گروه فرهنگی، صنعت نشر ایران در ماه‌های اخیر با مجموعه‌ای از مشکلات اقتصادی روبه‌رو بوده است؛ از افزایش هزینه تأمین مواد اولیه و خدمات چاپ گرفته تا دشواری حفظ تیراژ کتاب و کاهش توان خرید بخشی از مخاطبان.
به گزارش بولتن نیوز ،در چنین شرایطی، انتشار گزارشی درباره رشد ۱۶۳٫۸ درصدی شاخص صنعت انتشار و چاپ در بورس، توجه‌ها را به یک تفاوت مهم جلب می‌کند؛ تفاوت میان وضعیت سهام شرکت‌های بورسی و واقعیت اقتصادی هزاران ناشر، چاپخانه، صحاف و کتاب‌فروش.
رشد شاخص بورس؛ رونق صنعت یا افزایش قیمت سهام؟
نخستین نکته‌ای که باید مورد توجه قرار گیرد، ساختار گروه «انتشار، چاپ و تکثیر» در بازار سرمایه است.
این گروه بورسی، نماینده تمام فعالان صنعت چاپ و نشر کشور نیست و بخش بزرگی از ناشران، چاپخانه‌ها و کتاب‌فروشان اساساً در بورس حضور ندارند.
بنابراین افزایش شاخص این گروه، حتی اگر به رشد قابل‌توجه ارزش سهام شرکت‌های حاضر در آن منجر شده باشد، الزاماً به معنای افزایش تولید کتاب، رونق چاپخانه‌ها یا بهبود درآمد ناشران نیست.
برای قضاوت درباره رونق واقعی باید آمار تولید، فروش، سود عملیاتی، هزینه مواد اولیه و تعداد سفارش‌های چاپ نیز بررسی شود.
شرکت افست زیر ذره‌بین؛ رشد ارزش سهام چه نسبتی با تولید دارد؟
یکی از مهم‌ترین محورهای این بررسی، عملکرد شرکت افست به‌عنوان شرکت شناخته‌شده گروه بورسی انتشار و چاپ است.
پرسش اصلی این است که آیا رشد ارزش سهام این شرکت با افزایش واقعی تولید، فروش و سودآوری عملیاتی همراه بوده است؟
اگر درآمد شرکت افزایش یافته، چه میزان از آن ناشی از افزایش تعداد سفارش‌ها و چه مقدار حاصل رشد قیمت خدمات چاپ بوده است؟
همچنین باید روشن شود آیا افزایش درآمد اسمی توانسته هزینه‌های بالاتر کاغذ، مواد مصرفی، انرژی، دستمزد و نگهداری ماشین‌آلات را جبران کند یا خیر.
پاسخ به این پرسش‌ها در صورت‌های مالی حسابرسی‌شده و گزارش‌های فعالیت شرکت قابل بررسی است.
کتاب گران‌تر، مخاطب کم‌توان‌تر؛ حلقه فراموش‌شده اقتصاد نشر
در سوی دیگر ماجرا، ناشرانی قرار دارند که برای انتشار یک عنوان کتاب باید هزینه کاغذ، طراحی، چاپ، صحافی، توزیع و فروش را تأمین کنند.
افزایش هزینه تولید، ناشر را در برابر دو انتخاب دشوار قرار می‌دهد: افزایش قیمت پشت جلد یا کاهش تیراژ و محدود کردن انتشار آثار جدید.
افزایش قیمت نیز ممکن است بخشی از مخاطبان را از بازار کتاب دور کند و کاهش تیراژ، هزینه تمام‌شده هر نسخه را بالاتر ببرد.
این چرخه می‌تواند بر اقتصاد کتاب‌فروشی‌ها، چاپخانه‌های کوچک، نویسندگان و مترجمان نیز اثر بگذارد.
به همین دلیل، وضعیت واقعی صنعت نشر را نمی‌توان صرفاً با رشد شاخص یک گروه بورسی اندازه‌گیری کرد.
مطالبه از مسئولان؛ شاخص واقعی رونق نشر کجاست؟
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، متولیان اقتصادی صنعت چاپ و تشکل‌های صنفی باید بتوانند تصویر روشن‌تری از وضعیت این صنعت ارائه کنند.
چند عنوان کتاب در سال جاری منتشر شده است؟ تیراژ واقعی نسبت به سال گذشته چه تغییری کرده؟ هزینه تولید هر نسخه کتاب چقدر افزایش یافته و چه تعداد واحد چاپ و نشر با کاهش سفارش مواجه شده‌اند؟
از سوی دیگر، مدیران شرکت‌های بورسی این حوزه نیز می‌توانند با ارائه گزارش‌های شفاف از تغییرات حجم تولید، درآمد و سود عملیاتی، مشخص کنند چه سهمی از رشد ارزش سهام با عملکرد واقعی اقتصادی ارتباط دارد.
بولتن نیوز پیگیری می‌کند؛ پشت اعداد چه می‌گذرد؟
بولتن نیوز معتقد است بررسی عملکرد صنایع نباید به اعداد تابلو بورس محدود بماند. آنچه برای اقتصاد کشور اهمیت دارد، افزایش تولید، اشتغال پایدار، سودآوری واقعی و دسترسی مردم به کالاها و خدمات فرهنگی است.
رشد ۱۶۴ درصدی شاخص گروه انتشار و چاپ، به‌تنهایی نه نشانه قطعی رونق این صنعت است و نه دلیلی برای نادیده گرفتن مشکلات فعالان نشر.
پرسش نهایی روشن است: اگر شاخص بورسی صنعت چاپ چنین رشد چشمگیری داشته، چرا نشانه‌های این رونق در اقتصاد روزمره ناشران، چاپخانه‌ها و کتاب‌فروشان به همان اندازه آشکار نیست؟
پاسخ به این پرسش باید از مسیر بررسی صورت‌های مالی، آمار واقعی تولید و گفت‌وگو با فعالان صنعت به دست آید؛ نه صرفاً با استناد به افزایش قیمت سهام.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com