گروه اجتماعی برای بیماری که ادامه درمانش به تهیه بهموقع دارو وابسته است، افزایش قیمت فقط یک عدد در جدولهای اقتصادی نیست؛ مسئلهای است که میتواند بر هزینه زندگی، استمرار درمان و آرامش خانواده اثر بگذارد. اسناد رسمی کدال نشان میدهد داروسازی زهراوی برای ۲۳ قلم محصول خود مجوز افزایش نرخ دریافت کرده و همزمان در صورتهای مالی ششماهه ۱۴۰۵ از رشد ۳۱۳ درصدی سود خالص خبر داده است. اکنون پرسش اصلی متوجه مدیریت شرکت و سازمان غذا و داروست: این افزایش قیمت چه کمکی به تولید پایدار، کیفیت محصولات و دسترسی بهتر بیماران کرده است؟ آیا کارخانه از ظرفیت و سرمایه خود بهره بیشتری برده یا بخش مهمی از رشد درآمد حاصل فروش دارو با نرخهای بالاتر بوده است؟
به گزارش بولتننیوز، دارو برای بسیاری از خانوادهها کالایی نیست که بتوان خرید آن را به ماه آینده موکول کرد. بیماری که پس از پیوند عضو به دارو نیاز دارد، فرد مبتلا به بیماری مزمن یا خانوادهای که هزینه درمان یکی از اعضای خود را تأمین میکند، پیش از آنکه نگران سود شرکتهای دارویی باشد، میخواهد بداند داروی مورد نیازش با کیفیت مناسب، بهموقع و با هزینه قابل تحمل در دسترس خواهد بود یا خیر.
از همین منظر، بررسی عملکرد داروسازی زهراوی صرفاً یک پرونده بورسی نیست؛ موضوع به مسئولیت تولیدکننده، سیاستگذار دارویی، شرکتهای پخش و نظام بیمهای کشور مربوط میشود.
افزایش سود یک کارخانه داروسازی میتواند اتفاق مثبتی باشد، بهویژه اگر منابع حاصل از آن صرف افزایش تولید، نوسازی تجهیزات، تأمین مواد اولیه و جلوگیری از کمبود دارو شود. اما سودآوری زمانی به یک دستاورد عمومی تبدیل میشود که اثر آن در زندگی بیماران نیز قابل مشاهده و اندازهگیری باشد.
۲۳ محصول افزایش نرخ گرفتند؛ سازمان غذا و دارو چه نتیجهای را انتظار داشت؟
بررسی دو اطلاعیه رسمی داروسازی زهراوی با شمارههای پیگیری 1581752 و 1581860 نشان میدهد این شرکت در مرداد ۱۴۰۵ مجوز افزایش نرخ فروش ۲۳ قلم محصول را دریافت کرده است.
در اطلاعیه اصلاحی، شرکت اعلام کرده که میانگین افزایش نرخ این محصولات ۴۵ درصد بوده و هدف از اصلاح قیمت، پوشش افزایش بهای تمامشده است.
اهمیت این موضوع زمانی روشنتر میشود که بدانیم همین ۲۳ قلم محصول در سال مالی گذشته حدود ۵۱۱ میلیارد تومان فروش داشتهاند و سهم آنها از کل درآمد شرکت ۲۹ درصد بوده است.
بنابراین با اصلاح قیمت گروهی از محصولات روبهرو هستیم که سهم قابل توجهی از فعالیت اقتصادی شرکت را تشکیل میدادهاند.
در پیوست رسمی افزایش نرخ، تغییرات متفاوتی ثبت شده است؛ از افزایش ۲۷ درصدی یکی از فرآوردههای دیگس تا ۱۱۷ درصدی قرص پرامیپکسول. در این فهرست، محصولاتی مانند تریفلونوماید، انزالوتامید و انوکساپارین نیز دیده میشوند؛ داروهایی که بررسی دسترسی بیماران به آنها اهمیت ویژهای دارد.
البته ارقام این جدول، نرخ فروش شرکت به شبکه پخش است و نباید بدون بررسی پوشش بیمه و قیمت مصرفکننده، آنها را معادل افزایش پرداخت از جیب بیمار دانست.
اما این تمایز، مسئولیت پاسخگویی را از بین نمیبرد. اگر افزایش نرخ برای حفظ تولید و جبران هزینهها ضروری بوده، باید بتوان آثار آن را بر استمرار عرضه و جلوگیری از اختلال در تأمین دارو نیز ارزیابی کرد.
سازمان غذا و دارو باید توضیح دهد پس از موافقت با افزایش قیمت، چه شاخصهایی را برای سنجش عملکرد تولیدکننده و حفاظت از دسترسی بیماران پایش کرده است.
سود زهراوی چهار برابر شد؛ آیا تولید هم چنین رشدی داشته است؟
بر اساس ارقام گزارششده از صورت مالی ششماهه منتهی به شهریور ۱۴۰۵، درآمد عملیاتی زهراوی از حدود ۷۲۷ میلیارد تومان به ۱۷۱۲ میلیارد تومان رسیده است. سود عملیاتی از حدود ۲۲۵ میلیارد تومان به ۸۷۳ میلیارد تومان و سود خالص از حدود ۱۵۵ میلیارد تومان به ۶۳۹ میلیارد تومان افزایش یافته است.
این ارقام از منظر مالی مهماند؛ اما پرسش اصلی ما این است که در برابر این رشد درآمد و سود، چند واحد داروی بیشتر تولید و وارد شبکه درمان شده است؟
مبالغ به میلیارد تومان و گرد شدهاند.
حاشیه سود عملیاتی شرکت حدود ۲۰ واحد درصد افزایش یافته است. این رشد میتواند حاصل عوامل مختلفی از جمله اصلاح نرخ، تغییر ترکیب فروش، کنترل هزینه یا استفاده بهتر از ظرفیت تولید باشد.
اما تا زمانی که تغییر مقدار تولید و فروش محصولات همگن محاسبه نشود، هیچیک از این عوامل را نمیتوان علت اصلی جهش سود معرفی کرد.
نکته مهم دیگر اینکه رشد فروش شرکت پیش از اصلاح نرخ مردادماه نیز آغاز شده بود. گزارش سهماهه نخست سال از رشد حدود ۱۲۹ درصدی درآمد عملیاتی حکایت داشت. بنابراین نسبتدادن تمام جهش سود ششماهه به افزایش نرخ ۲۳ محصول، با توالی زمانی اطلاعات سازگار نیست.
وقتی کارخانه از کمبود مواد اولیه میگوید، بیمار نگران استمرار درمان است
در اظهارات رسانهای مدیرعامل زهراوی، مشکلات تأمین ارز، کمبود فویل آلومینیومی، قطعی برق و افزایش هزینههای حملونقل بهعنوان موانع تولید مطرح شدهاند.
این مسائل فقط مشکلات داخلی یک کارخانه نیستند. اگر تأمین مواد اولیه یا بستهبندی دارو مختل شود، ممکن است برنامه تولید و تحویل محصول نیز تحت تأثیر قرار گیرد.
با این حال، از بیان این مشکلات نمیتوان نتیجه گرفت که خطوط زهراوی در دوره مورد بررسی متوقف بودهاند یا تولید کاهش یافته است. برای چنین نتیجهای باید گزارش توقف تولید، ظرفیت عملی و مقدار محصول ساختهشده بررسی شود.
مطالبه مشخص از مدیریت شرکت این است که اعلام کند در ششماهه نخست ۱۴۰۵، چه میزان از ظرفیت خطوط قرص، کپسول و آمپول مورد استفاده قرار گرفته و چه مقدار تولید برنامهریزیشده، به دلیل مشکلات مواد اولیه، انرژی یا نقدینگی محقق نشده است.
اگر کارخانه توانسته با وجود محدودیتها تولید را افزایش دهد، این یک دستاورد قابل دفاع است. اما اگر ظرفیت قابل استفادهای وجود داشته که به محصول تبدیل نشده، علت آن باید روشن شود.
۱۹۰۹ میلیارد تومان دریافتنی؛ دارو را با سود روی کاغذ نمیتوان تولید کرد
در کنار رشد سود، وضعیت منابع مالی شرکت نیز نیازمند بررسی جدی است.
بر اساس دادههای ترازنامهای گزارششده، دریافتنیهای تجاری و سایر دریافتنیهای زهراوی در پایان شهریور ۱۴۰۵ حدود ۱۹۰۹ میلیارد تومان بوده است؛ رقمی که در مقطع مشابه سال قبل حدود ۸۷۴ میلیارد تومان گزارش شده بود.
این به معنای افزایش تقریبی ۱۱۸ درصدی دریافتنیهاست؛ رشدی که باید در کنار افزایش فروش، شرایط تسویه مشتریان و وضعیت وصول مطالبات بررسی شود.
افزایش دریافتنیها بهتنهایی اثباتکننده مطالبات معوق یا غیرقابل وصول نیست. بخشی از آن میتواند نتیجه رشد فروش اعتباری باشد.
اما مسئله این است که سود حسابداری زمانی میتواند به تقویت تولید کمک کند که منابع نقد مورد نیاز کارخانه نیز تأمین شود.
از مدیریت زهراوی باید پرسید چه میزان از دریافتنیها مربوط به شرکتهای پخش است، چه مقدار سررسیدگذشته است و چه بخشی از سود خالص ششماهه به جریان نقد عملیاتی تبدیل شده است.
تولید دارو به خرید مستمر مواد مؤثره، مواد بستهبندی، کنترل کیفیت و پرداخت هزینههای عملیاتی نیاز دارد. اگر منابع حاصل از فروش بهموقع وصول نشود، حتی یک کارخانه سودآور نیز ممکن است برای تأمین سرمایه در گردش به تسهیلات بانکی نیاز پیدا کند.
بیمار به داروی قابل تهیه نیاز دارد، نه صرفاً سود ثبتشده در صورت مالی تولیدکننده.
تسهیلات مالی افزایش یافت؛ پول به تولید رسید یا در گردش سرمایه گرفتار شد؟
در دادههای ترازنامهای مورد بررسی، تسهیلات مالی زهراوی از حدود ۲۲۸ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۴ به حدود ۶۱۱ میلیارد تومان در شهریور ۱۴۰۵ افزایش یافته است؛ یعنی رشدی نزدیک به ۱۶۸ درصد.
در همین مقایسه، کل بدهیها نیز از حدود ۹۷۶ میلیارد تومان به ۱۸۲۰ میلیارد تومان رسیده است.
این افزایش الزاماً نشانه سوءمدیریت نیست. در شرایط رشد قیمت مواد اولیه و گسترش فعالیت، نیاز به سرمایه در گردش نیز افزایش مییابد. از طرف دیگر، موجودی نقد و نسبت جاری شرکت نیز بهبود یافته است.
اما پرسش مهم همچنان باقی است: وقتی سود شرکت چند برابر شده، چرا نیاز به تسهیلات مالی نیز چنین افزایش یافته است؟
آیا منابع جدید صرف تأمین مواد اولیه، افزایش تولید و توسعه خطوط شدهاند؟ یا طولانیشدن چرخه وصول مطالبات و افزایش هزینههای جاری، نیاز به استقراض را تشدید کرده است؟
پاسخ این پرسش باید در صورت جریان وجوه نقد، جزئیات تسهیلات، هزینههای مالی و سررسید بدهیها مشخص شود.
افزایش سود، زمانی به موفقیت پایدار تبدیل میشود که با انضباط مالی، بازده سرمایه و توان تأمین نقدینگی همراه باشد.
تجهیزات و سرمایه کارخانه چه بازدهی داشتهاند؟
بررسی ارقام گزارششده از داراییهای ثابت مشهود زهراوی نشان میدهد این سرفصل در شهریور ۱۴۰۴ حدود ۱۰۰۷ میلیارد تومان و در شهریور ۱۴۰۵ حدود ۱۰۲۱ میلیارد تومان بوده است؛ یعنی افزایش تقریبی ۱٫۴ درصدی.
در همین فاصله، درآمد عملیاتی ششماهه ۱۳۶ درصد رشد کرده است.
این اختلاف لزوماً نشانه کمکاری یا بهرهوری بالا نیست؛ زیرا ارزش دفتری داراییها با ظرفیت فیزیکی کارخانه تفاوت دارد و رشد درآمد نیز میتواند از قیمت محصولات تأثیر بگیرد.
اما موضوع مهمی را پیش میکشد: آیا تجهیزات موجود با بهرهوری بیشتری به کار گرفته شدهاند؟ آیا پروژههای توسعهای قبلی به بهرهبرداری رسیدهاند؟ و آیا سرمایهگذاریهای جدید به افزایش واقعی تولید دارو منجر شدهاند؟
یک کارخانه داروسازی فقط با میزان فروش ریالی سنجیده نمیشود. باید معلوم باشد ظرفیت اسمی خطوط تولید آن چقدر است و در عمل چه مقدار از آن ظرفیت به محصول قابل عرضه تبدیل میشود.
اگر زهراوی توانسته با همان تجهیزات مقدار بیشتری دارو تولید کند، این دستاورد باید به رسمیت شناخته شود. اما اگر رشد فروش عمدتاً ریالی بوده، نباید آن را بدون محاسبه، معادل رشد بهرهوری صنعتی معرفی کرد.
از هیئتمدیره و سهامدار عمده شرکت انتظار میرود علاوه بر سود و فروش، شاخصهای بهرهبرداری از ظرفیت، بازده سرمایهگذاری، کیفیت و استمرار عرضه محصولات را نیز مبنای ارزیابی عملکرد قرار دهند.
گزارش حسابرس؛ آیا صورت مالی پاسخ همه پرسشهای مردم را میدهد؟
صورت مالی ششماهه زهراوی با عنوان حسابرسیشده منتشر شده است. اما بررسی مالی، حتی اگر با اظهارنظر مطلوب حسابرس همراه باشد، بهتنهایی نشان نمیدهد که یک کارخانه چه میزان از ظرفیت تولید خود را به کار گرفته یا دسترسی بیماران به محصولاتش بهتر شده است.
برای بررسی دقیقتر، لازم است متن کامل گزارش حسابرس مستقل و بازرس قانونی و یادداشتهای توضیحی مربوط به دریافتنیها، موجودی کالا، تسهیلات مالی، معاملات اشخاص وابسته و پروژههای در جریان تکمیل در کنار دادههای تولید بررسی شود.
تا زمان بررسی متن کامل اظهارنظر حسابرس، نمیتوان وجود بند حسابرسی خاص یا ایراد مشخص را به شرکت نسبت داد.
اما حسابرسی مالی نباید پایان نظارت بر یک بنگاه دارویی باشد.
در صنعتی که محصول آن با سلامت مردم ارتباط مستقیم دارد، ارزیابی عملکرد باید از ترازنامه فراتر برود و به کف کارخانه و شبکه توزیع دارو برسد.
سهم بیمار از اصلاح قیمت دارو چه بود؟
در اقتصاد دارو، افزایش نرخ تولیدکننده الزاماً به همان میزان افزایش پرداخت بیمار منجر نمیشود. میزان پوشش بیمهای، قیمت مصرفکننده و زمان تسویه مطالبات بیمهها در این رابطه نقش دارند.
به همین دلیل، سازمان غذا و دارو و بیمههای پایه باید توضیح دهند که پس از اصلاح قیمت محصولات زهراوی، وضعیت پوشش بیمهای و دسترسی بیماران چگونه تغییر کرده است.
آیا تیراژ عرضه داروهای تخصصی افزایش یافته است؟ آیا از احتمال کمبود برخی اقلام کاسته شده است؟ آیا بیماران توانستهاند داروهای مورد نیاز خود را با استمرار و هزینه قابل تحمل تهیه کنند؟
این پرسشها با صورت مالی شرکت بهتنهایی پاسخ داده نمیشوند. پاسخ آنها نیازمند تطبیق آمار تولید، اطلاعات پخش، موجودی شبکه رسمی دارو، قیمت مصرفکننده و تعهدات بیمهای است.
بولتننیوز از سازمان غذا و دارو انتظار دارد در کنار مجوزهای افزایش نرخ، شاخصهای قابل سنجش درباره استمرار عرضه و دسترسی بیماران را نیز منتشر کند.
پنج پرسش مستقیم از مدیریت زهراوی و سازمان غذا و دارو
۱. سهم تولید واقعی در برابر افزایش قیمت: مقدار تولید و فروش محصولات زهراوی در ششماهه ۱۴۰۵ نسبت به دوره مشابه چقدر تغییر کرده و چه سهمی از رشد ۱۳۶ درصدی درآمد ناشی از افزایش مقدار، اصلاح نرخ و تغییر ترکیب محصولات بوده است؟
۲. ظرفیت کارخانه: خطوط تولید با چند درصد ظرفیت اسمی فعالیت کردهاند و مشکلات تأمین ارز، فویل و برق چه میزان تولید برنامهریزیشده را تحت تأثیر قرار دادهاند؟
۳. کیفیت سود: چه میزان از سود خالص حدود ۶۳۹ میلیارد تومانی به جریان نقد عملیاتی تبدیل شده و چه مقدار از دریافتنیهای شرکت سررسیدگذشته است؟
۴. بازده سرمایه: تسهیلات مالی جدید و پروژههای توسعهای چه سهمی در افزایش ظرفیت عملی، ارتقای کیفیت و استمرار تولید داشتهاند؟
۵. حق بیمار: پس از افزایش نرخ ۲۳ قلم محصول، وضعیت عرضه آنها در شبکه دارویی، پوشش بیمهای و پرداخت از جیب بیماران چه تغییری کرده است؟
سخن پایانی؛ موفقیت صنعت دارو را باید در زندگی بیمار دید
هیچکس نمیتواند اهمیت سودآوری برای بقای صنعت دارو را انکار کند. کارخانهای که منابع کافی برای خرید مواد اولیه، پرداخت دستمزد، نوسازی تجهیزات و کنترل کیفیت نداشته باشد، در بلندمدت قادر به تأمین پایدار نیاز بیماران نخواهد بود.
اما از سوی دیگر، افزایش سود بهتنهایی تضمینکننده دسترسی بهتر به دارو نیست.
داروسازی زهراوی در صورت مالی خود رشد قابل توجهی ثبت کرده و اسناد رسمی نشان میدهد بخشی از محصولات آن نیز مشمول افزایش نرخ شدهاند. اکنون زمان آن است که مدیریت شرکت و سازمان غذا و دارو، با عدد و سند، نتیجه این تحولات را برای تولید و بیماران توضیح دهند.
مردم حق دارند بدانند وقتی قیمت دارو اصلاح میشود و سود تولیدکننده افزایش مییابد، آیا تولید پایدارتر، کیفیت بهتر و دسترسی مطمئنتری نیز نصیب آنها شده است؟
بولتننیوز این مطالبه را برای دفاع از تولید واقعی، انضباط مالی، شفافیت مدیریتی و حق بیماران پیگیری میکند و آماده انتشار پاسخ مستند داروسازی زهراوی و سازمان غذا و دارو خواهد بود.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com