کد خبر: ۴۸۶۱۰۰
تعداد نظرات: ۳۸ نظر
تاریخ انتشار: ۰۸ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۰:۱۶
بولتن پرونده ممنوعیت شجریان را واکاوی می‌کند؛
گاه پیش می‌آید اثر از مؤلف پیشی می‌گیرد و هویتی قائم به خود می‌یابد. بیراه نیست اگر ربنا را اثری واجد هویت، فارغ از مؤلف آن بدانیم. هرچند شجریان، هنرمندی باارزش برای کشور است و بهتر است...
گروه فرهنگ و هنر: این هشتمین رمضانی است که صدای ربنا در هنگام افطار به گوش نمی‌رسد. از پس سی سال افطار ایرانیان با صدای شجریان، ناگهان ورق در سال 1388 برگشت و دیگر نوای ربنا به گوش نرسید. کسی تصور نمی‌کرد این ممنوعیت هشت سالی به طول بیانجامد اما شد آنچه نباید می‌شد.
 
 به گزارش بولتن نیوز، پیش از آنکه افطار با نوای ربنا به خاطره‌ای دور برای مردم تبدیل شود، سی سال رمضان، یادآور ربنا و مناجات افشاری شجریان بود. اذان مؤذن‌زاده و ... بود. حالا نهمین رمضان بدون ربنا در حال گذر است و داستان وقتی جذاب می‌شود که پای این اثر ملی به دو انتخابات باز می‌شود.

حذف ربنا از صداوسیما پس از انتخابات سال 1388 در دستور کار قرار گرفت. شجریان شکایتی را مبنی بر رعایت نکردن حقوق مؤلف از صداوسیما مطرح کرد و ربنا و مناجات افشاری خود را متمایز از سایر آثار دانست و آن را به مردم ایران تقدیم کرد اما در طرف مقابل، این مسئولان صداوسیما بودند که ابرو بالا انداختند و تأکید داشتند نه‌تنها آثار شجریان که حتی ربنا و مناجات وی را نیز پخش نخواهیم کرد.

در این میان، بودند عده‌ای که نارضایتی‌شان را از پخش نشدن ربنا، با انتشار آن در شبکه‌های اجتماعی و ... نشان دادند و کار به‌جایی رسید که شبکه‌های ماهواره‌ای به این درخواست مخاطبان پاسخ داده و آن را در لحظات افطار پخش می‌کردند.

هرچند دقیق نمی‌توان زمانی را برای اتخاذ تصمیم مقامات صداوسیما برای حذف این اثر از برنامه پخش به‌درستی اعلام کرد اما هر چه هست یک سر داستان به وقایع پس از انتخابات سال 1388 برمی‌گردد و سر دیگر به شکایتی که شجریان بابت رعایت نشدن حقوق مؤلف از صداوسیما ارائه کرد.

سال 1388 درست وقتی‌که پای سیاست کم‌کم به گلوی هنر و ادبیات و سیاست و اجتماع و ... می‌رسید، محمدحسین صوفی، معاون وقت صدا اعلام کرد: «ازاین‌پس حتی در ماه رمضان صدای محمدرضا شجریان از شبکه‌های رادیویی پخش نمی‌شود.» او که پیش‌ازاین ریاست مرکز موسیقی صداوسیما را به عهده داشت، به ایسنا گفت: «برای تولید برخی از آثار استاد شجریان سازمان صداوسیما و بعضی دیگر خود ایشان، هزینه کرده‌ است، بااین‌حال ازاین‌پس هیچ‌یک از این دودسته آثار از رادیو پخش نمی‌شود.»
 
داستان به همین‌جا ختم نشد، صداوسیما سفارش بازخوانی ربنا را به تعدادی از هنرمندان داد اما پخش آن برای مخاطبان مقبول نیفتاد.

همان زمان پرویز فارسیجانی، دبیر شورای معارف سیما هم با تکذیب محدودیت پخش این اثر از رادیو و تلویزیون، گفته بود: «نگفته بودم که محدود پخش می‌شود. منظورم این بود که ربناهای مختلفی با صدای هنرمندان مختلف پخش خواهد شد که یکی از این کارها به آقای شجریان اختصاص دارد. ما ربناهای مختلفی در سازمان داریم و در گذشته هم پخش می‌شده ولی امسال – سال 1389 - به خاطر حساسیت زیاد روی آقای شجریان بحث‌برانگیز بود.» او پخش ربناهای جدید در کنار ربنای شجریان را که رویه‌ای متفاوت با هر سال بود چنین توجیه کرد: «به‌هرحال حساسیت‌هایی از بیرون سازمان نسبت به این موضوع ابرازشده بود و ما وظیفه داشتیم تا این حساسیت را کاهش دهیم.»
 
واکنش تند آن روزهای مقامات صداوسیما به مسئله ربنا و همچنین مصاحبه خود وی با رسانه‌های غربی پس از وقایع انتخابات سال 1388، آتش این تنور را شعله‌ور کرد و سبب شد سی سال خاطره، برای مردم به نوستالژی دوری تبدیل شود.

درباره ربنا

آواز «ربنا» که در سال 1358 توسط محمدرضا شجریان اجرا شد، طبق سنت اجرایی این دعاها روی الحان قرآنی خوانده‌شده است. این قطعه از دستگاه «رست» یا «راست» شروع‌شده و در خاتمه به دستگاه «عجم» (شبیه ماهور) مدلاسیون می‌شود. آواز ربنا که در حقیقت می‌توان آن را تلاوت آوازی قرآن کریم نامید، بیان آوازی آیات 193 و 194 سوره مبارکه آل‌عمران است.
 
حالا از پس نه سال ممنوعیت، پای ربنا به انتخابات ریاست جمهوری باز شد و آنجا که حسن روحانی می‌خواست تمامیت‌خواهی رقیب را به رخ کشد، گفت: «ما الآن یک هنرمند داریم که از دعای ربّنایش ممانعت می‌کنیم، با این اوضاع چطور می‌توانیم تعالی و پیشرفت داشته باشیم؟».

این یادآوری سبب شد بار دیگر خاطره ربنا برای کسانی زنده شود که در رمضان در جستجوی خاطره خود هستند.

صالحی امیری، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در نامه‌ای به علی عسگری رئیس سازمان صداوسیما بخش ربنا در ماه مبارک رمضان را خواستار شد اما لاریجانی عوض شورای نظارت بر صداوسیما این خوانش را مغایر با ضوابط شرعی تلاوت عنوان کرد.

گاه پیش می‌آید اثر از مؤلف پیشی می‌گیرد و هویتی قائم به خود می‌یابد. بیراه نیست اگر ربنا را اثری واجد هویت، فارغ از مؤلف آن بدانیم. هرچند شجریان، هنرمندی باارزش برای کشور است و بهتر است شرایط برای بهره‌گیری از فرصت مغتنم حضورش فراهم شود، اما برخوردهای سیاسی با آثاری که خاطرات سه دهه از مردم را در خود جای‌داده است از سوی هیچ‌یک از جناح‌ها پسندیده نیست. نه برخوردهای تند آن روز مسئولان صداوسیما و نه حمایت‌های مشکل‌ساز و عجیب‌تر موافقان شجریان، هیچ‌یک نمی‌تواند حلال مشکل خوانش آیاتی از قران کریم باشد. بهتر است فارغ از جهت‌گیری‌های سیاسی، درباره اموری جز سیاست، تصمیم‌گیری کرد.


منبع: بولتن نیوز

شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.

bultannews@gmail.com

نظر شما
* نظر :