گروه سیاسی سخنان تازه سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، از ترسیم چارچوبی جدید در معادلات دیپلماتیک و امنیتی منطقه حکایت دارد؛ چارچوبی که در آن بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات با آمریکا به تحقق شروط هفت‌گانه ایران گره خورده است. رضایی ضمن تأیید دریافت نامه جی‌دی ونس و تغییر محسوس لحن واشنگتن، اعلام کرد هنوز پاسخی به این نامه نداده است. او همچنین از بحث درباره آینده دکترین کشور، ضرورت ایجاد ساختار امنیتی جدید در منطقه و گفت‌وگوهای مهم با مقام‌های عربستان، پاکستان و ترکیه پرده برداشت.
به گزارش بولتن‌نیوز، سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، شامگاه شنبه نهم آبان‌ماه در گفت‌وگو با صداوسیما، به تشریح ابعاد تازه‌ای از تحولات دیپلماتیک و امنیتی پس از جنگ تجاوزکارانه علیه کشورمان پرداخت.
اظهارات وی در شرایطی مطرح می‌شود که رایزنی‌های میانجیگران در دوحه ادامه دارد و آمریکا نیز هم‌زمان از تمایل به دیپلماسی و حفظ گزینه نظامی سخن می‌گوید.
هفت شرط ایران؛ خط‌مشی روشن تهران در برابر واشنگتن
مهم‌ترین بخش سخنان رضایی، تأکید صریح بر شروط هفت‌گانه ایران بود.
وی اعلام کرد تا زمانی که این شروط اجرا نشود، نه مذاکره‌ای انجام خواهد شد و نه تنگه هرمز بازگشایی می‌شود.
دبیر شورای عالی امنیت ملی همچنین تصریح کرد که شروط هفت‌گانه ایران با چارچوب تفاهم اسلام‌آباد تفاوت دارد.
این موضع از آن جهت اهمیت دارد که نشان می‌دهد تهران، توافق احتمالی را صرفاً به بازگشایی یک مسیر دریایی محدود نمی‌داند، بلکه مجموعه‌ای از تعهدات سیاسی، امنیتی و اقتصادی را در دستور کار قرار داده است.
بااین‌حال، جزئیات کامل هر هفت شرط در نقل‌قول‌های منتشرشده از این گفت‌وگو ارائه نشده و نباید بدون دسترسی به متن رسمی، محتوای آنها را قطعی معرفی کرد.
نامه ونس؛ تغییر لحن آمریکا، اما بدون پاسخ ایران
محسن رضایی با تأیید مطالعه نامه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرد هنوز پاسخی به این مکاتبه نداده است.
او در ارزیابی ادبیات نامه گفت: «کاملاً لحن آنها تغییر کرده است.»
این سخنان در کنار اظهارات عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان، نشان می‌دهد پیشنهاد آمریکا در سطوح عالی مورد توجه قرار گرفته، اما تهران هنوز تصمیمی مبنی بر پذیرش آن اعلام نکرده است.
تغییر لحن واشنگتن می‌تواند نشانه‌ای از تلاش برای گشودن مسیر دیپلماسی باشد؛ بااین‌حال، معیار نهایی ارزیابی سیاست آمریکا، اقدامات عملی آن کشور خواهد بود.
پایان تصور امنیت‌سازی آمریکا در منطقه؟
دبیر شورای عالی امنیت ملی در بخش دیگری از سخنان خود اعلام کرد برای بسیاری از کشورهای منطقه ثابت شده است که آمریکا نه‌تنها امنیت‌ساز نیست، بلکه خود به کانون ناامنی تبدیل شده است.
رضایی معتقد است مقاومت ایران و نتایج جنگ، کشورهای منطقه را به فکر ایجاد ساختاری تازه برای تأمین امنیت انداخته است.
اهمیت این موضع در آن است که مسئله امنیت منطقه را از چارچوب سنتی اتکا به قدرت‌های فرامنطقه‌ای خارج می‌کند و ضرورت بررسی سازوکارهای همکاری میان کشورهای منطقه را پیش می‌کشد.
البته شکل‌گیری چنین ساختاری، مستلزم توافق رسمی دولت‌ها، تعیین تعهدات متقابل و ایجاد سازوکارهای اجرایی مشخص خواهد بود.
هشدار مهم در دیدار با وزیر دفاع عربستان
یکی از خبرسازترین بخش‌های سخنان رضایی، اشاره او به گفت‌وگوهای صورت‌گرفته در جریان سفر مقام‌های منطقه‌ای به تهران بود.
وی اعلام کرد نمایندگان کشورهایی که به تهران سفر کردند، در پی مشخص‌شدن چارچوبی تازه برای امنیت منطقه بودند.
رضایی همچنین به نقل از وزیر دفاع عربستان سعودی گفت که اسرائیل پس از ایران، ترکیه و سپس عربستان را هدف قرار خواهد داد.
این نقل‌قول، در صورت تأیید از سوی طرف سعودی، می‌تواند نشانه‌ای مهم از نگرانی مشترک برخی کشورهای منطقه نسبت به آینده امنیت خاورمیانه باشد.
بااین‌حال، تا زمان انتشار موضع رسمی ریاض، این سخنان باید صرفاً به‌عنوان روایت دبیر شورای عالی امنیت ملی از گفت‌وگوی انجام‌شده منعکس شود.
بدون شنیدن صدای ملت ایران، پیمان منطقه‌ای شکل نمی‌گیرد
رضایی در ادامه تأکید کرد اگر صدای ملت ایران شنیده نشود، هیچ پیمان و اتحادی در منطقه شکل نخواهد گرفت.
این سخن را می‌توان تأکیدی بر جایگاه ایران در هرگونه ترتیبات امنیتی آینده منطقه دانست.
واقعیت آن است که ایجاد سازوکاری پایدار برای امنیت خلیج فارس و غرب آسیا، بدون مشارکت مؤثر کشورهای اصلی منطقه و توجه به نگرانی‌های امنیتی آنها، با دشواری‌های جدی روبه‌رو خواهد بود.
در این میان، تهران می‌خواهد روشن کند که امنیت منطقه نمی‌تواند بر پایه نادیده‌گرفتن حقوق و مطالبات ملت ایران بنا شود.
دکترین آینده ایران؛ موضوع در حال بررسی است، نه تصمیمی اتخاذشده
دبیر شورای عالی امنیت ملی همچنین به مباحث مطرح‌شده درباره آینده دکترین کشور اشاره کرد.
وی گفت این پرسش وجود دارد که اگر جنگ دیگری آغاز شود، آیا ایران باید همان دکترین سابق را ادامه دهد یا خیر.
بااین‌حال، رضایی صریحاً اعلام کرد که هیچ تصمیم جدیدی در این زمینه به‌صورت رسمی و حکومتی اتخاذ نشده است.
این بخش از سخنان وی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا میان طرح یک موضوع راهبردی و تصویب سیاست جدید تفاوت اساسی وجود دارد.
بنابراین، هرگونه ادعا درباره تغییر قطعی دکترین کشور، بدون اعلام رسمی مراجع مسئول، فراتر از محتوای سخنان دبیر شورای عالی امنیت ملی خواهد بود.
اروپا؛ از استقبال از جنگ تا نگرانی درباره هزینه‌های اقتصادی
محسن رضایی در بخش دیگری از سخنان خود به مواضع برخی کشورهای اروپایی پرداخت.
او با انتقاد از رویکرد اولیه رئیس‌جمهور فرانسه و صدراعظم آلمان در قبال جنگ علیه ایران، گفت مقام‌های اروپایی اکنون نسبت به پیامدهای اقتصادی این جنگ نگران شده‌اند.
افزایش هزینه‌های انرژی، اختلال در تجارت و فشار بر فعالیت‌های اقتصادی، از جمله پیامدهایی است که می‌تواند کشورهای دور از میدان جنگ را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
از این منظر، پیامدهای جنگ علیه ایران به مرزهای جغرافیایی منطقه محدود نمانده و به مسئله‌ای با ابعاد بین‌المللی تبدیل شده است.
جنگی که ابعاد تازه‌ای از توان ملت ایران را آشکار کرد
رضایی همچنین تأکید کرد جنگ اخیر موجب شناخته‌شدن بسیاری از ظرفیت‌ها و ویژگی‌های کمتر دیده‌شده ملت ایران شده است.
او مدعی شد پیامدهای جنگ، جامعه آمریکا را نیز به شکل گسترده تحت تأثیر قرار داده است.
این ارزیابی، بازتاب نگاه دبیر شورای عالی امنیت ملی به هزینه‌های جنگ برای طرف آمریکایی است؛ هرچند تعیین میزان دقیق خسارت‌ها و آثار اقتصادی و اجتماعی آن، نیازمند داده‌های مستقل است.
تصمیم نهایی؛ دیپلماسی با پذیرش شروط ایران معنا پیدا می‌کند
مجموع سخنان محسن رضایی نشان می‌دهد تهران تلاش دارد میان سه موضوع پیوندی روشن برقرار کند: پایان تهدیدهای نظامی، اجرای شروط ایران و شکل‌گیری ترتیبات امنیتی پایدار در منطقه.
در این چارچوب، نامه معاون رئیس‌جمهور آمریکا و ادامه رایزنی‌های دوحه، تنها زمانی می‌توانند به نقطه عطف تبدیل شوند که با پذیرش تعهدات مشخص و اقدامات عملی همراه باشند.
همچنین طرح موضوع ساختار امنیتی جدید، نشان می‌دهد بحث بر سر آینده منطقه فراتر از یک توافق کوتاه‌مدت درباره تنگه هرمز است.
اکنون واشنگتن با پرسشی تعیین‌کننده روبه‌روست: آیا حاضر است از سیاست فشار و تهدید فاصله بگیرد و به چارچوبی مبتنی بر تعهدات متقابل تن دهد؟
تا روشن‌شدن پاسخ این پرسش، شروط هفت‌گانه ایران همچنان محور موضع اعلام‌شده تهران باقی خواهد ماند و بازگشایی هرمز نیز، مطابق اظهارات دبیر شورای عالی امنیت ملی، به اجرای این شروط وابسته است.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com