گروه اقتصادی لیزینگ رایان سایپا در حالی از تصویب فروش چهار دستگاه سرور به شرکت سایپا به مبلغ ۶۴ میلیارد تومان خبر داده که ارزش دفتری خالص این تجهیزات تنها حدود ۷۳۴ میلیون تومان است. معامله‌ای با سود برآوردی بیش از ۶۳ میلیارد تومان که قرار است از طریق حساب‌های فی‌مابین دو شرکت تسویه شود. حالا پرسش اصلی سهامداران این است: قیمت این تجهیزات چگونه تعیین شده، چه بدهی یا طلبی قرار است تسویه شود و منفعت واقعی این معامله چه زمانی در حساب‌های شرکت نمایان خواهد شد؟
به گزارش بولتن نیوز، گاهی برای پیدا کردن یک پرسش مهم اقتصادی لازم نیست سراغ قراردادهای چند هزار میلیارد تومانی رفت. گاهی فروش تنها چهار دستگاه تجهیزات رایانه‌ای می‌تواند موضوعی قابل تأمل درباره نحوه مدیریت دارایی‌ها و معاملات میان شرکت‌های وابسته ایجاد کند.
این بار موضوع به لیزینگ رایان سایپا مربوط می‌شود؛ شرکتی که در تازه‌ترین افشای اطلاعات خود از تصویب واگذاری چهار دستگاه سرور به شرکت سایپا، سهامدار عمده خود، خبر داده است.
مبلغ معامله ۶۴ میلیارد تومان اعلام شده؛ یعنی برای هر دستگاه سرور ۱۶ میلیارد تومان.
اما نکته‌ای که این معامله را از یک فروش معمولی متمایز می‌کند، اختلاف قابل توجه قیمت واگذاری با ارزش دفتری تجهیزات و نحوه تسویه آن است.
تجهیزات ۷۳۴ میلیون تومانی چگونه ۶۴ میلیارد تومان قیمت خورد؟
بر اساس اطلاعات افشاشده، ارزش دفتری خالص چهار دستگاه سرور حدود ۷۳۴ میلیون تومان بوده است.
در مقابل، مبلغ مورد توافق برای واگذاری آنها ۶۴ میلیارد تومان تعیین شده است.
به بیان ساده، قیمت فروش حدود ۸۷ برابر ارزش دفتری خالص تجهیزات است.
البته باید تأکید کرد که ارزش دفتری الزاماً معادل ارزش واقعی روز تجهیزات نیست.
ممکن است تجهیزات در طول سال‌های استفاده مستهلک شده باشند، درحالی‌که ارزش اقتصادی و قابلیت بهره‌برداری آنها همچنان قابل توجه باشد.
بنابراین اختلاف میان ارزش دفتری و قیمت فروش، به‌تنهایی نشانه قیمت‌گذاری غیرمتعارف نیست.
اما وقتی خریدار، سهامدار عمده همان شرکت است، انتظار می‌رود مبنای تعیین قیمت با شفافیت بیشتری تشریح شود.
چه مشخصات فنی و ظرفیت پردازشی برای این سرورها در نظر گرفته شده است؟
عمر مفید باقی‌مانده آنها چقدر است؟
و آیا قیمت ۱۶ میلیارد تومانی هر دستگاه بر اساس گزارش کارشناس مستقل تعیین شده است؟
مزایده مشتری نداشت؛ سایپا خریدار شد
نکته دیگر آن است که واگذاری تجهیزات پس از بی‌نتیجه ماندن مزایده انجام می‌شود.
طبق اطلاعات منتشرشده، برای مزایده چهار دستگاه سرور پیشنهادی دریافت نشده و پس از آن، هیئت‌مدیره واگذاری تجهیزات به شرکت سایپا را تصویب کرده است.
این تصمیم ممکن است راهکاری برای فروش دارایی‌های مازاد و جلوگیری از بلااستفاده ماندن آنها باشد.
اما پرسش مهم آن است که شرایط معامله با سهامدار عمده چه تفاوتی با شرایط مزایده داشته است؟
آیا قیمت فروش همان قیمت پایه کارشناسی بوده است؟
آیا شرایط پرداخت تغییر کرده است؟
و آیا گزارش کارشناسی تازه‌ای برای معامله تهیه شده است؟
شفاف‌سازی درباره این موارد می‌تواند از شکل‌گیری برداشت‌های نادرست جلوگیری کند.
سود ۶۳ میلیاردی؛ اما پول نقد کجاست؟
شرکت سود حاصل از این واگذاری را حدود ۶۳ میلیارد و ۲۶۶ میلیون تومان برآورد کرده است.
بااین‌حال، این رقم هنوز سود قطعی شناسایی‌شده نیست و انعکاس نهایی آن به تکمیل مراحل واگذاری و ثبت اسناد حسابداری بستگی دارد.
نکته مهم‌تر، شیوه تسویه معامله است.
بر اساس افشای منتشرشده، مبلغ معامله قرار است از طریق حساب‌های فی‌مابین لیزینگ رایان سایپا و شرکت سایپا تسویه شود.
به زبان ساده، ممکن است به‌جای واریز ۶۴ میلیارد تومان پول نقد، بدهی یا طلب موجود میان دو شرکت کاهش پیدا کند.
چنین روشی در معاملات شرکت‌های هم‌گروه می‌تواند کاملاً متعارف و قانونی باشد.
اما از نگاه سهامداران، تفاوت مهمی میان دریافت پول نقد و تسویه حسابداری وجود دارد.
اگر قرار است ۶۴ میلیارد تومان در حساب‌های میان دو شرکت تسویه شود، باید مشخص شود کدام بدهی کاهش می‌یابد و این اقدام چه اثری بر وضعیت مالی لیزینگ رایان سایپا دارد.
چرا این معامله در شرایط افت سود اهمیت پیدا می‌کند؟
بر اساس گزارش شش‌ماهه منتهی به شهریور ۱۴۰۵، سود خالص لیزینگ رایان سایپا به حدود ۱۷۰ میلیارد تومان رسیده که نسبت به دوره مشابه سال گذشته حدود ۶۰ درصد کاهش نشان می‌دهد.
درآمد عملیاتی شرکت نیز حدود ۱۷ درصد افت کرده است.
در چنین شرایطی، سود برآوردی ۶۳ میلیارد تومانی فروش سرورها معادل حدود ۳۷ درصد سود خالص شش‌ماهه شرکت است.
البته این نسبت صرفاً برای نشان دادن بزرگی معامله در مقایسه با سود اخیر شرکت مطرح می‌شود و به معنای آن نیست که سود واگذاری در صورت‌های مالی شش‌ماهه شناسایی شده است.
همین مقایسه نشان می‌دهد چرا لازم است سهامداران میان سود حاصل از فعالیت اصلی لیزینگ و سود احتمالی فروش دارایی‌های مازاد تفاوت قائل شوند.
شرکتی که وظیفه اصلی آن ارائه خدمات تأمین مالی و لیزینگ است، باید عملکردش پیش از هر چیز با کیفیت عملیات اصلی، وصول مطالبات و مدیریت منابع مالی ارزیابی شود.
فروش دارایی مازاد می‌تواند اقدام مثبتی باشد، اما جایگزین سودآوری پایدار از فعالیت اصلی شرکت نیست.
معامله با سهامدار عمده؛ شفافیت باید بیشتر باشد
معاملات میان شرکت‌های وابسته به‌خودی‌خود ایرادی ندارند و در بسیاری از گروه‌های بزرگ اقتصادی انجام می‌شوند.
اما در چنین معاملاتی، رعایت منافع شرکت و حقوق سهامداران اقلیت اهمیت ویژه‌ای دارد.
در پرونده لیزینگ رایان سایپا نیز انتظار می‌رود مبنای قیمت‌گذاری، شرایط فروش و نحوه تسویه به‌روشنی مشخص شود.
اگر معامله با قیمت کارشناسی مناسب و با رعایت مقررات انجام شده باشد، انتشار مستندات می‌تواند به تقویت اعتماد سهامداران کمک کند.
از سوی دیگر، روشن‌شدن اینکه کدام حساب میان دو شرکت تسویه خواهد شد، امکان ارزیابی دقیق‌تر آثار معامله را فراهم می‌کند.
پنج پرسش از مدیران لیزینگ رایان سایپا و سایپا
نخست اینکه گزارش کارشناسی تعیین ارزش چهار دستگاه سرور توسط چه مرجعی تهیه شده و مشخصات فنی تجهیزات چه بوده است؟
دوم اینکه چرا مزایده اولیه بدون خریدار پایان یافته و شرایط واگذاری به سهامدار عمده چگونه تعیین شده است؟
سوم اینکه مبلغ ۶۴ میلیارد تومان دقیقاً با کدام بدهی یا طلب در حساب‌های فی‌مابین تسویه خواهد شد؟
چهارم اینکه آیا تحویل تجهیزات و انتقال قطعی مالکیت انجام شده یا معامله همچنان در مرحله اجرای مصوبه هیئت‌مدیره است؟
و پنجم اینکه سود نهایی معامله چه زمانی در صورت‌های مالی منعکس خواهد شد و چه میزان از آن بر عملکرد سال مالی ۱۴۰۵ اثر می‌گذارد؟
انتظار می‌رود مدیران دو شرکت با ارائه توضیحات و مستندات لازم، زمینه پاسخ‌گویی به سهامداران را فراهم کنند.
چهار سرور، یک آزمون برای شفافیت
موضوع این گزارش مخالفت با فروش دارایی‌های مازاد نیست.
اتفاقاً اگر شرکتی بتواند تجهیزات بلااستفاده خود را با قیمت مناسب واگذار کند و از محل آن بدهی‌هایش را کاهش دهد، چنین اقدامی می‌تواند به نفع سهامداران باشد.
اما آنچه اهمیت دارد، روشن‌بودن تمام مراحل معامله است؛ از قیمت‌گذاری و انتخاب خریدار تا تسویه حساب‌ها و شناسایی سود.
در معامله ۶۴ میلیارد تومانی چهار دستگاه سرور، پرسش اصلی این نیست که چرا قیمت فروش از ارزش دفتری بالاتر است؛ پرسش این است که این قیمت چگونه تعیین شده و منفعت واقعی آن چگونه به لیزینگ رایان سایپا بازمی‌گردد.
سهامداران حق دارند پاسخ این پرسش را با عدد و سند دریافت کنند.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com