گروه انرژی،وقتی شرکتی با دهها هزار میلیارد تومان سود و دارایی فعالیت میکند، حتی یک درصد انحراف، ابهام یا ضعف در شفافیت میتواند معادل صدها یا هزاران میلیارد تومان باشد.
به گزارش بولتن نیوز،بنابراین مسئله اصلی این گزارش متهمکردن مدیران نیست؛ مسئله این است که آیا کیفیت پاسخگویی، شفافیت و نحوه تخصیص منابع متناسب با ابعاد این شرکتهاست یا خیر.
جدول مقایسهای سه نماد پالایشگاه
۱؛ شبندر و عددی که نمیشود ساده از کنارش گذشت: ۳۴ هزار میلیارد تومان
شبندر در سال مالی منتهی به ۲۹ اسفند ۱۴۰۴، ۸۵۲,۲۹۶,۰۷۵ میلیون ریال سود خالص ثبت کرده و ۴۸۷,۱۸۴,۲۶۳ میلیون ریال سود سهام تصویب کرده است. اما در همین جدول تخصیص سود، ۳۴۰,۹۱۸,۴۳۰ میلیون ریال به «سایر اندوختهها» منتقل شده؛ رقمی معادل حدود ۳۴ هزار و ۹۲ میلیارد تومان و تقریباً ۴۰ درصد سود خالص سال.
موضوع الزاماً تخلف نیست؛ سؤال مدیریتی مهمتر است:
۳۴ هزار میلیارد تومان برای چه هدفی کنار گذاشته شده و برنامه مصرف آن چیست؟
اگر این رقم برای پروژههای توسعهای، تعمیرات اساسی، سرمایهگذاری یا تأمین مالی آینده است، انتظار طبیعی سهامدار آن است که مقصد منابع، زمانبندی مصرف و بازده مورد انتظار آن روشن باشد.
این موضوع زمانی برجستهتر میشود که در مجمع شپنا، رقم «انتقال به سایر اندوختهها» صفر گزارش شده است.
یک سؤال مهمتر به پیشنهاد دکتر ونایی
در همین پرونده باید از مدیریت شبندر پرسید:
سود انباشته شرکت در پایان روز ۲۹ اسفند ۱۴۰۴، پیش از تصمیمات مجمع، دقیقاً چه مبلغی بوده و اجزای آن چگونه تشکیل شده است؟
در سند مجمع، سود انباشته پایان دوره ۴۸۷,۵۳۸,۰۰۸ میلیون ریال اعلام شده و پس از اعمال مصوبات مجمع و تقسیم سود، مانده آن به فقط ۳۵۳,۷۴۵ میلیون ریال کاهش یافته است.
این تفاوت دقیقاً همان نقطهای است که باید با جزئیات برای سهامدار توضیح داده شود.
۲؛ مسئولیت اجتماعی شبندر؛ از ۴۵۰ به ۱۰۰۰ میلیارد تومان
هزینه مسئولیت اجتماعی شبندر از ۴۵۰ میلیارد تومان در سال قبل به ۱۰۰۰ میلیارد تومان در سال جاری رسیده است؛ یعنی رشد حدود ۱۲۲.۲ درصدی. همزمان حق حضور و پاداش هیئتمدیره نیز افزایش یافته است.
در مقابل، هزینه مسئولیت اجتماعی شپنا در همان سند مجمع ۲۵۰ میلیارد تومان بوده و نسبت به سال قبل تغییری نکرده است.
یعنی رقم شبندر:
۴ برابر شپنا است.
موضوع این نیست که مسئولیت اجتماعی نباید هزینه داشته باشد؛ اتفاقاً چنین هزینههایی در صنایع بزرگ میتواند ضروری باشد. اما وقتی رقم به هزار میلیارد تومان میرسد، سؤال سهامدار باید روشن باشد:
این پول دقیقاً در کدام پروژهها، در چه مناطق و با چه شاخصی برای ارزیابی نتیجه هزینه میشود؟
۳؛ سود پایین آمد؛ حق حضور مدیران بالا رفت
اینجا یکی از مهمترین تناقضهای عددی در شپنا دیده میشود.
سود خالص شپنا از ۳۸۸,۲۵۱,۰۴۱ میلیون ریال به ۳۱۹,۸۳۱,۴۷۹ میلیون ریال رسیده؛ یعنی حدود ۱۸ درصد کاهش.
اما حق حضور اعضای غیرموظف هیئتمدیره:
۹۰ میلیون ریال ← ۱۵۰ میلیون ریال
یعنی:
۶۶.۷ درصد افزایش
و پاداش هیئتمدیره:
۱۵ میلیارد ریال ← ۲۰ میلیارد ریال
یعنی:
۳۳.۳ درصد افزایش یافته است.
حق حضور اعضای کمیتههای حسابرسی، انتصابات و سایر کمیتهها نیز از ۱۴۴ به ۲۴۰ میلیون ریال افزایش یافته؛ باز هم معادل حدود ۶۶.۷ درصد.
«سود خالص ۱۸ درصد افت کرد؛ حق حضور مدیران ۶۶.۷ درصد بالا رفت»
اینجا سؤال، قانونی یا غیرقانونی بودن پرداخت نیست؛ سؤال درباره تناسب پاداش و دریافتی مدیریتی با نتیجه عملکرد شرکت است.
جدول هشدارهای مدیریتی و حقوق سهامدار
۴؛ اما وضعیت قرمز واقعی شپنا را باید در گزارش حسابرس دید
جدیترین موضوع شپنا حتی پاداش مدیران هم نیست.
حسابرس شرکت اظهارنظر مشروط ارائه کرده است.
در مبانی اظهار نظر مشروط آمده که تناوب تجدید ارزیابی بعدی زمینها، با وجود تفاوت بااهمیت ارزش منصفانه داراییها با مبالغ دفتری، رعایت نشده و با اینکه تعدیل صورتهای مالی ضروری بوده، به دلیل نبود اطلاعات و مستندات لازم، تعیین رقم تعدیلات برای حسابرس ممکن نبوده است.
این یک هشدار بسیار مهم برای سهامدار است.
چون وقتی حسابرس قادر نیست اثر تعدیلی لازم را به علت کمبود مستندات اندازهگیری کند، سؤال درباره کیفیت اطلاعات مالی شرکت کاملاً جدی میشود.
۵؛ یک قلم ۵ هزار میلیارد تومانی در همان بند مشروط
حسابرس همچنین به آثار مالی تفاوت تسعیر ارز سنوات قبل به مبلغ:
۵۰,۷۵۱ میلیارد ریال
اشاره کرده که بر اقلام مقایسهای صورتهای مالی اصلاح نشده است.
یعنی حدود:
۵,۰۷۵ میلیارد تومان
البته حسابرس صراحتاً اعلام کرده این موضوع بر سود سال جاری اثر ندارد؛ بنابراین نباید آن را به سود جاری نسبت داد. اما برای کیفیت و قابلیت اتکای ارقام مقایسهای، عدد قابل اغماضی نیست.
۶؛ ۹۰ درصد فروش و ۹۹ درصد خرید مواد اولیه با اشخاص وابسته
حسابرس شپنا اعلام کرده است:
۹۰ درصد محصولات فروختهشده شرکت به اشخاص وابسته فروخته شده و رقم این فروشها ۵,۰۳۱,۹۹۷ میلیارد ریال بوده است.
همچنین ۹۹ درصد مواد اولیه خریداریشده شرکت از اشخاص وابسته تأمین شده است.
این ساختار لزوماً نشانه معامله نامناسب نیست، اما در چنین سطحی از تمرکز، مسئله قیمتگذاری، نحوه تسویه و کنترل معاملات با اشخاص وابسته اهمیت مضاعف پیدا میکند.
از منظر سهامدار، سؤال ساده است:
وقتی تقریباً تمام ورودی و بخش عمده خروجی شرکت در شبکه اشخاص وابسته میچرخد، چه سازوکاری تضمین میکند قیمتها و شرایط معاملات کاملاً حافظ منافع شرکت و سهامداران است؟
۷؛ پروندهای از سال ۱۳۹۸ که هنوز باز است
حسابرس به تعیینتکلیفنشدن موجودی امانی فرآوردههای نفتی نزد شرکت ملی پخش به مبلغ ۱۲,۸۴۸ میلیارد ریال و موضوع کسری و سرک اعلامی سالهای ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ اشاره کرده است.
همچنین پیگیری برخی تکالیف مجمع از جمله تعیین تکلیف همین موجودی، اخذ اسناد مالکیت برخی اراضی و موضوع فروش بخشی از زمینها تا زمان گزارش به نتیجه نهایی نرسیده است.
میانتیتر پیشنهادی:
از ۱۳۹۸ تا امروز؛ چرا بعضی پروندهها هنوز به خط پایان نرسیدهاند؟
۸؛ فروش با تضامین ناکافی
حسابرس در بندی دیگر صراحتاً اعلام کرده در فروش محصولات به دو شرکت «توسعه عمران ایده» و «رویال پکیج»، تضامین کافی اخذ نشده است.
این بند مستقیماً به کیفیت مدیریت ریسک اعتباری مربوط میشود.
سهامدار حق دارد بداند حجم این فروشها چقدر بوده، مانده مطالبات فعلی چه میزان است و چرا تضامین متناسب دریافت نشده است.
۹؛ حقوق سهامدار؛ وقتی سود هم بهموقع پرداخت نمیشود
گزارش حسابرس همچنین تصریح دارد که مفاد ماده ۲۴۰ اصلاحیه قانون تجارت درباره پرداخت بخشی از سود تقسیمشده در مهلت مقرر رعایت نشده است.
همچنین عدم رعایت برخی مقررات سازمان بورس درباره پرداخت کامل سود سهام در مهلت تعیینشده گزارش شده است.
اینجا دیگر مسئله یک شاخص پیچیده حسابداری نیست.
موضوع مستقیم حقوق سهامدار است.
اگر شرکتی دهها هزار میلیارد تومان سود اعلام میکند، پرداخت همان سود در مهلت قانونی باید یکی از ابتداییترین معیارهای ارزیابی کیفیت مدیریت باشد.
۱۰؛ شتران؛ مهمترین عدد فعلاً «عدد ندارد»
در افشای جدید پالایش نفت تهران، موضوع «تعیین مبانی اعمال نرخ خوراک و فرآوردههای نفتی اصلی» اعلام شده است.
اما در دو ردیف اثر مالی نوشته شده:
اثر نسبت به کل داراییهای سال قبل:
مشخص نیست
اثر نسبت به درآمد فروش سال قبل:
مشخص نیست.
این یعنی متغیری که میتواند مستقیماً روی سودآوری پالایشگاه اثر بگذارد، فعلاً بدون عدد مالی در اختیار بازار قرار گرفته است.
نمیتوان از سند نتیجه گرفت شرکت مرتکب تخلف شده، اما از دید سهامدار نتیجه عملی روشن است:
بازار هنوز اثر این تصمیم بر شتران را نمیداند.
این سه پالایشگاه جزو بزرگترین بنگاههای صنعتی و بورسی کشور هستند و ظرفیت تولید و ارزش اقتصادی آنها اقتضا میکند استاندارد پاسخگویی مدیریتیشان نیز در بالاترین سطح باشد.
اما آنچه از اسناد دیده میشود، حداقل در چند محور نیازمند پاسخ فوری و شفاف است:
شبندر باید درباره ۳۴ هزار میلیارد تومان انتقال به سایر اندوختهها، سود انباشته پایان ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ و جهش بودجه مسئولیت اجتماعی توضیح دقیق ارائه کند.
شپنا با مجموعه جدیتری از علائم هشدار روبهروست: اظهار نظر مشروط حسابرس، کاهش سود همزمان با رشد قابل توجه حق حضور مدیران، تمرکز گسترده معاملات با اشخاص وابسته، تضامین ناکافی در بخشی از فروش و موارد مربوط به حقوق سهامداران.
و شتران هنوز باید اثر واقعی تصمیم جدید نرخ خوراک و فرآوردهها را برای بازار روشن کند.
برای شرکتی با این ابعاد، «سود ساختهایم» بهتنهایی پاسخ کافی نیست. سهامدار باید بداند سود چگونه ساخته شده، منابع کجا رفته، چرا برخی دریافتیهای مدیریتی با وجود افت عملکرد رشد کرده و چرا بعضی ابهامات سالها باقی ماندهاند. ظرفیت این شرکتها سبز است؛ اما برخی شاخصهای مدیریت و حقوق سهامدار اکنون به محدوده قرمز نزدیک شدهاند.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com