اعتراف ترامپ، رسوایی تازه واشنگتن؛ چه کسانی هنوز پیمان‌شکنی آمریکا را تطهیر می‌کنند؟

به گزارش بولتن نیوز، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ درباره تفاهم اسلام‌آباد برای خاتمه جنگ، موضعی صریح اتخاذ کرد و سخنان رئیس‌جمهور آمریکا را نشانه دیگری از بی‌اعتنایی واشنگتن به تعهدات خود دانست.

بقائی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که ترامپ اعتراف کرده است هرگز به توافق اسلام‌آباد باور نداشته و آن را اتلاف وقت می‌دانسته است.

سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد این اظهارات بار دیگر نشان می‌دهد آمریکا تا چه اندازه نسبت به تعهدات خود بی‌اعتناست.

اعترافی که اعتبار دیپلماسی واشنگتن را زیر سؤال می‌برد

اهمیت اظهارات منتسب به ترامپ صرفاً در مخالفت او با یک تفاهم سیاسی نیست؛ مسئله اصلی، اعتبار تعهداتی است که دولت‌ها در جریان مذاکرات و توافقات بر عهده می‌گیرند.

اگر یک دولت وارد تفاهمی شود، اما عالی‌ترین مقام آن بعداً اعلام کند از ابتدا اعتقادی به آن نداشته است، پرسشی جدی درباره اعتبار مذاکرات و امکان اعتماد به تعهدات آن دولت شکل می‌گیرد.

البته تعیین اینکه اظهارات ترامپ از نظر حقوقی به معنای نقض تفاهم است یا خیر، مستلزم بررسی متن تفاهم اسلام‌آباد، تعهدات طرفین و اقدامات انجام‌شده پس از آن است.

بااین‌حال، سخنان مورد اشاره بقائی از منظر سیاسی، مسئله اعتماد به واشنگتن را بار دیگر در مرکز توجه قرار داده است.

بقائی: تعهدات بین‌المللی برای آمریکا کالای یک‌بار مصرف است

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به سابقه رفتار آمریکا در قبال توافقات بین‌المللی تصریح کرد که این رویکرد برای ایران تازگی ندارد.

به گفته بقائی، واشنگتن سابقه‌ای طولانی در پیمان‌شکنی دارد و با تعهدات بین‌المللی خود چنان رفتار می‌کند که گویی کالاهایی یک‌بار مصرف هستند؛ تعهداتی که هرگاه اجرای آن‌ها نامطلوب یا دشوار شود، کنار گذاشته می‌شوند.

این موضع‌گیری، موضوع تفاهم اسلام‌آباد را به پرسشی گسترده‌تر درباره اعتبار تعهدات آمریکا در روابط بین‌الملل پیوند می‌زند.

اروپا در برابر آزمون پاسخ‌گویی

بخش مهم دیگر سخنان بقائی متوجه کشورهای اروپایی و دیگر دولت‌هایی بود که به گفته او، رفتارهای خلاف قانون واشنگتن را توجیه می‌کنند.

سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد هیچ توجیهی وجود ندارد که این کشورها همچنان به تطهیر اقدامات آمریکا و مصون‌سازی آن از پاسخ‌گویی ادامه دهند.

این انتقاد یک مسئله بنیادین را پیش می‌کشد: آیا دولت‌هایی که بر ضرورت رعایت حقوق بین‌الملل تأکید دارند، حاضرند همین معیار را درباره اقدامات آمریکا نیز اعمال کنند؟

اعتبار قواعد بین‌المللی زمانی حفظ می‌شود که ارزیابی رفتار دولت‌ها بر مبنای تعهدات و اقدامات آن‌ها صورت گیرد، نه بر اساس جایگاه سیاسی و قدرتشان.

تفاهم اسلام‌آباد؛ آزمون تعهد یا ابزار خرید زمان؟

اظهارات منتسب به ترامپ، پرسش دیگری را نیز مطرح می‌کند: آیا واشنگتن از ابتدا تفاهم اسلام‌آباد را مسیری برای اجرای تعهدات می‌دانسته یا آن را صرفاً ابزاری برای مدیریت شرایط سیاسی و نظامی تلقی می‌کرده است؟

پاسخ قطعی به این پرسش نیازمند بررسی روند مذاکرات، مفاد تفاهم و عملکرد طرف‌هاست؛ اما اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا، آن‌گونه که سخنگوی وزارت امور خارجه نقل کرده، زمینه طرح جدی این پرسش را فراهم کرده است.

از همین منظر، مسئله تنها یک اختلاف سیاسی میان تهران و واشنگتن نیست؛ بلکه به اعتبار سازوکارهای دیپلماتیک برای پایان‌دادن به جنگ مربوط می‌شود.

حقوق بین‌الملل را نمی‌توان گزینشی اجرا کرد

بقائی در پایان موضع‌گیری خود تأکید کرد که نقض تعهدات را نمی‌توان توجیه کرد و حقوق بین‌الملل را نمی‌توان به‌صورت گزینشی به اجرا گذاشت.

او همچنین هشدار داد که فضاسازی و وارونه‌نمایی سیاسی نمی‌تواند واشنگتن را از پاسخ‌گویی در قبال اقدامات خلاف قانون معاف کند.

آنچه اکنون اهمیت دارد، فراتر از واکنش به یک اظهارنظر است: اگر قرار است دیپلماسی به ابزاری معتبر برای پایان جنگ تبدیل شود، دولت‌ها باید درباره تعهداتی که پذیرفته‌اند پاسخ‌گو باشند.

اظهارات ترامپ و واکنش بقائی، بار دیگر این پرسش را پیش روی کشورهای اروپایی و سایر بازیگران بین‌المللی قرار داده است که آیا دفاع از حقوق بین‌الملل، اصلی همگانی است یا معیاری که تنها درباره برخی کشورها به کار گرفته می‌شود؟