گروه اجتماعی توضیح سخنگوی سازمان غذا و دارو درباره کمیاب شدن استامینوفن کدئین، به‌جای آنکه ابهام را برطرف کند، یک سؤال بزرگ‌تر ساخته است؛ وقتی کاهش کشفیات مواد مخدر قاچاق می‌تواند بر تولید مواد اولیه داروهای حاوی کدئین و مورفین اثر بگذارد، یعنی بخشی از زنجیره تأمین داروی کشور به منبعی گره خورده که اساساً پایدار و قابل برنامه‌ریزی نیست. سؤال روشن است: چرا باید تأمین داروی مردم تا این اندازه از میزان کشفیات قاچاق تأثیر بپذیرد؟
به گزارش بولتن نیوز، استامینوفن کدئین کمیاب شده و گزارش‌هایی از سهمیه‌بندی توزیع آن در داروخانه‌ها منتشر شده است؛ اما توضیحی که درباره یکی از دلایل این وضعیت ارائه شده، شاید بیش از خود کمبود دارو نیازمند پاسخ باشد.
محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو اعلام کرده «کاهش مؤثر کشفیات مواد مخدر قاچاق» در سال‌های اخیر بر میزان تولید مواد اولیه مورد نیاز برای داروهای حاوی کدئین و مورفین تأثیر گذاشته است.
این جمله را ساده نخوانیم.
اگر کاهش کشفیات مواد مخدر می‌تواند بر تأمین ماده اولیه دارو اثر بگذارد، یعنی دست‌کم بخشی از زنجیره تأمین این مواد اولیه به میزان کشفیات وابسته بوده است.
اینجا دیگر سؤال فقط این نیست که چرا استامینوفن کدئین کم شده است.
سؤال این است که چرا تأمین داروی کشور باید به متغیری مانند کشفیات قاچاق گره بخورد؟
قاچاق کم شود، دارو هم کم شود؟
قرار نیست میزان کشفیات مواد مخدر هر سال ثابت باشد. اساساً موفقیت در مقابله با قاچاق می‌تواند به کاهش ورود مواد مخدر و در نتیجه کاهش کشفیات منجر شود.
اما تولید دارو نمی‌تواند با چنین منطق متغیری اداره شود.
صنعت دارو نیازمند ماده اولیه‌ای است که میزان، زمان و مسیر تأمین آن قابل پیش‌بینی باشد؛ نه منبعی که مقدار آن به حجم قاچاق و میزان کشفیات دستگاه‌های مقابله‌کننده وابسته باشد.
البته از اظهارات سخنگوی سازمان غذا و دارو نمی‌توان نتیجه گرفت که کل تولید کدئین و مورفین دارویی کشور وابسته به مواد مخدر قاچاق است و چنین ادعایی بدون انتشار آمار دقیق منصفانه نیست.
اما همان میزان وابستگی که مقام مسئول از تأثیر آن سخن گفته نیز نیازمند توضیح است.
چه سهمی از ماده اولیه مورد نیاز این داروها از محل مواد مخدر مکشوفه تأمین می‌شده است؟
چرا برای کاهش احتمالی این منبع، از قبل جایگزین پایدار پیش‌بینی نشده بود؟
و چرا باید اثر این مسئله نهایتاً در داروخانه و مقابل بیماری ظاهر شود که برای تهیه یک مسکن معمول و تجویزشده مراجعه کرده است؟
حالا یاد کشت داخلی افتاده‌ایم؟
سخنگوی سازمان غذا و دارو گفته وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو تاکنون دو بار درخواست کشت شقایق اُلیفرا را به ستاد مبارزه با مواد مخدر ارائه کرده‌اند و نخستین کشت رسمی این گیاه نیز در مقیاس نیمه‌صنعتی برای تولید مورفین با منشأ گیاهی و ایجاد ظرفیت داخلی تأمین مواد اولیه انجام شده است.
اصل حرکت به سمت تأمین داخلی می‌تواند تصمیمی قابل دفاع باشد.
اما سؤال اینجاست که چرا ایجاد یک منبع پایدار، پیش از بروز مشکل در بازار دارو به نتیجه نرسید؟
اگر نیاز صنایع دارویی به این مواد اولیه مشخص بوده، میزان مصرف سالانه نیز باید قابل محاسبه بوده باشد. در چنین شرایطی کاهش کشفیات قاچاق نباید اتفاقی غیرمنتظره باشد که زنجیره تأمین دارو را تحت فشار قرار دهد.
عددها را منتشر کنید
به‌جای توضیحات کلی، سازمان غذا و دارو می‌تواند چند عدد ساده منتشر کند:
کشور سالانه چه میزان کدئین و مورفین دارویی نیاز دارد؟
چه میزان از ماده اولیه آن در سال‌های گذشته از محل مواد مخدر مکشوفه تأمین شده است؟
کاهش کشفیات دقیقاً چند درصد از تأمین ماده اولیه را کاهش داده است؟
و تولید داخلی شقایق اُلیفرا چه زمانی می‌تواند این فاصله را جبران کند؟
سازمان غذا و دارو گفته تأمین ماده اولیه، تولید و موجودی استامینوفن کدئین را به‌طور مستمر رصد می‌کند و در صورت نیاز، واردات نیز در دستور کار قرار خواهد گرفت.
این اقدام ممکن است کمبود فعلی را مدیریت کند؛ اما پاسخ مسئله اصلی نیست.
داروی مردم نمی‌تواند چشم‌انتظار این باشد که امسال چند تن مواد مخدر قاچاق کشف می‌شود.
اگر کاهش کشفیات واقعاً یکی از عوامل اختلال در تأمین ماده اولیه داروهای کدئین‌دار بوده، حالا وقت آن است که مسئولان علاوه بر مدیریت کمبود فعلی، توضیح دهند چرا یک زنجیره تأمین پایدار زودتر جایگزین این مسیر نشده است.
مبارزه موفق‌تر با قاچاق نباید نتیجه‌ای عجیب داشته باشد:
مواد مخدر کمتری کشف شود، اما بیمار برای پیدا کردن دارویش بیشتر بگردد.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com