دایان زیر ذره‌بین؛ سرمایه شرکت‌ها، پیوندهای مدیریتی و پرسش‌هایی که صنعت نفت باید پاسخ دهد

گروه انرژی حضور اعضای خانواده یک فعال اقتصادی مطرح‌شده در گزارش بدهکاران بانکی، در کنار فرزند وزیر اسبق نفت، در ساختار مدیریتی شرکت‌های فعال در حوزه نفت و حفاری، موضوعی است که نمی‌توان صرفاً با اشاره به قانونی بودن ثبت شرکت‌ها از کنار آن گذشت. پرسش اصلی این است که این مجموعه با چه پشتوانه مالی وارد صنعت حفاری شده، چه قراردادهایی در اختیار دارد و آیا فرآیند انتخاب پیمانکاران و تأمین مالی فعالیت‌های آن شفاف و قابل ارزیابی است؟

به گزارش بولتن‌نیوز، صنعت نفت کشورمان به دلیل حجم بالای سرمایه‌گذاری، ارزش قراردادها و اهمیت راهبردی پروژه‌ها، بیش از بسیاری از حوزه‌های اقتصادی نیازمند شفافیت در مناسبات پیمانکاری و مدیریتی است. در چنین شرایطی، بررسی ساختار شرکت‌های تازه‌تأسیس و ارتباط آن‌ها با فعالان اقتصادی و مدیران صنعت نفت، نه ورود به حریم خصوصی اشخاص، بلکه بخشی از نظارت رسانه‌ای بر نحوه گردش منابع و شکل‌گیری قراردادهاست.

در همین چارچوب، اطلاعات منتشرشده درباره مجموعه شرکت‌های دایان و گزارش رسانه «میز نفت» با عنوان «شراکت فرزند وزیر اسبق نفت و یک تراستی نفتی»، ضرورت بررسی دقیق‌تر ساختار مدیریتی و فعالیت‌های این مجموعه را مطرح کرده است.

از تأسیس دایان تا ورود به حوزه حفاری

بر اساس اطلاعات ثبتی ارائه‌شده درباره شرکت «توسعه نفت، گاز و انرژی دایان»، این شرکت در ششم اسفند ۱۴۰۴ با سرمایه ثبتی ۱۰۰ میلیارد تومان تأسیس شده و محمدعرفان مؤمنین به‌عنوان مدیرعامل و رئیس هیئت‌مدیره و محمدهادی مؤمنین به‌عنوان عضو هیئت‌مدیره در ترکیب مدیریتی آن معرفی شده‌اند.

در ادامه، شرکت «خدمات حفاری دایان انرژی» در ۲۳ شهریور ۱۴۰۵ با سرمایه ثبتی ۱۰ میلیارد تومان به ثبت رسیده است. در ترکیب مدیریتی اعلام‌شده این شرکت، علی نوذری به‌عنوان مدیرعامل و محمدعرفان مؤمنین به‌عنوان رئیس هیئت‌مدیره حضور دارند و اسناد تعهدآور شرکت با امضای مشترک این دو نفر معتبر شناخته شده است.

این اطلاعات، در صورت تطبیق نهایی با آخرین آگهی‌های روزنامه رسمی، تصویری از ارتباط مدیریتی دو شرکت ارائه می‌کند؛ اما موضوع مهم‌تر، بررسی فعالیت عملیاتی، قراردادهای منعقدشده و منابع تأمین مالی آن‌هاست.

بدهی بانکی گزارش‌شده؛ موضوعی که نیازمند تعیین تکلیف است

نام محمدهادی مؤمنین پیش‌تر در گزارش‌های مربوط به بدهکاران بانکی مطرح شده است. در اطلاعات مورد استناد این پرونده، بدهی ۷۴۳ میلیارد تومانی به بانک کارآفرین به نام وی نسبت داده شده است.

البته انتشار یک رقم در گزارش‌های پیشین، به‌تنهایی به معنای استمرار بدهی یا اثبات تخلف در زمان حاضر نیست. برای قضاوت دقیق باید مشخص شود این بدهی مربوط به چه تاریخی بوده، وضعیت تسویه آن چگونه است و آیا تعهدات مورد اشاره همچنان برقرارند یا خیر.

بانک کارآفرین و شخص نام‌برده می‌توانند با ارائه توضیح و اسناد مربوط، وضعیت این موضوع را روشن کنند.

پرسش رسانه‌ای مشخص است: آیا سابقه اعتباری گزارش‌شده، ارتباطی با منابع مالی شرکت‌های جدید دارد یا فعالیت این شرکت‌ها از منابع مستقل و قابل احراز تأمین شده است؟

حضور فرزند وزیر اسبق نفت؛ همکاری تجاری یا موضوعی نیازمند شفافیت بیشتر؟

علی نوذری، فرزند غلامحسین نوذری وزیر اسبق نفت، در اطلاعات ارائه‌شده به‌عنوان مدیرعامل شرکت خدمات حفاری دایان انرژی معرفی شده است.

حضور فرزند یک مقام سابق در فعالیت اقتصادی، فی‌نفسه تخلف نیست و نمی‌توان صرفاً بر اساس نسبت خانوادگی درباره قانونی بودن یا نبودن فعالیت او قضاوت کرد.

بااین‌حال، در حوزه‌ای مانند صنعت نفت که انتخاب پیمانکاران و واگذاری پروژه‌ها با منابع قابل توجه ارتباط دارد، انتشار اطلاعات مربوط به سوابق حرفه‌ای، ظرفیت فنی، قراردادها و فرآیند انتخاب پیمانکار می‌تواند به رفع پرسش‌های عمومی کمک کند.

آیا شرکت خدمات حفاری دایان انرژی تاکنون قرارداد مستقیم یا غیرمستقیمی با شرکت‌های تابعه وزارت نفت منعقد کرده است؟ اگر چنین قراردادهایی وجود دارد، طرف قرارداد، موضوع، مبلغ و روش انتخاب پیمانکار چه بوده است؟

این‌ها پرسش‌هایی مشخص و قابل پاسخ هستند که بررسی آن‌ها به اسناد قراردادی نیاز دارد.

جایگاه شرکت مهندسی و توسعه نفت در این بررسی چیست؟

در گزارش اولیه، نام نصرالله زارعی، مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت، نیز مطرح شده است.

با توجه به جایگاه این شرکت در پروژه‌های نفتی، بررسی فهرست پیمانکاران، قراردادهای حفاری و فرآیندهای ارجاع کار می‌تواند به روشن شدن واقعیت کمک کند.

بااین‌حال، اطلاعات موجود برای نسبت دادن نقش مستقیم به زارعی در تأسیس شرکت دایان، تأمین مالی آن یا واگذاری قرارداد به این مجموعه کافی نیست.

ازاین‌رو، پرسش از شرکت مهندسی و توسعه نفت باید بر یک موضوع روشن متمرکز باشد: آیا میان این شرکت و مجموعه دایان قرارداد یا همکاری پیمانکاری وجود دارد؟ در صورت وجود، فرآیند انتخاب و ضوابط آن چه بوده است؟

مسئله اصلی؛ شفافیت در قراردادها و منابع مالی

آنچه درباره دایان اهمیت دارد، صرفاً کنار هم قرار گرفتن چند نام شناخته‌شده نیست. صنعت نفت باید از سازوکارهایی برخوردار باشد که امکان بررسی صلاحیت پیمانکاران، منابع مالی و فرآیند واگذاری قراردادها را فراهم کند.

سرمایه ثبتی شرکت نیز به‌تنهایی نشان‌دهنده توان یا ناتوانی آن برای اجرای پروژه نیست؛ زیرا ظرفیت عملیاتی ممکن است از طریق تجهیزات، تسهیلات، مشارکت یا قراردادهای تأمین خدمات شکل گرفته باشد.

بنابراین برای ارزیابی فعالیت دایان باید قراردادها، تجهیزات تحت مالکیت یا بهره‌برداری، منابع مالی و سوابق اجرایی آن بررسی شود.

بولتن‌نیوز این پرسش‌ها را متوجه شرکت‌های مرتبط و دستگاه‌های مسئول می‌داند:

۱. شرکت‌های دایان چه قراردادهای حفاری یا خدمات نفتی منعقد کرده‌اند و طرف‌های قرارداد چه اشخاص حقوقی هستند؟

۲. منابع تأمین مالی فعالیت‌ها و تجهیزات این شرکت‌ها از چه مسیرهایی فراهم شده است؟

۳. آیا شرکت‌های تابعه وزارت نفت با این مجموعه همکاری قراردادی دارند و در صورت وجود، روش انتخاب پیمانکار چه بوده است؟

۴. وضعیت کنونی بدهی بانکی گزارش‌شده محمدهادی مؤمنین چیست و آیا ارتباط مالی مستندی میان آن تعهدات و فعالیت شرکت‌های دایان وجود دارد؟

۵. آیا شرکت‌های دایان از نظر ظرفیت فنی، تجهیزات و سوابق اجرایی، شرایط لازم برای قراردادهای احتمالی خود را داشته‌اند؟

سخن پایانی

نه روابط خانوادگی به‌تنهایی دلیل تخلف است و نه ثبت قانونی یک شرکت، پاسخ همه پرسش‌های مربوط به فعالیت اقتصادی آن محسوب می‌شود.

آنچه می‌تواند به این پرونده پایان دهد یا ضرورت بررسی بیشتر را نشان دهد، انتشار اطلاعات معتبر درباره قراردادها، منابع مالی، تجهیزات و سوابق فعالیت شرکت‌های دایان است.

شفافیت در این حوزه، هم از حقوق عمومی صیانت می‌کند و هم مانع شکل‌گیری قضاوت‌های غیرمستند درباره اشخاص و شرکت‌ها خواهد شد.

بولتن‌نیوز آمادگی دارد پاسخ‌ها و مستندات اشخاص و شرکت‌های نام‌برده را دریافت و منتشر کند.