاصل میکنند که شیوه تسویه بدهیها، توان تأمینکنندگان برای خرید و توزیع داروی بعدی را تضعیف نمیکند.
هدف از طرح این پرسشها تضعیف شرکتهای دارویی یا نادیده گرفتن تلاش مجموعههای تولید و پخش نیست؛ مسئله، اصلاح سازوکارهای مالی و جلوگیری از انتقال فشار نقدینگی به حلقههای حساس تأمین داروست.
سلامت جامعه را نمیتوان به امید سررسید اوراق مالی اداره کرد. انضباط مالی در نظام سلامت زمانی معنا دارد که نتیجه آن، استمرار تأمین دارو، پایداری خدمات درمانی و اطمینان خاطر مردم کشورمان باشد.
---
مستندات گزارش:
صورتهای مالی میاندورهای حسابرسینشده شرکت پخش هجرت، دوره ششماهه منتهی به ۳۱ شهریور ۱۴۰۵، منتشرشده در سامانه کدال با شماره پیگیری ۱۶۱۲۳۲۸؛ بهویژه صورت جریان وجوه نقد در صفحه ۵ و یادداشتهای توضیحی شماره ۱۶ در صفحات ۲۲ و ۲۳.
همچنین گزارش تفسیری مدیریت شرکت و توضیحات منتشرشده درباره رشد عملکرد عملیاتی، به شماره پیگیری ۱۶۲۶۱۶۴.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com