اهمیت زیبایی شناختی در زمان اندیشیدن برای انسان

گروه دین و اندیشه: حجت الاسلام دکتر سوزنچی از اساتید دانشگاه، هر روز یک آیه قرآن را با ترجمه و چند حدیث تفسیری و چند نکته در تدبر آن آیه منتشر می کند. بولتن نیوز نیز در راستای ترویج چنین اقدامات ارزشی این سلسله مطالب را به صورت روزانه منتشر می کند.به گزارش خبرنگار بولتن نیوز، در مطلب روز 15 آذر به آیه 32 سوره اعراف پرداخته شده و در آن آمده است:قُلْ مَنْ حَرَّمَ زينَةَ اللَّهِ الَّتي‏ أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِيَ لِلَّذينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا خالِصَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ كَذلِكَ نُفَصِّلُ الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ سوره اعراف (7) آیه 32 ترجمهبگو چه کسی حرام کرد زیوری را که خداوند برای بندگانش پدید آورد و روزیهای پاکیزه را؛ بگو آن برای کسانی است که ایمان آوردهاند در زندگی دنیا، و به طور خالص [برای آنهاست] در روز قیامت؛ این گونه آیات را برای جماعتی که بدانند به تفصیل بیان میکنیم.نکات ترجمهای و نحوی«وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ»کلمه «طیبات» عطف به کلمه «زینت» است و حرف «من»، من بیانیه است یعنی «طیبات از روزیها» که به معنای «روزی طیب و پاک» میباشد.«هِيَ لِلَّذينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا خالِصَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ»عبارت «فِي الْحَياةِ الدُّنْيا» جار و مجروری است که سه گونه تحلیل نحوی برای آن ممکن است (مجمع البيان، ج‏4، ص639):میتوان آن را وابسته به فعل «آمنوا» دانست، که آنگاه معنای عبارت چنین میشود: (آن برای کسانی است که در زندگی دنیا ایمان آوردهاند)؛ و میتوان آن را ظرف برای جمله «هی للذین آمنوا» (یا به عبارت فنیتر، ظرف متعلق به فعل محذوفی که عبارت «للذین آمنوا بدان متعلق است) دانست که معنای جمله چنین میشود: (آن برای مومنان است در زندگی دنیا)؛و میتوان آن را حال دانست برای جمله «هی للذین آمنوا» (یا به عبارت فنیتر، حال برای فعل یا عامل محذوفی که عبارت «للذین آمنوا» بر آن دلالت میکند) که در این صورت معنای جمله چنین میشود (آن برای مومنان است در حالی که در زندگی دنیا بسر میبرند)«خالِصَةً» حال برای عبارت پیش از خود میباشد؛ و «يَوْمَ الْقِيامَة» ظرف برای آن، و معنای عبارت چنین میشود (در حالی که خالص برای آنان است در روز قیامت). برخی از مترجمان این جمله را به صورت «آنها در آخرت مخصوص كسانى است كه در دنيا ايمان آورده‏اند» ترجمه کردهاند (سید علی اکبر قرشی در تفسیر احسنالحدیث) که این ترجمه در صورتی درست است که «خالصة» به صورت «خالصةٌ» باشد؛ یعنی عبارت «خالصة» را خبر برای «هی» در نظر بگیریم؛ که اگرچه در قرائت حفص از عاصم به صورت «خالصةً» خوانده شده، اما در قرائات دیگر (مانند قرائت نافع یا ابنعباس) به صورت «خالصةٌ» هم قرائت شده است. (مجمع البيان، ج‏4، ص638؛ إعراب القرآن (للنحاس)، ج‏2، ص51)حدیث1) امیرالمومنین هنگامی که محمد بن ابیبکر را به حکومت مصر فرستاد نامهای برای او و اهل مصر نوشت. در فرازی از این نامه آمده است:... و بدانید ای بندگان خدا که همانا تقواپیشگان هم خیر فوری را به دست آوردند و هم خیر آینده را؛ با اهل دنیا در دنیایشان شریک شدند ولی اهل دنیا با آنها در آخرتشان شریک نشدند؛ خداوند از دنیا آنچه به قدر کفاف آنهاست برایشان مباح کرد و با آن بینیازشان ساخت که خداوند عز و جل می فرماید «بگو چه کسی حرام کرد زیوری را که خداوند برای بندگانش پدید آورد و روزیهای پاکیزه را؛ بگو آن برای کسانی است که ایمان آوردهاند در زندگی دنیا، و به طور خالص [برای آنهاست] در روز قیامت؛ این گونه آیات را برای جماعتی که بدانند به تفصیل بیان میکنیم.» در دنیا سکونت گزیدند با بهترین آنچه سکونت گزیده شده؛ و خوردند از بهترین آنچه خورده شده؛ و ازدواج کردند به بهترین وجه ازدواج؛ و بر مرکب سوار شدند بر بهترین چیزی که میشد سوار شد؛ همراه اهل دنیا به لذت دنیا رسیدند و فردا در جوار خدا خواهند بود که بر آنها منت خواهد گذاشت و آنچه آرزو دارند بدانها خواهد بخشید و خواستهای از آنها را رد نکند و از سهم لذتشان اندکی نکاهد؛ پس ای بندگان خدا، به چنین چیزی رغبت میکند هر که عقلی دارد؛ و با تقوای الهی برای چنین چیزی کار میکند؛ و هیچ حول و قوهای جز به خدا نیست؛ و بندگان خدا ! بدانید که اگر تقوای پروردگارتان را پیشه سازید و [حرمت] پیامبرتان را در اهل بیتش حفظ کنید، پس او را پرستیدهاید به بهترین چیزی که پرستیده شود؛ و یاد کردهاید با بهترین چیزی که یاد شود؛ و شکرگزاری کردهاید با بهترین چیزی که سپاس شود؛ و برترین صبر را [در پیش] گرفتهاید؛ و جهاد کردهاید با برترین جهاد؛ هر چند که دیگران نمازشان از شما طولانیتر و روزههایشان بیشتر باشد، اگر که شما از آنها تقواپیشهتر و در قبال اولیالامر از خاندان حضرت محمد ص خیرخواهتر و خاشعتر بوده باشید؛ ...الأمالي (للمفيد)، ص263؛ الأمالي (للطوسي)، ص25؛ الغارات، ج‏1، ص 236 ؛ تحف العقول، ص178؛ شرح نهج البلاغة لابن أبي الحديد، ج‏6، ص68متن اصل حدیث فوق که در کتابهای الأمالي (للمفيد)، ص263؛ الأمالي (للطوسي)، ص25؛ الغارات، ج‏1، ص 236 ؛ تحف العقول، ص178؛ شرح نهج البلاغة لابن أبي الحديد، ج‏6، ص68 آمده است:قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حُبَيْشٍ الْكَاتِبُ قَالَ أَخْبَرَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الزَّعْفَرَانِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِسْحَاقَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدٍ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ فُضَيْلِ بْنِ الْجَعْدِ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ لَمَّا وَلَّى أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ع مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ مِصْرَ وَ أَعْمَالَهَا كَتَبَ لَهُ كِتَاباً وَ أَمَرَهُ أَنْ يَقْرَأَهُ عَلَى أَهْلِ مِصْرَ وَ لِيَعْمَلَ بِمَا وَصَّاهُ بِهِ فِيهِ فَكَانَ الْكِتَابُ- بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ- مِنْ عَبْدِ اللَّهِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ إِلَى أَهْلِ مِصْرَ وَ مُحَمَّدِ بْنِ‏ أَبِي بَكْرٍ سَلَامٌ عَلَيْكُم‏ ...وَ اعْلَمُوا يَا عِبَادَ اللَّهِ أَنَّ الْمُتَّقِينَ حَازُوا عَاجِلَ الْخَيْرِ وَ آجِلَهُ شَارَكُوا أَهْلَ الدُّنْيَا فِي دُنْيَاهُمْ وَ لَمْ يُشَارِكْهُمْ أَهْلُ الدُّنْيَا فِي آخِرَتِهِمْ أَبَاحَهُمُ اللَّهُ مِنَ الدُّنْيَا مَا كَفَاهُمْ وَ بِهِ أَغْنَاهُمْ قَالَ اللَّهُ عَزَّ اسْمُهُ «قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِيَ لِلَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا خالِصَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ كَذلِكَ نُفَصِّلُ الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ» سَكَنُوا الدُّنْيَا بِأَفْضَلِ مَا سُكِنَتْ وَ أَكَلُوهَا بِأَفْضَلِ مَا أُكِلَتْ شَارَكُوا أَهْلَ الدُّنْيَا فِي دُنْيَاهُمْ فَأَكَلُوا مَعَهُمْ مِنْ طَيِّبَاتِ مَا يَأْكُلُونَ وَ شَرِبُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا يَشْرَبُونَ وَ لَبِسُوا مِنْ أَفْضَلِ مَا يَلْبَسُونَ وَ سَكَنُوا مِنْ أَفْضَلِ مَا يَسْكُنُونَ وَ تَزَوَّجُوا مِنْ أَفْضَلِ مَا يَتَزَوَّجُونَ وَ رَكِبُوا مِنْ أَفْضَلِ مَا يَرْكَبُونَ أَصَابُوا لَذَّةَ الدُّنْيَا مَعَ أَهْلِ الدُّنْيَا وَ هُمْ غَداً جِيرَانُ اللَّهِ يَتَمَنَّوْنَ عَلَيْهِ فَيُعْطِيهِمْ مَا تَمَنَّوْهُ وَ لَا يَرُدُّ لَهُمْ دَعْوَةً وَ لَا يَنْقُصُ لَهُمْ نَصِيباً مِنَ اللَّذَّةِ فَإِلَى هَذَا يَا عِبَادَ اللَّهِ يَشْتَاقُ إِلَيْهِ مَنْ كَانَ لَهُ عَقْلٌ وَ يَعْمَلُ لَهُ بِتَقْوَى اللَّهِ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّه‏،وَ اعْلَمُوا عِبَادَ اللَّهِ أَنَّكُمْ إِنِ اتَّقَيْتُمْ رَبَّكُمْ وَ حَفِظْتُمْ نَبِيَّكُمْ فِي أَهْلِ بَيْتِهِ فَقَدْ عَبَدْتُمُوهُ بِأَفْضَلِ مَا عُبِدَ وَ ذَكَرْتُمُوهُ بِأَفْضَلِ مَا ذُكِرَ وَ شَكَرْتُمُوهُ بِأَفْضَلِ مَا شُكِرَ وَ أَخَذْتُمْ بِأَفْضَلِ الصَّبْرِ وَ جَاهَدْتُمْ بِأَفْضَلِ الْجِهَادِ وَ إِنْ كَانَ غَيْرُكُمْ أَطْوَلَ صَلَاةً مِنْكُمْ وَ أَكْثَرَ صِيَاماً إِذْ كُنْتُمْ أَتْقَى لِلَّهِ مِنْهُمْ وَ أَنْصَحَ لِأَوْلِيَاءِ الْأَمْرِ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَخْشَع‏؛ ...2) حَکَم بن عُتَیبه میگوید: بر امام جواد ع وارد شدم در حالی که در اتاق مبلمان شدهای [دارای اثاث و فرش و ..] بود و پیراهن لطیفی به تن داشت و ملحفهای رنگآمیزی شدهای بر او بود که رنگش بر دوش وی اثر گذاشته بود؛ داشتم خانه و شکل و شمایل ایشان را برانداز می کردم که فرمود: حَکَم! نظرت درباره اینها چیست؟گفتم: چه بگویم در حالی که اینها را بر [تن] شما میبینم؟ اما نزد ما، جوانهای نابالغ از این کارها میکنند!فرمود: حَکَم! «چه کسی حرام کرد زیوری را که خداوند برای بندگانش پدید آورد و روزیهای پاکیزه را» و اینها از آن چیزهایی است که خداوند برای بندگانش پدید آورد؛ اما این اتاقی که میبینی اتاق زن [= همسرم] است؛ و من نیز تازه عروسی کردهام و اتاق من همان اتاقی است که میشناسی.الكافي، ج‏6، ص446-447؛ مكارم الأخلاق، ص105 مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ مَيْسَرَةَ عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي جَعْفَرٍ ع وَ هُوَ فِي بَيْتٍ مُنَجَّدٍ وَ عَلَيْهِ قَمِيصٌ رَطْبٌ وَ مِلْحَفَةٌ مَصْبُوغَةٌ قَدْ أَثَّرَ الصِّبْغُ عَلَى عَاتِقِهِ فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَى الْبَيْتِ وَ أَنْظُرُ إِلَى هَيْئَتِهِ فَقَالَ يَا حَكَمُ مَا تَقُولُ فِي هَذَا فَقُلْتُ وَ مَا عَسَيْتُ أَنْ أَقُولَ وَ أَنَا أَرَاهُ عَلَيْكَ وَ أَمَّا عِنْدَنَا فَإِنَّمَا يَفْعَلُهُ الشَّابُّ الْمُرَهَّقُ فَقَالَ لِي يَا حَكَمُ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ‏ مِنَ الرِّزْقِ وَ هَذَا مِمَّا أَخْرَجَ اللَّهُ لِعِبَادِهِ فَأَمَّا هَذَا الْبَيْتُ الَّذِي تَرَى فَهُوَ بَيْتُ الْمَرْأَةِ وَ أَنَا قَرِيبُ الْعَهْدِ بِالْعُرْسِ وَ بَيْتِي الْبَيْتُ الَّذِي تَعْرِفُ.3) روایت شده است که یکبار پیامبر به اسامه رو کرد و به او فرمود: اسامه! بر تو باد که در راه حق حرکت کنی و مبادا که به خاطر زیباییهای زودگذر و رغبتانگیر دنیا و نعمتهای حقیر و خوشی زوالپذیر و عیش ازبینرفتنیِ آن از آن منحرف شوی!اسامه گفت: چه چیزی طی نمودن آن راه را آسان میکند؟[حضرت شروع به توصیههایی به شب زندهداری و پرهیز از هواپرستی و همنشینی با دنیامداران و مداومت بر روزه و سجده و نماز میکنند و یادی از اولیای خدا میکنند و گریه شدید میکنند تا حدی که اصحاب نگران میشوند] سپس نفس عمیقی کشیده میفرمایند: آه! آه! وای بر این امت! آنها که اهل اطاعت از خدایند از این امت چه میبینند و چگونه طرد میشوند و کتک میخورند و تکذیب میشوند، صرفا به خاطر اینکه خدا را اطاعت کردهاند! این امت آنها را به خاطر اطاعت خدا، خوار و ذلیل میکند! و قیامت برپا نمیشود تا زمانی که مردم از کسی که خدا را اطاعت میکند بدشان میآید و کسی را که خدا را معصیت کند دوست دارند![در ادامه شخصی از رسول خدا میپرسد که آیا آن روز مردم بر اسلاماند؟ و حضرت اشاره میکنند که از اسلام فقط ظاهری مانده و او میپرسد چرا این اولیاءالله را چنین اذیت و طرد میکنند، که پیامبر ص میفرمایند]این قوم راه [حق] را رها کرده و به دنیا متمایل شدهاند و آخرت را کنار گذاشتهاند؛ چیزهای خوب میخورند و لباسهای دارای زینتهای آنچنانی میپوشند و فرزندان فارس و روم در خدمتشان هستند؛ آنها بهترین غذاها و لذیذترین نوشیدنیها را می خورند و در خوش آب و هواترین جاها و ساختمانهای برافراشته و اتاقهای پر زر و زیور و مجالس باشکوه روزگار میگذرانند؛ مردانشان چنان آرایش میکنند که گویی زنی برای شوهرش آرایش کرده، و زنان هم با لباسهای زیبا و زیورآلات مختلف خودنمایی میکنند؛ آن روز میبینی که به سبک شاهان جبار و خودپرست زندگی، و به جاه و مقامشان مباهات مینمایند؛ در حالی که اولیای خدا در رنج و زحمتاند، رنگشان از شدت شب زندهداری پریده، و کمرهایشان از فرط قیام خمیده، و به خاطر روزههای طولانی شکمهایشان به پشتشان چسبیده؛ از خود غافل شده و خویش را وقف رضایت خدا کرده، مشتاق جزایش و نگران از عقاب دردناکشاند.اما هرگاه یکی از آنها سخن به حق میگشاید و کلام صدقی بر زبان میآورد، به او گفته میشود: ساکت باش که تو همنشین شیطان و سردمدار گمراهانی؛ کتاب خدا را بر غیر حقیقتش تاویل میکنند و میگویند «چه کسی حرام کرد زیوری را که خداوند برای بندگانش پدید آورد و روزیهای پاکیزه را» (اعراف/32) ...التحصين في صفات العارفين (لابن فهد الحلی)، ص20-22تدبر1⃣ «قُلْ مَنْ حَرَّمَ زينَةَ اللَّهِ الَّتي‏ أَخْرَجَ لِعِبادِهِ ...»:چه کسی حرام کرد «زینتالله»ی را برای بندگانش بیرون آورد. چرا تعبیر کرد که بیرون آورد؟ ظاهرا نوعی بیان استعاری است که برای چیزی که خدا در فطرت انسان قرار داد تا انواع زینتهایی که جامعه میپسندد ایجاد کند. (المیزان، ج8، ص80)بحث تخصصی انسانشناسی«زینت» کلمهای است که در جایی به کار میرود که از چیز دیگری برای زیبا نشان دادن چیزی استفاده شود (نکات ترجمه جلسه50)؛ و بدین معنا:اولا خاص انسان است (یعنی نه در حیوانات و نه در فرشتگان چنین چیزی وجود ندارد) و آنچه در آنها هست «جمال» (زیبایی بخودی خود) است؛ ثانیا یکی از ویژگیهای خاص زندگی اجتماعی است؛ یعنی اساسا زینت کردن برای محبوب واقع شدن و توجه مثبت دیگران را به خود جلب کردن است و اگر انسان کاملا در تنهایی زندگی می کرد نیازی به زینت کردن نمیدید (المیزان، ج8، ص80)ثالثا به نظر میرسد تعبیر «زینت الله» به کار بردن، (در حالی که به سادگی میتوانست الله را صرفا به عنوان فاعل «أخرج» به کار ببرد و بگوید «زینة التی اخرج الله لعباده: زینتی که خدا برای بندگانش بیرون آورد») زینت و جمال را عنصری الهی دیدن و ضرورت رنگ و بوی خدایی دادن به مقوله زیبایی در زندگی را جدی میکند.خلاصه اینکه نمیشود برای انسان اندیشید و برایش برنامه داد، اما مساله زیباییشناختی در زندگی وی را جدی نگرفت. 2⃣ «قُلْ مَنْ حَرَّمَ زينَةَ اللَّهِ الَّتي‏ أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ ...»:یکی از مهمترین راههای شیطان برای غلبه بر انسان، کشاندن او به وادی افراط و تفریط است. خدا برای انسان محدودیتی هم در حوزه پوشش و هم در حوزه خوراک (و بلکه مطلق آنچه روزی انسان است، اعم از خوردنی و نوشیدنی و مسکن و ...) قرار داده است. شیطان عدهای را به تخطی از آن محدودیتها (مثلا اسراف در آیه قبل) میکشاند و حتی به این سمت میبرد که کار زشت خویش را به دستور خدا منسوب کنند (آیه28). برای عدهای هم در جهت مقابل سرمایهگذاری میکند یعنی میکوشد با ایجاد محدودیتهای بیهوده و زاید آنها را از مسیر خدا دور کند. در آیات قبل هشداری داد درباره زشتی را به خدا نسبت ندادن و زیادهروی نکردن. و این آیه هشدار میدهد که به تفریط هم نیفتید و چیزی که خدا برای بندگان مجاز شمرده را بر مردم حرام وممنوع نکنید. چون چنین است پس در عین حال باید مواظب باشیم که عدهای همین آیه را بهانه قرار ندهند که به همان فضای افراط شکستن محدودیتها روی آورند .3⃣ «قُلْ مَنْ حَرَّمَ زينَةَ اللَّهِ الَّتي‏ أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِيَ لِلَّذينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا خالِصَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ»:منطق اسلام میانهروی در امور مادی است، نه غرق شدن در آن، و نه کنار گذاشتن آن (تدبر2)؛ و از این جهت هم با فضای دنیامدار مدرنیته در تقابل است و هم با مسیحیت تحریفشده. مسیحیت به بهانه دینداری دنیاگریزی را تشویق میکند و متاسفانه عدهای هم گمان میکنند هرچه انسان از دنیا بیبهرهتر باشد، مومنتر است! این آیه این تلقی را به چالش میکشد که اتفاقا خدا زینتها و روزیهای پاک را برای همه بندگانش آفریده، طبیعی است که در دنیا مومن هم به عنوان بندهای که به بندگی خود اذعان نموده، در درجه اول حق بهرهمندی از اینها را دارد. به تعبیر دیگر، اینکه در آخرت همه این نعمتها و لذتها برای مومن است، بدین معنا نیست که دیگر در دنیا بهرهای نداشته باشد. بلکه مومن از هرچه پاک و زیباست، مادام که زیباییاش به سمت گناه کشیده نشود، حق بهرهوری دارد.نکته تخصصی تفسیریدر نکات ترجمه بیان شد که جمله دوم را دست کم دو گونه میتوان معنا کرد:1. آن برای مومنان است در دنیا، و به طور خالص در روز قیامت؛2. آن در قیامت به طور خالص برای کسانی است که در دنیا ایمان آوردند.و بر اساس هر دو ترجمه، برداشت فوق درست است. با این تفاوت که بر اساس ترجمه اول، خود همین جمله بتنهایی بر کل برداشت فوق دلالت میکند؛ اما بر اساس ترجمه دوم از این جهت برداشت فوق درست است که جمله اول آیه حلال بودن زینت و روزیهای پاک برای همه بندگان را مطرح میکند (پس اینها برای مومن هم آفریده شده) و جمله دوم خاص مومنان بودن در قیامت را نشان میدهد. 4⃣ «قُلْ مَنْ حَرَّمَ زينَةَ اللَّهِ الَّتي‏ أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِيَ لِلَّذينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا خالِصَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ»:از طرفی در بسیاری از آیات و روایات، جمع بین دنیا و آخرت ناممکن معرفی، و دنیادوستی در مقابل آخرتطلبی مطرح گردیده است. (مثلا: آلعمران/152؛ انفال/67؛ توبه/38؛ ابراهیم/3؛ شوری/20) از طرف دیگر، این آیه به صراحت بیان میکند که برای مومن هم بهرهوری از دنیا هست و هم بهرهوری از آخرت. به نظر شما چگونه بین این دو مطلب می توان جمع کرد؟ پاسخ:آنجا که دنیا و آخرت منافات دارد در مقام «هدف قرار دادن» است و اینجا که قابل جمع است در مقام «استفاده کردن» است.توضیح:انسان در آن واحد نمیتواند به سمت دو هدف متفاوت حرکت کند، مگر اینکه یکی از آن دو هدف را در مسیر رسیدن به هدف دیگر قرار دهد. خدا از ما میخواهد آخرت را هدف نهایی خود قرار دهیم، نه دنیا را؛ در عین حال، میتوانیم هرچه میخواهیم از دنیا استفاده کنیم، فقط به شرط اینکه با هدفمان (یعنی حرکت به سمت آخرت) منافات نداشته باشد.یعنی دنیا طلبی با آخرتطلبی جمع نمیشود؛ اما استفاده درست از دنیا، با آخرتطلبی جمع میشود.5⃣ «... كَذلِكَ نُفَصِّلُ الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ»:این آیه چه ارتباطی با آیات قبل دارد؟ خود آیه میفرماید «این گونه داریم این آیات (الآیات) (احتمالا یعنی همان آیاتی که تاکنون گفته شد) را تفصیل میدهیم»، اما بلافاصله ادامه میدهد که مخاطب این تفصیل، «کسانی که علم دارند» میباشند. اما چه علمی باید داشته باشیم تا این تفصیل را بفهمیم؟شاید این علم، همان شناخت ویژهای است که از انسان مطرح شد. یعنی اینکه خوراک (و بلکه مطلقِ روزیها که شامل مسکن هم میشود) و پوشاک، دو بُعد جسمانی انسان است که مایه امتیاز او از حیوانات میشود. هم پوشاک، بویژه با حیثیت زینتبخشی آن، محمل مهمی برای سوءاستفاده است (چنانکه امروزه بحث مد از مهمترین ابزارهای رواج فرهنگ برهنگی شده) و هم خوردن، محمل مهمی برای سقوط انسان است (هم از حیث مادی مانند پرخوری و لذتمداری؛ و هم از حیث معنوی مانند لقمه حرام و ...)؛ اما هم پوشاک (و همان حیثیت زینتبخشی آن) و هم خوراک پاک و پاکیزه، امری است که خدا برای انسان مومن (که میخواهد مسیر الهی را بپیماید) قرار داده است و برای طراحی سبک زندگی صحیح دینی، نباید صرفا سراغ مسائل عبادی و مانند آن برویم؛ بلکه همین عناصر عادی زندگی را هم جدی بگیریم.6⃣ «قُلْ مَنْ حَرَّمَ زينَةَ اللَّهِ الَّتي‏ أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِيَ لِلَّذينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا خالِصَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ»:در این آیه دوبار کلمه «قل: بگو» به کار رفت. در «قل» اول، تلقی غلطی را که در بین برخی انسانها شایع است (که دینداری یعنی محدودیت در همه چیز و کنار گذاشتن دنیا) به چالش میکشد؛ و در «قل» دوم، مطلب را تکمیل میکند که خدا همه نعمتها را در درجه اول برای مومن آفریده؛ و فرق دنیا و آخرت این نیست که دنیا برای کافر است و آخرت برای مومن؛ بلکه هر دو در درجه اول برای مومن است و فرقش این است که مومن در استفاده از دنیا شریک دارد اما در آخرت فقط او بهره میبرد. و آمدن «قل» ظاهرا نشان میدهد که این دو مطلب، از آن دسته معارفی است است که باید برای ترویج و معرفی آن به جامعه تلاش کرد.

صفحه نخست

بولتن ۲

اقتصادی

اجتماعی

بولتن2

ورزشی

عکس

فرهنگ و هنر

IT

انرژی

صفحات داخلی

اهمیت زیبایی شناختی در زمان اندیشیدن برای انسان