«فرهنگ اقتصادی ایران» محاصره‌شدنی نیست

به گزارش بولتن نیوز، یک رسانه مطرح آمریکایی در روایتی قابل‌تأمل از اقتصاد ایران، به مؤلفه‌ای اشاره کرده که در بسیاری از محاسبات فشار و تحریم کمتر دیده می‌شود؛ رفتار اقتصادی مردمی که طی سال‌ها، راه‌های سازگاری با محدودیت‌ها و عبور از دوره‌های دشوار را آموخته‌اند.
وقتی محاسبات روی کاغذ جواب نمی‌دهد
فشار اقتصادی معمولاً با یک منطق مشخص طراحی می‌شود؛ محدودکردن منابع، افزایش هزینه مبادلات و دشوارترکردن دسترسی به بازارها، با این تصور که فشار از اقتصاد کلان به زندگی روزمره منتقل شود.
اما روایت این رسانه آمریکایی ضلع دیگری از ماجرا را برجسته می‌کند: جامعه ایران صرفاً دریافت‌کننده منفعل فشار اقتصادی نیست.
شبکه‌های خانوادگی، کسب‌وکارهای کوچک، بازار سنتی، الگوهای پس‌انداز و سرمایه‌گذاری، تغییر شیوه مصرف و توانایی یافتن مسیرهای جایگزین، بخشی از واقعیتی است که محاسبات صرفاً عددی قادر به توضیح کامل آن نیست.
متغیری که نمی‌توان محاصره کرد
ممکن است مسیر تجارت محدود شود، هزینه مبادله بالا برود و فشار بر معیشت مردم افزایش پیدا کند؛ اما یک مؤلفه را نمی‌توان به‌سادگی محاصره کرد:
توان جامعه ایران برای تطبیق با شرایط جدید.
همین ویژگی نشان می‌دهد اقتصاد ایران را نمی‌توان فقط با نمودار تحریم، صادرات و محدودیت‌های بانکی تحلیل کرد؛ در کنار اقتصاد رسمی، یک «فرهنگ اقتصادی» وجود دارد که در بزنگاه‌ها خود را نشان می‌دهد.
این روایت یک پیام برای داخل هم دارد
این واقعیت البته نباید به معنای کوچک‌شمردن مشکلات معیشتی باشد. اتفاقاً وقتی جامعه چنین ظرفیتی برای سازگاری دارد، مسئولیت سیاست‌گذار داخلی سنگین‌تر می‌شود.
مردمی که برای عبور از فشار خارجی راه پیدا می‌کنند، نباید همزمان هزینه تصمیم‌های نادرست، بی‌ثباتی بازار و ضعف مدیریت داخلی را نیز بپردازند.
و شاید خلاصه تمام این روایت همین یک جمله باشد:
فشار اقتصادی می‌تواند هزینه بسازد؛ اما «فرهنگ اقتصادی مردم ایران» چیزی نیست که بتوان آن را پشت میزهای طراحی تحریم، محاسبه و محاصره کرد.