گروه انرژی: میلیاردها تومان محصول پتروشیمی مهر فروخته شده، بخش عمده صادرات از مسیر یک شرکت خارجی گذشته و سال‌هاست پرسش‌هایی درباره سرنوشت مطالبات ارزی و مناسبات مالی با سهامداران خارجی مطرح است. اکنون دیگر پاسخ‌های کلی درباره سودآوری، افزایش صادرات و انجام تعهدات ارزی کفایت نمی‌کند. حسین پناهیان، از مدیران پیشین مالی هلدینگ خلیج فارس، باید روشن کند در دوره مسئولیت خود برای صیانت از حقوق سهامدار ایرانی پتروشیمی مهر چه کرده است. مسئله ساده است: پول صادرات کجا رفته، چه مقدار وصول شده و چه کسی بر بازگشت آن نظارت کرده است؟
پول صادرات؛ پرسشی که نباید بی‌پاسخ بماند
به گزارش بولتن‌نیوز، در پرونده پتروشیمی مهر، موضوع دیگر صرفاً اختلاف میان چند شرکت یا سهامدار نیست. آنچه امروز ضرورت پاسخ‌گویی مدیران را دوچندان کرده، سرنوشت درآمد حاصل از فروش محصولات یک مجتمع بزرگ پتروشیمی و حقوق سهامدار ایرانی آن است.
پتروشیمی مهر محصول تولید کرده، صادر کرده و در صورت‌های عملکرد خود از فروش و سود قابل توجه سخن گفته است. اما پرسش مهم‌تری وجود دارد که پاسخ آن را نمی‌توان تنها از روی رقم فروش و سود به دست آورد:
چه مقدار از پول صادرات واقعاً به شرکت بازگشته و چه میزان همچنان در حساب طرف‌های خارجی باقی مانده است؟
این پرسش نه پیچیده است و نه خارج از اختیارات نهادهای نظارتی. پاسخ آن باید در قراردادهای فروش، صورت‌حساب مشتریان، تأییدیه مانده مطالبات و اسناد تسویه وجود داشته باشد.
یک شرکت خارجی در مرکز صادرات مهر
بررسی گزارش رسمی هیئت‌مدیره پتروشیمی مهر برای سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد ترکیب سهامداران شرکت شامل ۴۰ درصد سهامدار ایرانی NPCI، ۵۸ درصد شرکت سلنیوم و ۲ درصد شرکت API بوده است.
نکته مهم‌تر آنکه مطابق همین گزارش، ۹۴ درصد فروش صادراتی پلی‌اتیلن سنگین پتروشیمی مهر از طریق سلنیوم انجام شده است.
به عبارت دیگر، شرکتی که سهامدار عمده مهر بوده، در مسیر اصلی فروش صادراتی محصول آن نیز قرار داشته است.
این ساختار به‌تنهایی نشانه تخلف نیست؛ اما یک ضرورت نظارتی جدی ایجاد می‌کند: وقتی سهامدار عمده، طرف اصلی معاملات صادراتی نیز هست، چه کسی از منصفانه بودن قیمت‌ها، صحت حساب‌ها و وصول کامل مطالبات به نفع خود پتروشیمی مهر اطمینان حاصل کرده است؟
آیا شرکت ایرانیِ دارای ۴۰ درصد سهام، به اطلاعات کامل قراردادها، مبالغ فروش و وضعیت تسویه‌ها دسترسی داشته است؟
و اگر داشته، نتیجه نظارت و پیگیری‌هایش چه بوده است؟
فروش بالا، سود بالا؛ اما پول کجاست؟
پتروشیمی مهر در گزارش عملکرد سال ۱۴۰۳ از فروش بیش از ۱۳ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان و سود خالص بیش از ۲ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان خبر داده است.
شرکت همچنین اعلام کرده ۸۸ درصد تعهدات ارزی خود را انجام داده است.
اما این سه عدد، پاسخ پرسش اصلی را نمی‌دهند.
فروش ثبت‌شده الزاماً به معنای دریافت تمام وجه فروش نیست. سود حسابداری نیز لزوماً با ورود همان میزان پول نقد به حساب شرکت همراه نیست. حتی انجام تعهد ارزی را نمی‌توان بدون بررسی شیوه تسویه، معادل وصول کامل مطالبات از خریدار خارجی دانست.
بنابراین، انتشار این ارقام بدون ارائه ریز مانده مطالبات خارجی، برای رفع نگرانی درباره حقوق سهامدار ایرانی کافی نیست.
وقتی سود روی کاغذ بالا می‌رود
موضوع مهم دیگر، اشاره گزارش رسمی پتروشیمی مهر به تأثیر تغییر نرخ تسعیر ارز بر سودآوری شرکت است.
در فعالیت‌های صادراتی، افزایش نرخ ارز می‌تواند ارزش ریالی مطالبات ارزی را بالا ببرد و بر سود حسابداری اثر بگذارد؛ حتی اگر بخشی از آن مطالبات هنوز وصول نشده باشد.
ازاین‌رو، باید روشن شود:
از سود بیش از دو هزار و ۳۰۰ میلیارد تومانی مهر، چه میزان ناشی از فعالیت عملیاتی و چه مقدار حاصل تسعیر اقلام ارزی بوده است؟
آیا مطالباتی که مبنای شناسایی سود تسعیر قرار گرفته‌اند، در موعد مقرر وصول شده‌اند؟
اگر بخشی از مطالبات همچنان باقی است، چه ارزیابی مستقلی از قابلیت وصول آن‌ها انجام شده است؟
این پرسش‌ها با انتشار چند عدد کلی پاسخ داده نمی‌شوند. صورت‌های مالی حسابرسی‌شده و یادداشت‌های توضیحی باید امکان بررسی آن‌ها را فراهم کنند.
سابقه اختلافات خارجی را نمی‌توان نادیده گرفت
پرونده پتروشیمی مهر پیش‌تر نیز با اختلافات مالی مرتبط با شرکت‌های خارجی روبه‌رو بوده است.
در اسناد و گزارش‌های مربوط به رسیدگی‌های قضایی در انگلستان، به توافق سال ۲۰۲۳ و رقمی در حدود ۱۴۳ میلیون و ۸۰۸ هزار یورو در ارتباط با بدهی API به پتروشیمی مهر اشاره شده است.
این رقم را نمی‌توان بدون بررسی پرداخت‌ها و تسویه‌های بعدی، بدهی باقی‌مانده امروز معرفی کرد؛ اما وجود چنین سابقه‌ای نشان می‌دهد مطالبه انتشار وضعیت به‌روز حساب‌های خارجی شرکت، ضرورتی واقعی دارد.
سهامدار ایرانی حق دارد بداند این مطالبات در چه وضعیتی قرار گرفته، چه میزان از آن وصول شده و چه اقداماتی برای وصول احتمالی مانده انجام شده است.
آقای پناهیان! حق‌الناس با گزارش‌های کلی تعیین تکلیف نمی‌شود
در این میان، پرسش‌هایی مشخص متوجه حسین پناهیان است؛ مدیری که سابقه مسئولیت در حوزه مالی، سرمایه‌گذاری و سهام گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس را در کارنامه دارد.
انتظار از مدیری در چنین جایگاهی آن است که درباره اقدامات انجام‌شده در دوره مسئولیت خود، پاسخ روشن و مستند ارائه کند.
آقای پناهیان!
آیا در دوره مسئولیت شما گزارشی درباره مطالبات پتروشیمی مهر از سهامداران و شرکت‌های خارجی ارائه شده است؟
آیا مشخص بوده چه میزان از درآمد صادراتی وصول شده و چه مقدار در حساب طرف‌های خارجی باقی مانده است؟
با توجه به تمرکز صادرات در مسیر سلنیوم، چه سازوکاری برای کنترل قراردادها، قیمت فروش و تسویه وجوه وجود داشته است؟
آیا درباره آثار سود تسعیر ارز بر عملکرد مالی مهر و قابلیت وصول مطالبات مرتبط، بررسی مستقلی انجام شده است؟
اگر اختلافات مالی با طرف‌های خارجی به مدیران هلدینگ گزارش شده، چه تصمیماتی اتخاذ شده و نتیجه آن چه بوده است؟
و مهم‌تر از همه، چه کسی در هر مقطع مسئول پیگیری حقوق سهامدار ایرانی بوده و حاصل آن پیگیری‌ها چیست؟
پاسخ به این پرسش‌ها باید با تعیین دقیق دوره تصدی، حدود اختیارات و مسئولیت اشخاص همراه باشد. مطالبه پاسخ از یک مدیر، به معنای اثبات تخلف او نیست؛ اما سابقه مسئولیت مدیریتی، ضرورت توضیح درباره اقدامات انجام‌شده را از میان نمی‌برد.
چرا سهامدار ایرانی باید منتظر بماند؟
موضوع فقط شخص پناهیان نیست. شرکت NPCI به‌عنوان سهامدار ۴۰ درصدی و گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس در حدود مسئولیت و اختیارات خود باید درباره نحوه صیانت از منافع این سرمایه‌گذاری پاسخ دهند.
آیا مانده حساب‌های خارجی به‌طور مستقل تأیید شده است؟
آیا صورت تطبیق فروش صادراتی با وجوه وصول‌شده تهیه شده است؟
آیا اختلافات مالی گذشته به‌صورت کامل تعیین تکلیف شده‌اند؟
و آیا گزارش روشنی از وضعیت مطالبات و اقدامات نظارتی در اختیار ارکان مسئول قرار گرفته است؟
این‌ها پرسش‌های معمول حسابداری نیستند؛ پرسش‌هایی درباره حفاظت از سرمایه و حقوق سهامداران ایرانی‌اند.
حق‌الناس، پاسخ مستند می‌خواهد
بولتن‌نیوز بر مبنای گزارش رسمی پتروشیمی مهر، وجود فروش قابل توجه، تمرکز مسیر صادراتی HDPE در شرکت سلنیوم و نقش تسعیر ارز در سودآوری را قابل استناد می‌داند.
درعین‌حال، میزان دقیق مطالبات وصول‌نشده امروز، سهم عددی سود تسعیر ارز و مسئولیت احتمالی اشخاص، بدون انتشار اسناد تکمیلی قابل تعیین قطعی نیست.
اما همین کمبود اطلاعات، دلیل روشنی برای مطالبه شفافیت است، نه دلیلی برای کنار گذاشتن پرسش‌ها.
از حسین پناهیان، مسئولان پتروشیمی مهر و مدیران مرتبط در گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس انتظار می‌رود با انتشار اسناد قابل بررسی، روشن کنند درآمدهای صادراتی چگونه تسویه شده و برای حفاظت از حقوق سهامدار ایرانی چه اقداماتی صورت گرفته است.
این رسانه آماده دریافت و انتشار پاسخ مستند همه اشخاص و شرکت‌های نام‌برده است.
پول صادرات، حساب روشن می‌خواهد؛ حق‌الناس را نمی‌توان با سکوت پاسخ داد.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com