در فضای مَجازی، اخلاقاً مُجاز به هر نوع ارتباطی نیستیم

دبیر نشست تخصصی شبکه­های اجتماعی گفت: امروزه در عصر تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات هستیم. از نتایج پیدایش و گسترش تکنولوژی­های دیجیتالی انفجار اطلاعات یا همان رشد سریع اطلاعاتِ انتشار یافته می­باشد که اتفاقاً گاهی به همین دلیل، یعنی به دلیل انبوه اطلاعات، یک نوع بی­تفاوتی و واپس­زدگی را در آدمی ایجاد می­کند. اطلاعات، بخودی­خود دانش نیست زیرا در سامانه و نظامی از دانش قرار نگرفته است. بلکه اطلاعات، غالباً سطحی، جزیی و پراکنده است وآن­گاه که ذیل نظامی از دانش قرار گیرد و به کار رود ژرف، کلی و منسجم می­گردد و تبدیل به دانش می­شود. بنابراین اطلاعات می­تواند مقدمه و توسعه علم و دانش قرار گیرد و از این جهت می­تواند میمون و مبارک باشد. هرنوع اطلاعاتی ضروری و مفید نیست. به قول حکیمان یونان اطلاعات وقتی تبدیل به دانایی و حکمت می­گردد که پیوند مشخص با زندگی آدمی داشته و ارزش زندگی انسان را ارتقاء دهد.

وی در ادامه گفت : همچنین از نتایج بارز گسترش تکنولوژی­های دیجیتالی، توسعه ارتباطات است.

ارتباط انسان با سایر انسان­ها عمدتاً در سه فضا روی می­دهد :

1ـ فضای واقعی: فضایی که پیش از شکل­گیری فضای مجازی آدمیان با یکدیگر تعامل و رابطه داشته و دارند.

2ـ فضای حقیقی یا وجودی (اگریستانسیال) : که زمان و مکان را در می­نوردد و نوعی اتصال و ارتباط وجودی برخی آدمیان با برخی دیگر را شکل ­می­دهد. فی­المثل برای درک اندیشه­ها و ما­فی­الضمیر فیلسوفی مثل افلاطون باید از طریق نوعی اتصال و همراهی وجودی که فراتاریخی و فرا جغرافیایی است اقدام کرد.

3ـ فضای مجازی : که پدیده نوظهور و فاقد مادیت فیزیکی است. فضای مجازی فضایی است الکترونیکی که تعاملات شبکه­ای شده بین انسان­ها را میسور و ممکن می­گرداند.

در باب فضای مجازی تعاملات و ارتباطات انسانی شاید یکی از نکات مهم فرهنگی این باشد که : ما در فضای مَجازی، اخلاقاً مُجاز به هر نوع ارتباطی نیستیم. زیرا معضلات اخلاقی ناشی از ارتباط در فضای مجازی کمتر از فضای واقعی نیست و تأثیرات عالَم مَجاز، کمتر از تأثیرات عالَم واقع نیست.

بنابراین بی­تردید از وظایف اندیشمندان و محافل دانشگاهی یکی این است که تهدیدهای این فضا را بشناسد و مورد ارزیابی مستمر قرار دهند. دوم این­که این تهدیدها را به فرصت تبدیل کنند و سوم این­که فرصت­ها را در این فضا ارتقاء دهند.

این­که در فضای مجازی چگونه فرصت­ها را بشناسیم و ارتقاء دهیم موضوع مفصل و قابل تحقیقی است که با عنایت به این­که فضای مَجازی پدیده نوظهوری است نیازمند آن است که متفکرین جامعه در باب آن بیشتر بیندیشند.

وی گفت : به نظر اینجانب مهم­ترین عامل در ارتقای فرصت­های فضای مجازی وارد کردن روح و عناصر اخلاقی در این فضا است و حداقل کاری که باید کرد این است که خط قرمزهای اخلاقی در این فضا به درستی تبیین و تفهیم شود. چنان­که در فضای واقعی، تعاملات صرفاً با قانون به سامان نمی­رسد و قانونی بودن و برمدار قانون حرکت کردن، حداقل اخلاقی بودن است، در فضای مجازی نیز چنین است و سامان نهایی این فضا، جز با اخلاق و حاکمیت روحیه اخلاقی در این فضا ممکن و میسر نیست.

عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد در ادامه گفت : خُلق آدمی بسیار تحت تأثیر هم­صحبت قرار دارد لذاست که باید مراقب باشیم که چه در فضای واقعی و چه در فضای مجازی با چه کسی یا چه کسانی هم­صحبت می­شویم، زیرا تأثیرات فضای مجازی کمتر از فضای واقعی نیست. به قول حافظ :

نخست موعظه پیر صحبت این حرف است که از معاشر ناجنس احتراز کنید

زیرا : روح را صحبت ناجنس عذابی است الیم.

وی گفت : در هم­صحبتی­های مجازی، اخلاق حکم می­کند که مشامی قوی بدست آوریم و بوی دود یا مُشک را از سلامشان تشخیص دهیم، در غیر این­صورت فریفته بوی دود می­شویم.