معرفی کتاب تلفیق سبک‌های کتابت قرآن کریم

گروه فرهنگی - استاد محمد نظری نوشت: همزمان با حضور در کلاس‌های فوق ممتاز استاد امیرخانی در سنین ۱۸ الی ۱۹ سالگی برای نخستین‌بار قرآن کریم به خط استاد طه را مشاهده نمودم. در همان نگاه آغازین با کتابت‌های رایج متفاوت بود. و با آثار بزرگانی همچون استاد احمد نیریزی - استاد حاج طاهر خوشنویس - استاد حامد الآمدی و استاد هاشم محمد البغدادی که از سرآمدان کشورهای ایران-ترکیه و عراق بودند. در کتابت استاد طه چینش حروف و کلمات در جوار هم از نظر اصول ترکیب و شاخصه‌های آن منطبق با قواعد رایج نبود و وجود یک مشکل جدی در این کتابت با احترام به زحمات و نوآوری‌ها، مبرهن و آشکار بود. در این کتابت ویژگی‌هایی چون دور حرکت قلم در حد قابل توجهی ضعیف و کم‌رنگ بود و لحاظ همین موضوع یعنی فاصله‌ی زیاد آن با مهم‌ترین ویژگی هنرهای ایرانی از نظر ارزش‌ها و توانمندی‌های هنری.

به گزارش بولتن نیوز، غم‌انگیزتر آن که به مرور زمان نشر این قرآن با حمایت گسترده‌ی کشور عربستان و حکومت آل سعود و استفاده از ظرفیت عظیم حج گسترش یافت تا جایی که کتابت‌های فاخر و ارزشمند ایرانی تحت‌الشعاع آن قرار گرفت. انتظاری که از مسئولین مربوطه می‌رفت آن بود که با چشمی باز و هوشیارانه با این موضوع مواجه می‌شدند که نشد و در نهایت پذیرای صدمات و لطمات فراوانی در خصوص کتابت‌های قرآن کریم و میراث گرانقدر بیش از هزار ساله خود شدیم. پرواضح است که ما ایرانیان پدیدآورنده و واضع خطوط سته بوده‌ایم که همان‌گونه که در کتاب به شرح تفصیلی و نقد این شیوه (امیری مصر) پرداختام خروج از بالاترین زاویه‌ی خطوط سته و مشکلات آن محل اشراف اساتید از گذشته تا حال بوده و این که این شیوه تا این حد موردنظر واقع شود جای شگفتی دارد.

مدت‌ها با اساتید و چهره‌های مربوطه در حد توان و امکان ارتباطاتی برقرار و دغدغه‌ها مطرح شد که اکثراً به مشکل اذعان می‌نمودند لیکن راه حلی ارائه نمی‌شد. البته نقدها و اعتراضاتی از ناحیه‌ی برخی مراجع و بزرگان مطرح شد که بیشتر در حوزه‌ی قواعد بود. ۱۰ سالی به همین منوال گذشت و اتفاقی نیفتاد تا این که تصمیم گرفتم به بررسی آن پرداخته علت سردی حاکم بر خطوط و برخی مشکلات دیگر مورد پژوهش قرار گیرد.

شیوه‌ی امیری مصر به گفته‌ی جناب استاد فکری در کتاب پژوهشی در رسم المصحف توسط ۴ تن از علمای الأزهر مصر ابداع شده که استاد طه نیز بر اساس آن کتابت نموده‌اند و در مراحل تحقیق مشخص شد که نوع زاویه‌ی قلم‌انداز خاصه استاد طه و پیامدهای آن، خوشنویس تسلط خود بر وحش و انس قلم را تا حد زیادی از دست می‌دهد که در کتاب تلفیق در قالب ۹ فصل پیامدهای آن به نقد بررسی شده است. یکی از دلایل اصلی پرداختن بنده به تألیف کتاب تلفیق هم تأثیرات منفی این نوع کتابت و آهنگ خاص حرکات قلم بر نوجوانان و جوانان در مطالعه‌ی مداوم آن بود که مبحث قابل تأملی است که ان‌شاءالله پس از نشر کتاب به شرح تفصیلی آن خواهیم پرداخت و به همین مقدار بسنده می‌گردد که تأثیرات آن در حوزه‌ی روان‌شناسی تحریر حروف و کلمات بر سنین خاص می‌بایست به شکل جدی مورد ارزیابی قرار گیرد.

در ادامه و در میانه‌ی مسیر پژوهش به این نتیجه رسیدم که آورده‌های شیوه‌ی امیری مصر را با ویژگی‌های ممتاز خطوط سته تلفیق نموده از ظرفیت‌های هر دو شیوه‌ی رسم‌الاملاء و رسم‌المصحف بهره‌گیری نموده و با زوایای خطوط سته که در بین خطوط سته زاویه‌ی ۶۳/۵ که مربوط به خط نستعلیق (عروس هنرهای اسلامی) می‌باشد و پذیرایی آن با فاصله زیادی از دیگر خطوط بود تلفیق نموده چه این که ویژگی‌های زاویه ۶۳/۵ تحمل این موضوع و فراتر از آن را داشت. این مهم انجام شد که در کتاب در قالب ۶ فصل به آن پرداخته شده است.

معمولاً در پژوهشی این چنین آورده‌هایی هم وجود دارد که از جمله آورده‌های کتاب تلفیق بهره‌گیری شایسته از وحش و انس قلم در ترکیب و در خط نسخ و پیامدهای ترکیبی آن می‌باشد که ظاهراً در بیش از هزار سال گذشته قابل توجه بوده است که ان‌شاءالله در زمان مناسب و پس از نشر به شرح آن خواهیم پرداخت. در ابتدا قرار بود که کتاب به ۲ زبان فارسی و عربی در داخل و خارج از کشور نشر یابد که به توصیه‌ی جناب استاد سمیعی فرد و تنی چند از صاحب‌نظران زبان انگلیسی هم به آن اضافه شد که در نهایت به ۳ زبان فارسی - عربی و انگلیسی منتشر می‌شود.

کتاب در قطع بزرگ و به ضرورت با چاپی نفیس و بصورت اهدايی مطابق با برنامه در داخل و خارج از کشور و بیش از یکصد کشور ارائه خواهد شد که همت دلسوختگان و علاقه‌مندان را مجدانه می‌طلبد.