درباره آقای پناهیان و مساله عدالتخواهی!

گروه سیاسی - کیان عبداللهی سردبیر گروه هاي سياسي و بين الملل خبرگزاری تسنیم در یاداشتی نوشت:تشخیص اینکه آقای پناهیان درباره عدالت حرف غلطی زده، خیلی دشوار نیست. تقلیل عدالت به مبارزه با دزدی و فساد و گفتن اینکه خب دیگر دوران عدالتخواهی گذشته و آقای رئیسی هم حواسش به دزدها هست و دیگران بروند با خیال راحت منتظر امتحان آخرالزمانی مواسات باشند، بیش از اندازه سطحی است.

به گزارش بولتن نیوز، اما فروکاستن این سطحی‌‌نگری در عدالت به آقای پناهیان هم ساده‌انگاری و سطحی‌سازی مضاعف و بدتری است. نیازی به بازگویی نیست که در بدترین وضعیت نابرابری پس از انقلاب به سرمی‌بریم و همین شاخص روشنی است که در عدالت چه کرده‌ایم! امّا بدتر اینجاست که خلأ فکری بسیار بزرگی در این عرصه داریم و اگر به موازات اقدامات نسبتاً ارتکاذی در حوزه عدالت، فکری به حال این خلأ فکری نشود، کار بیش از امروز بیخ پیدا می‌کند.

شخصاً طی چند سال اخیر با افراد متعددی که دستی بر آتش نظر دارند، راجع به عدالت صحبت کرده‌ام؛ غیر از تعداد بسیار معدودی، نظرات مابقی، به لحاظ میزان پختگی، ناامیدکننده بود. حالا آقای پناهیان که ادعای فیلسوفی هم ندارد و فقط یک خطیب توانمند است؛ امّا دو سه سال پیش، یکی از مثال‌های مشهور موقعیت‌های عدالت را برای یکی از عزیزان که یدطولایی هم در فلسفه اسلامی دارد مطرح کردیم تا ببینیم چه انتخابی خواهد داشت. انتخاب او از عمل عادلانه در این وضعیت، منطبق بر یکی از رادیکال‌ترین گرایشها در لیبرالیسم –یعنی Utilitarian ها- بود و جالب اینکه شدیداً هم از آن دفاع می‌کرد! نه اینکه باطناً لیبرال باشد و اسلامش ظاهری باشد، بلکه اصلاً به اقتضائات و مبانی انتخاب خود التفات نداشت! نمونه‌هایی از این انتخاب‌های اشتباه را در عمل و در ماجرای حمایت از خصوصی‌سازی مدارس و تاسیس مال‌های عظیم و دامن زدن به نابرابری‌های بزرگ و ... می‌توان دید.

بدترین ظلم به عدالت در تمام این سالها آن است که کار نظری راجع به آن جدی گرفته نشده و تصور برخی به این تعلق گرفته که اولاً اینها مباحث انتزاعی و سرکاری است که کمکی به عمل نمی‌کند و ثانیاً خیلی هم نباید سخت گرفت بلکه با چند افشاگری و مقابله با دزدی و... کار حل است. همانطور که احتمالاً آقای پناهیان فکر می‌کند. البته از حق نگذریم، یک چالش نظری بامزه هم در یکی دو سال اخیر با هیجان بالا در میان بعضی دوستان مطرح شد: عدالت مقدم است یا ولایت؟! درواقع دوستان با شدت و حدت بسیار دنبال نخودسیاه بودند! و فکر می‌شد که کار نظری تعیین‌کننده‌ای در حال انجام است. حال آنکه صورت مسئله از بیخ غلط است.

نتیجه تمام آن سهل‌‌انگاری‌‌ها این است که علیرغم همه‌ی انگیزه‌ها و دغدغه‌های خوب، در عدالت عقب رفته‌ایم و در مقام کلام هم به جایی می‌رسیم که فردی همچون آقای پناهیان که صرف‌نظر از برخی اشتباهاتش، از بهترین خطیبان کشور است، از سر دغدغه و تلاش برای تهییج‌های سازنده، یک روز تز نولیبرالی می‌دهد بدون آنکه بداند و روز دیگر سوت پایان عدالت‌خواهی و آغاز انتظار برای امتحان مساوات را می‌زند. مشکل از آقای پناهیان نیست.