پزشکیان با یک عدد به نیویورک برود؛ ایران چند میلیارد دلار از نیاز خود به دلار را می‌تواند حذف کند؟

گروه سیاسی: سال‌هاست با «قیمت دلار» می‌جنگیم؛ اما کمتر سراغ ریشه مهم‌تر، یعنی «نیاز به دلار» رفته‌ایم.

به گزارش بولتن نیوز، فرمول چندان پیچیده نیست:

واردات دلاری کمتر + تسویه با ارزهای ملی بیشتر = تقاضای تجاری کمتر برای دلار

وقتی بخشی از تجارت کشورمان با شرکای بزرگ مستقیماً با ارزهای ملی، تسویه دوجانبه، تهاتر یا سازوکارهای مالی غیرمتکی به دلار انجام شود، یک اتفاق مهم رخ می‌دهد:

اقتصاد برای انجام همان میزان تجارت، دلار کمتری مطالبه می‌کند.

این تفاوت بزرگی با تلاش برای پایین آوردن دستوری قیمت ارز دارد.

بریکس؛ فرصتی که باید به عدد تبدیل شود

موضوع استفاده بیشتر از ارزهای ملی و توسعه سازوکارهای پرداخت فرامرزی، طی سال‌های اخیر در دستور کار بریکس قرار گرفته است.

اما برای کشورمان مسئله مهم‌تر این است که این ظرفیت از بیانیه و نشست سیاسی خارج و به عدد اقتصادی تبدیل شود.

سؤال مشخص باید این باشد:

در یک سال آینده چند میلیارد دلار از تجارت کشورمان با چین، روسیه، هند و دیگر شرکای بریکس می‌تواند بدون عبور از دلار تسویه شود؟

اگر پاسخ ۵ میلیارد دلار است، اعلام شود.

اگر ۱۰ میلیارد دلار است، برنامه اجرایی آن ارائه شود.

اگر بیشتر است، همان عدد تبدیل به هدف بانک مرکزی، وزارت اقتصاد، وزارت صمت و دستگاه دیپلماسی شود.

آن وقت برای نخستین بار «کاهش وابستگی به دلار» از یک شعار سیاسی به یک شاخص قابل اندازه‌گیری تبدیل خواهد شد.

پزشکیان با یک عدد برگردد

رئیس‌جمهور در سفر نیویورک علاوه بر مواضع سیاسی می‌تواند یک دستورکار اقتصادی مشخص را دنبال کند:

ایران در سال آینده چه میزان از نیاز معاملاتی خود به دلار را کاهش خواهد داد؟

این عدد مهم‌تر از ده‌ها سخنرانی درباره دلار است.

چون اگر هر سال چند میلیارد دلار از تقاضای واقعی اقتصاد برای دلار کاسته شود، به همان نسبت یکی از پایه‌های قدرت دلار در اقتصاد داخلی نیز کوچک‌تر خواهد شد.

اما یک قدم دیگر هم ضروری است

کاهش نیاز خارجی به دلار زمانی اثر کامل خود را نشان می‌دهد که در داخل نیز هر کالا، خوراک و ماده اولیه ایرانی بی‌دلیل با متر دلار قیمت‌گذاری نشود.

نفت کشورمان ایرانی است.

گاز ایرانی است.

خوراک پتروشیمی ایرانی است.

بخش بزرگی از مواد اولیه نیز در همین کشور تولید می‌شود.

پس در کنار کاهش نیاز تجارت خارجی به دلار باید بررسی شود چرا افزایش نرخ یک ارز خارجی می‌تواند با چنین سرعتی قیمت کالاها و مواد اولیه تولیدشده در داخل کشور را جابه‌جا کند.

اینجاست که دو مسیر به یکدیگر می‌رسند:

در خارج، نیاز اقتصاد به دلار را کاهش دهیم؛
در داخل، قلمرو قیمت‌گذاری دلار را محدود کنیم.

اگر این دو سیاست همزمان اجرا شود، آن وقت مقابله با سلطه دلار دیگر جنگ روزانه بانک مرکزی با یک عدد روی تابلو نیست؛ بلکه تغییر ساختار تقاضا و قیمت‌گذاری در اقتصاد کشور است.

دلار را تعقیب نکنید؛ نیاز به دلار را کاهش دهید

شاید مهم‌ترین پیامی که رئیس‌جمهور بتواند پیش از سفر نیویورک از تیم اقتصادی خود مطالبه کند همین یک سؤال باشد:

«برنامه شما برای کاهش چند میلیارد دلاری نیاز کشور به دلار چیست؟»

پاسخ این سؤال باید عدد داشته باشد، زمان‌بندی داشته باشد و سال آینده قابل حسابرسی باشد.

هیمنه دلار با شعار نمی‌شکند.

با کاهش نیاز واقعی اقتصاد به آن می‌شکند.

دلار را تعقیب نکنید؛ نیاز به دلار را کاهش دهید.