گروه اقتصادی: سه روز متوالی رصد بورس کالا، تصویری قابل تأمل از روند بازار به دست میدهد. اگر در هشتم تیر تمرکز بر افزایش عرضه و نقش بورس کالا در کشف قیمت بود و در نهم تیر تالار صادراتی به کانون توجه تبدیل شد، دهم تیرماه نشان داد که صرف ثبت رکوردهای عرضه کافی نیست؛ آنچه اهمیت دارد، تبدیل این عرضهها به معاملات واقعی و اثرگذاری آنها بر بازار است.
به گزارش بولتن نیوز، در واقع، بورس کالا اکنون وارد مرحلهای شده که باید ثابت کند افزایش حجم عرضه، تنها یک آمار روی تابلو معاملات نیست، بلکه میتواند به رونق تولید، توسعه صادرات و کاهش التهاب بازار داخلی منجر شود.
بر اساس اطلاعیه بورس کالای ایران، در روز دهم تیرماه ۱۴۰۵، بیش از ۶۴۳ هزار و ۵۷۵ تن انواع کالا و محصول در تالارهای مختلف عرضه شد. نکته قابل توجه این بود که تالار صادراتی کیش با عرضه ۴۶۲ هزار و ۱۲۲ تن کالا، بیشترین سهم را به خود اختصاص داد؛ رقمی که نشان میدهد سیاست تقویت صادرات همچنان در دستور کار بورس کالا قرار دارد.
اما برخلاف حجم بالای عرضه، آمار معاملات نهایی تصویر متفاوتی را نشان میدهد. مجموع معاملات روز به ۲۱۱ هزار و ۹۵ تن رسید و تالار صنعتی با بیش از ۸۵ هزار تن معامله، بیشترین سهم را در دادوستدهای واقعی داشت. این فاصله میان حجم عرضه و حجم معامله، همان موضوعی است که در دو گزارش قبلی بولتننیوز نیز نسبت به آن هشدار داده شد؛ اینکه موفقیت بورس کالا نباید صرفاً با میزان عرضه سنجیده شود، بلکه نسبت تبدیل عرضه به معامله نیز شاخص مهمی برای ارزیابی کارآمدی بازار است.
در نگاه نخست، ممکن است عرضه بیش از ۶۴۳ هزار تن کالا یک رکورد قابل توجه به نظر برسد، اما زمانی که کمتر از یکسوم این حجم به معامله منجر میشود، این پرسش مطرح میشود که آیا مشکل از کمبود تقاضاست یا قیمتهای پایه همچنان با واقعیت بازار فاصله دارند؟
این پرسشی است که بهویژه در بازار فولاد، سیمان و مواد معدنی اهمیت بیشتری پیدا میکند. در شرایطی که بسیاری از صنایع با محدودیت نقدینگی مواجهاند، بالا بودن قیمتهای پایه یا کاهش توان خرید مصرفکنندگان صنعتی میتواند بخشی از عرضهها را بدون مشتری باقی بگذارد.
نکته مهم دیگر در معاملات دهم تیر، غلبه بخش صنعتی بر معاملات واقعی است. اگر در گزارش نهم تیر، تالار صادراتی محور اصلی تحلیل بود، امروز تالار صنعتی نشان داد که موتور اصلی گردش معاملات همچنان صنایع داخلی هستند. این موضوع از یک سو نشانه تداوم فعالیت تولیدکنندگان است، اما از سوی دیگر یادآور این واقعیت است که صادرات بدون رونق تولید داخلی، پایداری چندانی نخواهد داشت.
همزمان، یک خبر مهم ساختاری نیز در بورس کالا منتشر شد؛ افزایش سرمایه ۱۱۴ درصدی شرکت بورس کالای ایران به ثبت رسید. این اقدام میتواند ظرفیت توسعه زیرساختهای معاملاتی، فناوری و ابزارهای مالی بورس کالا را افزایش دهد. با این حال، تجربه بازارهای مالی نشان داده است که توسعه سرمایه سازمانی زمانی ارزشمند خواهد بود که همزمان به بهبود کیفیت نظارت، شفافیت معاملات و کاهش رانت نیز منجر شود، نه اینکه صرفاً یک دستاورد ثبتی باقی بماند.
مرور سه روز گذشته نیز روند جالبی را آشکار میکند. در هشتم تیر، حدود ۴۷۴ هزار تن کالا عرضه شد؛ در نهم تیر این رقم به بیش از ۶۷۵ هزار تن رسید و در دهم تیر در سطح ۶۴۳ هزار تن تثبیت شد. این آمار نشان میدهد بورس کالا پس از بازگشت آرامش نسبی به فضای اقتصادی، توانسته سطح عرضه را در محدودهای بالا حفظ کند. اما اکنون مسئله اصلی دیگر «چقدر عرضه شد» نیست؛ بلکه «چقدر معامله شد و این معاملات چه اثری بر بازار گذاشت» است.
از منظر سیاستگذاری نیز این روند پیام روشنی دارد. اگر عرضههای گسترده صادراتی باعث کمبود کالا در داخل یا افزایش قیمت برای صنایع پاییندستی شود، موفقیت صادرات با هزینه بازار داخلی به دست آمده است؛ اما اگر بورس کالا بتواند میان تأمین نیاز داخل و توسعه صادرات تعادل برقرار کند، میتوان از آن به عنوان یکی از موفقترین ابزارهای تنظیم بازار یاد کرد.
دهم تیرماه را میتوان روز «آزمون کیفیت معاملات» نامید؛ روزی که بورس کالا نشان داد همچنان توانایی ثبت عرضههای سنگین را دارد، اما همزمان این سؤال را نیز پررنگتر کرد که چه میزان از این عرضهها به معامله مؤثر و تنظیم واقعی بازار منجر میشود.
همانگونه که در گزارشهای هشتم و نهم تیر تأکید شد، موفقیت بورس کالا نه با رکوردهای روزانه، بلکه با کاهش فاصله قیمت کارخانه تا بازار، حذف واسطههای غیرضرور، رونق تولید، تعادل میان صادرات و نیاز داخلی و افزایش سهم معاملات واقعی از کل عرضهها سنجیده خواهد شد.
اگر این شاخصها بهبود یابند، رکوردهای عرضه معنا پیدا میکنند؛ در غیر این صورت، آمارهای بزرگ تنها به تیترهای خبری تبدیل خواهند شد، نه نشانهای از اصلاح ساختار اقتصاد.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com