خداوند بر اساس نیت‌شان افراد را جزا می‌دهد

گروه دین و اندیشه: حجت الاسلام دکتر سوزنچی از اساتید دانشگاه، هر روز یک آیه قرآن را با ترجمه و چند حدیث تفسیری و چند نکته در تدبر آن آیه منتشر می کند. بولتن نیوز نیز در راستای ترویج چنین اقدامات ارزشی این سلسله مطالب را به صورت روزانه منتشر می کند.به گزارش خبرنگار بولتن نیوز، در مطلب روز 25 آذر به آیه 24 سوره حجر پرداخته شده و در آن آمده است:وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَقْدِمينَ مِنْكُمْ وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَأْخِرينَ سوره حجر (15) آیه 24 ترجمهو همانا میدانیم جلو رفتگان از شما را؛ و [نیز] قطعا میدانیم واپسماندگان را.حدیث1) از امام باقر ع درباره آیه «و همانا میدانیم مستقدمین (جلو رفتگان) از شما را؛ و [نیز] قطعا میدانیم مستاخرین (واپسماندگان) را» روایت شده است که: آنها [مستاخرین؛ متاخرین] مومنان از این امتاند.تفسير العياشي، ج‏2، ص: 240عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع «وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنْكُمْ وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَأْخِرِينَ‏» قَالَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ.2) از امام صادق ع روایت شده است که «مستقدمین» (جلورفتگان) کسانیاند که اهل کار نیکاند؛ و «مستاخرین» (واپسماندگان) کسانیاند که اهل کار بد میباشند.نهج البيان (للشیبانی)، ج2، ص161؛ البرهان في تفسير القرآن، ج‏3، ص339روي عن الصادق (عليه السلام): «أن المستقدمين أصحاب الحسنات، و المستأخرين أصحاب السيئات»3) از امام صادق ع از پدرشان درباره نحوه سلام کردن بر اهل قبور روایت شده است:سلام بر شما ای اهل دیار از مومنان و رحمت خدا و برکاتش بر شما باد؛ شما پیش روی ما بودید و ما دنبالهرو شماییم؛خداوند جلورفتگان و واپسماندگان شما را رحمت کند و همه ما از خداییم و به سوی خدا بازمی گردیم.قرب الإسناد، ص123وَ عَنْهُ، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عُلْوَانَ، عَنْ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِيهِ، فِي السَّلَامِ عَلَى أَهْلِ الْقُبُورِ: «السَّلَامُ عَلَيْكُمْ يَا أَهْلَ الدِّيَارِ مِنْ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ، أَنْتُمْ لَنَا سَلَفٌ وَ نَحْنُ لَكُمْ تَبَعٌ، رَحِمَ اللَّهُ الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنْكُمْ وَ الْمُسْتَأْخِرِينَ، وَ إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ‏ رَاجِعُونَ»تدبر1⃣ «وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَقْدِمينَ مِنْكُمْ وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَأْخِرينَ»درباره اینکه منظور از «مستقدمین» و «مستاخرین» چیست، دیدگاههای متعددی ارائه شده است؛ از جمله:الف. تقدم و تاخر زمانی مد نظر است؛ مستقدمین، گذشتگان از این امت؛ و مستاخرین، آیندگان از این امت است. (مجاهد، ضحاک، قتاده، شعبی؛ به نقل از مجمعالبیان، ج6، ص514) ب. تقدم و تاخر از حیث رسیدن به مقصد الهی مد نظر است: مستقدمین کسانیاند که در کارهای خیر پیش افتادهاند (همان السابقون السابقون؛ واقعه/10) و مستاخرین کسانی هستند که در کارهای خیر تعلل کرده و کارنامهشان با اعمال بد پر شده است. ج. مستقدمین کسانیاند که در میدان نبرد پیشتازند و مستاخرین کسانیاند که سعی میکنند در پشت جبهه بمانند (شعبی، به نقل از مجمعالبیان، ج6، ص514)د. مستقدمین مردانیاند که در صف اول نماز میایستادند، و مستاخرین کسانیاند که در صفوف آخر (که به صفوف زنان نزدیک بود) میایستادند که چشمچرانی کنند! (ابنعباس این را به عنوان شأن نزول آیه مطرح کرده است، به نقل از مجمعالبیان، ج6، ص514) ه. پیامبر ص مردان را به ایستادن در صف اول تشویق کرد، و مردم ازدحام کردند [عدهای زودتر میآمدند که در صف اول بنشینند.] خانههای قبیله بنیعذره از مسجد دور بود [لذا به صف اول نمیرسیدند] ، با هم جمع شدند و گفتند خانههای خود را فروخته، خانههایی نزدیک مسجد میخریم؛ و این آیه نازل شد (یعنی خداوند بر اساس نیتشان افراد را جزا میدهد) (ربیع بن انس این را به عنوان شان نزول آیه مطرح کرده، به نقل از مجمعالبیان، ج6، ص514)2⃣ «وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَقْدِمينَ مِنْكُمْ وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَأْخِرينَ»ما درباره انسانهای زمان دیگر اطلاع کامل و معتبری نداریم، اما قطعا هیچکس و هیچ چیز از دایره علم خدا بیرون نمیماند.بحث تخصصی انسانشناسیانسانها موجوداتی زمانمندند و اگرچه وجودشان از گذشته تا آینده کشیده شده، اما شناختهایشان از انسانهای دیگر، در درجه اول بر اساس تجربهای است که از مردم زمان خود دارند و با الگویی که از زمانه خود میگیرند انسانهای زمانهای دیگر را فهم میکنند. این گونه تحلیل موجب میشود که به خاطر تفاوتی که بین مردم زمان خود و زمانهای دیگر میبینند، مرتب چالشهایی را مطرح کنند؛ مثلا اینکه اگر هدایت در گروی این شریعت و دینی است که به دست ما رسیده پس انسانهایی که قبلا بودهاند و این دین به دستشان نرسیده تکلیفشان چیست؟ (اشکالی که فرعون در مقابل موسی مطرح کرد تا با ضرورت دینداری بر اساس یک شریعت الهی مخالفت کند: طه/50-51) اما خداوند همان گونه که بر ما که اکنون زندگی میکنیم احاطه کامل دارد، بر هر کسی که پیش یا پس از ما هم باشد احاطه کامل دارد و اگر تدبیری برای آنها میکند با توجه به احاطه کامل او بر آنهاست.3⃣ «وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَقْدِمينَ مِنْكُمْ وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَأْخِرينَ»در این آیه اینکه ما از وضع و حال «جلوافتادگان» و «عقبماندگان» باخبر هستیم را با سه تاکید بیان کرد [«و» قسم + «لـ» تاکید + «قد» تحقیق (محققا واقع شدن)] . این باخبر بودن از وضع این افراد چه نکتهای دارد که چنین با تاکید بیان شده است؟ به نظر می رسد بر اساس هر یک از معانیای که این تعبیر میتواند داشته باشد میتوان ثمرهای از این گرفت؛ از باب نمونه و متناسب با بندهایی که در تدبر 1 مطرح شد به برخی اشاره میشود:«الف». اینکه ما درباره انسانهای زمان دیگر اطلاع کامل و معتبری نداریم، نباید گمان کنیم که خدا هم احاطه کامل بر آنها ندارد ویا انتظار نداشته باشیم که آنها هم کاملا بر اساس مقتضیات فرهنگی خاص زمان ما قابل تحلیل باشند. «ب». انسانها مختلفند: برخی اهل تلاش و کوشش و جدیت هستند و از دیگران جلو می افتند؛ و برخی اهل تنبلی و یا کمکاریاند و عقب میمانند. چون اطلاع ما ناقص است، بسیاری از اوقات افراد خود را جابجا مینمایانند: مثلا آنها که کمکاری کردهاند به گونهای ظاهرسازی میکنند که مردم اینها را پرکار و خوبان واقعی را کمکار بدانند. اما همه اینها در علم خدا محفوظ است و کسی نهایتا در محاسبات الهی ضرر نخواهد کرد.

صفحه نخست

بولتن ۲

اقتصادی

اجتماعی

بولتن2

ورزشی

عکس

فرهنگ و هنر

IT

صفحات داخلی

خداوند بر اساس نیت‌شان افراد را جزا می‌دهد