دنیا شما را به بازی نگیرد آن گونه که مرا به بازی گرفت

گروه دین و اندیشه: حجت الاسلام دکتر سوزنچی از اساتید دانشگاه، هر روز یک آیه قرآن را با ترجمه و چند حدیث تفسیری و چند نکته در تدبر آن آیه منتشر می کند. بولتن نیوز نیز در راستای ترویج چنین اقدامات ارزشی این سلسله مطالب را به صورت روزانه منتشر می کند.به گزارش خبرنگار بولتن نیوز، در مطلب روز 27 فروردین به آیه 28 سوره قیامت پرداخته شده و در آن آمده است: وَ ظَنَّ أَنَّهُ الْفِراقُ سوره قیامت (75) آیه 28 ترجمهو گمان کرد که آن همان [وقت] جدایی است؛حدیث 1) امام باقر ع درباره آیه «و گمان کرد که آن همان [وقت] جدایی است» فرمودند: منظور فراق خانواده و دوستان در آن هنگام [هنگام مرگ] است.الأمالي( للصدوق)، ص307؛ الكافي ، ج‏3، ص2592) امیرالمومنین ع در خطبهای به توضیح انسان غافل و اینکه چگونه مرگ او را در برمیگیرد میپردازند که قسمتی از آن در جلسه قبل گذشت. در ادامه میفرمایند: ... سپس مرگ، بیشتر در آنها رخنه کرد تا جایی که بین هریک از آنها و سخن گفتنش فاصله انداخت، در حالی که او در بین اهل و عیالش است، با چشمش می بیند و با گوشش میشنود در حالی که عقلش سالم است و خِرَدش همچنان باقی است؛ می اندیشد که عمرش را در چه تباه کرده و زمانه اش را در چه گذرانده؛ به ياد اموالی كه جمع كرده مى‏افتد، كه در جمع آورى آنها چشم بر هم گذاشته و از آنچه [تکلیف شرعیاش] واضح است و آنچه شبههناك بوده، گرد آورده، و اكنون که در شُرُفِ جدایی از آن واقع شده، تَبَعات گردآوری آن دامنگیرش گردیده است؛ آن را برای کسانی که پشت سرش هستند باقی میگذارد، راحتى و خوشى آن براى ديگرى و كيفر آن بر دوش اوست، و او در گرو اين اموال است؛ پس دست خود را از پشيمانى مى‏گزد به خاطر واقعيّت‏هايى كه هنگام مرگ مشاهده میکند. در اين حالت بدانچه كه در ایام عمرش به آن علاقمند بود بىاعتنا شده، آرزو مى‏كند که اى كاش آن كس كه در گذشته بر ثروت او غبطه میخورد و نسبت به وی حسادت میورزید، او اين اموال را جمع كرده بود.پس مرگ همچنان در پیکرش پیش میرود ...نهجالبلاغه، خطبه1093) از پیامبر خدا در مورد کسی که در حال احتضار است، روایت شده است: سوگند به کسی که جان محمد به دست اوست، اگر جایش را میدیدند و سخنش را میشنیدند، از مردهشان غافل میشدند و بر خویشتنِ خویش گریه میکردند؛ تا آن موقعی که جنازه مرده را بر دوش کشیدند و روحش بالای جنازهاش میرود و میآید در حالی که ندا میدهد: ای اهل و عیالم! ای فرزندانم! دنیا شما را به بازی نگیرد آن گونه که مرا به بازی گرفت، که مال را از راه حلال و حرام گرد آوردم و سپس آن را برای غیر خودم گذاشتم؛ خوشیاش برای آنهاست و تَبَعاتش دامنگیر من است؛ پس، از آنچه بر من وارد شد برحذر باشید.جامع الأخبار(للشعيري)، ص170تدبر 1️⃣ هنگامی که جان به لب میرسد و گفته میشود که چه کسی میتواند این را نجات دهد، در این زمان است که وی گمان میکند که هنگام جدایی فرارسیده است.چرا تعبیر «ظن» را به کار برد؟الف. «ظن» گاهی به معنای یقین به کار میرود؛ اینجا به این معناست که با دیدن آن احوالات دانست که وقت فراق فرا رسیده است. (مجمعالبیان، ج10، ص606؛ المیزان، ج20، ص113)ب. انسان مادام که روحش وابسته به بدنش است، محبت عاجله (قیامت/20) چنان در او غلبه دارد که همچنان طمع دارد که در دنیا بماند و از اهل و عیالش جدا نشود. (تفسیر کبیر، ج30، ص735)ج. شاید میخواهد اشاره کند که چنان به دنیا چسبیده که با اینکه علائم مرگ را در خود میبیند هنوز کاملا باورش نشده است.2️⃣ اولین نکتهای که به ذهن شخصی که قرار است بمیرد، میرسد «فراق» و جدایی است.نکته تخصصی انسانشناسیگفته میشود که انسان را انسان نامیدهاند چون قوام او به انس گرفتن با دیگران است. (مفردات ألفاظ القرآن، ص94) درواقع، انسان به گونهای است که در ارتباطاتی که برقرار کند، با اشیاء و انسانهای پیرامون خود انس میگیرد و با این پیوندهایش آرام و قرار مییابد؛ لذا اولین دغدغهاش در هنگام مرگ، جداییای است که از آنچه بدانها وابسته بوده، رخ میدهد.اگر این را جدی بگیریم، آنگاه دلبستگیهایمان را خیلی جدی میگیریم.عاقل کسی است که به یاد داشته باشد که: «آنچه نپاید دلبستگی را نشاید» ثمره اخلاقیشاید تمام احکام و دستورات دین را بتوان در یک جمله خلاصه کرد: تمرین اینکه به چیزی «دل» بدهیم که از ما جدا نمیشود؛ و از هر چیزی که از ما جدا خواهد شد، «دل» بکنیم.پاسبان حرم دل شدهام شب همه شبتا در این پرده جز اندیشه او نگذارمhttp://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh324/ 3️⃣ اولین «دل»نگرانیِ انسان در لحظه مرگش، «فراق» است.نکته تخصصی انسانشناسیاگر توجه کنیم که: اولاً ارزش، و بلکه مهمترین دارایی، و بلکه حقیقتِ نهاییِ هر کس، «دلِ» اوست؛ و ثانیاً ارزش هر «دل»ی به آن چیزی است که این دل بدان گره خورده و آن را در خود جای داده است، (به تعبیر دیگر، ارزش هر دلی، به دلخواه اوست)آنگاه شاید بتوان فهمید که چرا مفهوم «عشق» این اندازه در هویت انسان، مفهومی اساسی است؛ و چرا این اندازه مفهوم «عشق» با مفهوم «فراق« گره خورده است؛ و داستان زندگی انسان، داستان عشق و فراق است:فاش میگویم و از گفته خود دلشادمبنده عشقم و از هر دو جهان آزادمطایر گلشن قدسم چه دهم شرح «فراق»که در این دامگه حادثه چون افتادم ...http://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh317/ به طوری که شاید بتوان گفت «فراق» یکی از موقعیتهای ویژهای است که حقیقت هرکس بر خودش و بر دیگران هویدا میشود؛ و حافظ چه زیبا توصیف کرده است داستان «فراق» در زندگی را:زبان خامه ندارد سر بیان فراقوگرنه شرح دهم با تو داستان فراقدریغ مدت عمرم که بر امید وصالبه سر رسید و نیامد به سر زمان فراقسری که بر سر گردون به فخر میسودمبه راستان که نهادم بر آستان فراقچگونه باز کنم بال در هوای وصالکه ریخت مرغ دلم پر در آشیان فراقکنون چه چاره که در بحر غم به گردابیفتاد زورق صبرم ز بادبان فراقبسی نماند که کشتی عمر غرقه شودز موج شوق تو در بحر بیکران فراقاگر به دست من افتد فراق را بکشمکه روز هجر سیه باد و خان و مان فراقرفیق خیل خیالیم و همنشین شکیبقرین آتش هجران و هم قران فراقچگونه دعوی وصلت کنم به جان که شدهستتنم وکیل قضا و دلم ضمان فراقز سوز شوق دلم شد کباب دور از یارمدام خون جگر میخورم ز خوان فراقفلک چو دید سرم را اسیر چنبر عشقببست گردن صبرم به ریسمان فراقبه پای شوق گر این ره به سر شدی حافظبه دست هجر ندادی کسی عنان فراق4️⃣ اینکه مرگ را به جدایی تعبیر کرد، از شواهدی است که نشان می دهد که روح حقیقتی مستقل است که بعد از بدن هم باقی است؛ زیرا حقیقت انسان را چیزی دانسته، که در هنگام مرگ از این بدن و پیکر جدا میشود. (اقتباس از تفسیر کبیر، ج30، ص735) 5️⃣ «الفراق» را مطلق آورد و فرمود «اینک وقت جدایی است» و نفرمود «جدایی از چه؟» ظاهرا همین نشان میدهد جدایی از هر چیزی که از او جدا شدنی است.نکته تخصصی انسانشناسیچه چیزی در هنگام مگر از انسان جدا میشود؟اموال و داراییهایی که در زندگی برای خود جمع کرده دوستان و آشنایانی که بدانها انس گرفته، (مگر دوستیهایی که بر مدار خداپرستی و تقوی شکل گرفته باشد، زخرف/67)اعضاء و جوارح بدنش.یعنی هیچ یک از اینها جزء حقیقتِ انسان و داراییِ واقعی نیست، حتی اعضاء و جوارحش!چیزی دارایی واقعی انسان است که برایش بماند.اگر چیزی را چند روزی به عاریت به ما بدهند، و از ابتدا هم بدانیم که آن را از ما پس میگیرند، واقعا «مالِ» ما نمیشود؛ چیزی واقعا «مال» ماست، که ملکیت آن به طور کامل به ما منتقل شده باشد، به طوری که اختیار آن کاملا در دست خودمان باشد و بدون اجازه ما نتوانند آن را از ما بگیرند.وقتی انسان از «مرگ» غافل میشود، چیزهایی را مالِ خودش میشمرد، که وقتی به یاد مرگ میافتد، میفهمد که آنها واقعا مالِ او نیست و بدون اینکه او دلش بخواهد، آنها را از او پس میگیرند.اما چه چیزی برای انسان باقی میماند که واقعا «مالِ» اوست و نمیتوانند بدون اختیارش آنها را از او بگیرند؟تنها و تنها: باورها، خلق و خوها، و اعمال او.اینها واقعا در اختیار خودمان است و اینهاست که در آخرت حقیقت ما را رقم میزند و هیچگاه از ما جدا نمیشود.اگر این را جدی بگیریم، زندگیمان چه تغییری خواهد کرد؟

صفحه نخست

بولتن ۲

اقتصادی

اجتماعی

بولتن2

ورزشی

عکس

فرهنگ و هنر

IT

صفحات داخلی

دنیا شما را به بازی نگیرد آن گونه که مرا به بازی گرفت