گروه ادبیات، نشر و رسانه: نشست نقد و بررسی کتاب تیتر نویسی نوشته مجید رضائیان عصر روز چهارشنبه 29 مهر با حضور محمدمهدی فرقانی، یونس شکرخواه، سیدفرید قاسمی و مهدی منتظرقائم در سرای اهل قلم موسسه خانه کتاب در تهران برگزار شد.به گزارش بولتن نیوز، یونس شکرخواه بنیانگذار سایبر ژورنالیسم و سردبیر همشهری آنلاین در این نشست با اشاره به اینکه هیچ تیتری را نمی توان بدون در نظر گرفتن شرایط ساختن آن در نظر گرفت، گفت: فرامتن همیشه در تیتر اثرگذار است. کتاب حاضر عمدتا درباره تیتر مثال می زند. برای من هم کتاب سخت بود و به عنوان یک معلم برای یک دانشجو میگویم که کتاب سخت فهم است.وی افزود: چندجای این کتاب برای من قابل فهم نیست فصلی هست که تیتر از تصویر مایه می گیرد یا از خیال من می گویم هیچکدام تیتر از فکت تاثیر می گیرد. اینکه تیتر را بخواهیم تصویر کنیم مساله متفاوتی دارد. تیتر اساسا باید از محتوای خبر باید روایت دهد به عبارت دیگر تیتر از دوجا مایه می گیرد. تیتر از کلمات کلیدی موجود در خبر مایه می گیرد. دوم اینکه تضادهای موجود در اتفاق برای تیترزدن است.شکرخواه افزود: بخش دیگری در این کتاب وجود دارد جایگاه تیتر در انواع روزنامه نگاری است. با صراحت باید بگویم که حرفهای ها در جزئیات تکیه می کنند و گرنه آماتورند. کسی برنده است که در جزئیات عمل می کند. دانشجوی ساده با این سرفصل ها دچار مشکل میشود ما تیتر را برای دنیای واقعی می زنیم نه انواع روزنامه نگاری! ما باید برای تیتر زنی دو معیار داشته باشیم یکی وفاداری به کلمات کلیدی داشته باشیم و از سوی دیگر باید به تضادها فکر کنیم تا جدال درونی متن را به تصویر بکشیم. بحث های مولف در حوزه های مختلف به زبان ساده تر نوشته می شد.این استاد سایبرژورنالیسم ادامه داد: یکی از قواعدی که به شدت به آن پایبندم این است که ما در ابتدا باید درست تیتر بزنیم. علاوه بر وفاداری به متن نباید از شهرت یک فرد سوء استفاده کنیم. ما برای مردم عادی تیتر می زنیم باید تیترهای ساده تری بزنیم.وی تاکید کرد: آیا تیتر به واقعیت موضوع نزدیک است یا خیر؟ این جایی است که روزنامه نگاران گول می خورند چون تیتر باید جلب توجه کند. تیترنویسی شاید یکی از بهترین جنبه هاش این است که باید به فرامتن اشاره داشت اما بالاخره باید در تیتر تاریخ و جغرافیای رویداد را فراموش نکرد.شکرخواه در پایان یادآور شد: من واقعا از رضاییان قدردان هستم چون این مثل نخ نبات است.در ادامه این نشست سید فرید قاسمی مولف تاریخ مطبوعات در سخنانی با بیان اینکه ما چهار دوره کتاب آموزش روزنامه نگاری پشت سر گذاشتیم که کتاب تیتر نویسی محصول دوره چهارم است. دوره اول 118 سال طول کشید و من اسمش را دوره بی کتابی است. دوره دوم 42 سال که کلی گویی در حوزه روزنامه نگاری است. 20 سال است وارد دوره سوم و 10 سال است وارد دوره چهارم. دوره سوو چهارم به موازات هم پیش می رسد.قاسمی ادامه داد: متن درسی 15 سال قبل از کتاب ما جزوه نویسی در عرصه آموزش روزنامه نگاری داشتیم. در این تقسیم بندی من کتاب های عکاسی مطبوعات، تاریخ و اخلاق را در نظر نگرفتم و مرادم از این تقسیم بندی فقط گتاب هایی است که آداب نوشتار در روزنامه نگاری را آموزش می دهند.این روزنامه نگار باسابقه گفت: در دوره سوم و چهارم جزئی نیوسی داشتیم. کتاب تیتر نویسی محصول دوره چهارم است چاپ اول 1391 و چاپ دوم در 94. من نقدی به این کتاب در مجله مدیریت ارتباطات چاپ شد و در همشهری آنلاین بازنشر شد. 192 صفحه به 232 صفحه در چاپ دوم تبدیل شده است. این کتاب ویراست دوم نیست. ما تعریفی از ویراست داریم که با روی جلد کتاب هخوانی دارد باید می نویسیم چاپ دوم با افزوده های نو. در این کتاب تغییر بین دو چاپ یکی افزودن فصل چهاردهم ساخت تیترها در اتفاق تیتر و پیوست دو از نشریات بین المللی که 12 نشریه خارجی است و 12 تصویر از روزنامه جام جم.قاسمی گفت: یکی دیگر بحث تیترهای بینا متنی است که افزوده شده است. فونت متن درشت تر است که از مزایای کتاب است. یکی از تغییرات درست کتاب این است که جای منابع و نمایع عوض شده است.این پژوهشگر عرصه مطبوعات گفت: چیزی که به این کتاب آسیب می زند فصل های نامرتبط است که کار عمقی در آن صورت نرگفته است از جمله تحول تیترنویسی است. این به سیر تحول تیتر آسیب زده و کلمه ای از ایران در آن نمی بینید. ایشان نه کتاب های من و دوستان دیگر اشاره داشته است و نه به نقد من در چاپ نخست کتاب!ما با متر امروز نباید به سراغ تیتر نویسی برویم. دوره مشروطه تیترهای خودش را داشته است پهلوی اول و دوم تیتر خاص خودش را دارد. ما سیر تحول تیترنویسی در ایران نوشتیم و بخیه به آب نزدیم. من روزی کار روزنامه نگاری آداب و اصول داشت.وی ادامه داد: من 35 سال پیش با ایشان همکلاسی بودیم و تیتر را خدمت استاد هدی یاد گرفتیم. ما سیری در تیتر نویسی داریم یا این را نباید بیاوریم در کتاب یا از درست بیاورمی. نادرستی های حروف نگارانه در کتاب درست شده در برخی موارد کتاب هنوز کم مثال است. اینکه روزنامه انتخاب را سرآغاز رویدادها و رزونامه تحلیلی می داند اشتباه است و واژه احیا درست است. گاهی وصف چیزی در روزنامه انجام می شود و تحلیلی صورت نمی گرد.قاسمی همچنین با بیان اینکه اینکه دکتر رضائیان می خواهد به تیتر نیوسی وب بپردازد بسیار خوب است اما تیترهای مجله نگارانه باید به ان پرداخته شود ایشان بیشتر به نشریه روزانه داشت در این جا تفاوتی بین روزنتمه کاغذی و فضای مجازی می بینیم اما تفاوت بین روزنامه های کاغذی را نمی بینیم.قاسمی با بیان اینکه ایشان در چاپ دوم فصل چهارده بسیار درخشان است اما این فصل باید کتاب مستقل شود چون نیازمند تجارب دوستان هستیم تئوری فرزند تجربه است, گفت: پدر و مادر نظریه پردازی تجربه است ما نیاز داریم رضاییان پس از سال ها روزنامه نگاری تجارب خودش را بگوید این کتاب بین نوشتن برای دانشجو و متخصص معلق است زبان کتاب نه به باور من به درد دانشجو می خورد و از سوی دیگر کسانی هم که با این مباحص آشناس می خواهد تجربه ایشان را بخواند نه غربی ها. ایشان قبل از اینکه یتتر در وب بنویسد یک کتاب دیگر بنویسد جلد نخست آداب جلد دوم ترجبه.وی یادآور شد: بحث صیقل کاری، چکش کاری و نجات تیتر مهم است و ایشان استاد این کار است ما نیاز نداریم ایشان موسیقی شعر را به موسیقی تیتر تسری بدهد. دکتر رضاییان باید تجارب خودش را در عرصه تیتر نویسی در این کتاب بیشتر کند. ما به تجربه ایشان نیازمندیم. ما در ایران متاسفانه روزنامه نگارانمان اهل خاطره نویسی نیستند اهل منتشر کردن خبرهای دیگران هستند نه خودشان! مواردی که دکترفرقانی و شکرخواه گفتند هیچ جا ثبت نشده است. این همه جنگ می گویند ما هنوز روزنامه نگاری جنگ و تاریخ شفاهی آن را بنویسند. و این ها را ثبت و ضبط کنند. اصلا ما خاطرات و تجاربمان را ننوشتیم. ای کاش دکتر فرقانی فرصت داشته باشند روزی نیم ساعت یک ساعت از تجاربشان بگویند و دانشجو ثبت و ضبط کنند. ما نیاز به این کار داریم. روزنامه نگاری ایران بومی نمی شود مگر اینکه خاطرات ثبت و ضبط شود.قاسمی گفت: روزنامه نگار بزرگ در طول تاریخ زیاد داشتیم اما ما چون در کنارشان هستیم عظمتشان را نمی بینیم در حالی که این ها حرف زیادی برای گفتن دارد ایشان از جک و چور بیشتر می داند ما به دیده ها و شنیده ها و کار عملی ایشان نیاز داریم.تیتر نویسی مطبوعات ایران ادامه تجربه ژورنالیسم در غرب استدر این نشست مهدی منتظر قائم در بخش دیگری از این مراسم گفت: چاپ هر کتاب محصول یک پروژه بلند مدت است. این کتاب چیست؟ من تفسیرم این است که ایشان از یک روزنامه نگار به محقق تبدیل شده است. این کتاب درباره ضرورت تیتر و کارکردش است. ما هنوز از گام اول نگذشتیم اگر تیتر تویسی اصول فنی اش تبدیل به تئوری نشود، آنوقت نمی توانیم به کارکرد آن بیاندشیم. جامعه ما هنوز در فاز اول اقناع نشده است. وی افزود: این کتاب چند حسن دارد؛ مقدمات و مباحث کلی تیترنویسی به خوبی بیان شده است اما می توان درباره ضرورت برخی از فصل های توضیحاتی داد. استخوان بندی مباحث مرتبط به تیترنویسی شامل مباحث قدیم و جدید را دارد. کتاب سعی کرده کتاب درسی باشد. پرسش ها و تمرین های آخر هر فصل تلاش مهمی است. چون ناشر آکادمیک نیست اما مولف توانسته او را مجاب کند که آخر هر کتاب پرس بگذارد. ما الان در فضایی زندگی میکنیم که کتاب ها منابع و نمایه ندارند بنابراین اصرار نویسنده بر درسی بودن کتاب خیلی خوب است.مدیر گروه ارتباطات دانشگاه تهران همچنین گفت: عنوان تیترنویسی خیلی زیبا و موجز است اما چیز زیادی درباره محتوا نمی گوید. تیتر کتاب کلی است و محتوای فصول را بیان نمی کند. درباره ظاهر کتاب نیز باید بگویم که کتاب با فونت های متفاوتی منتشر شده است. من دو سوال دارم: ما گاهی با ترجمه اصطلاحات انگلیسی به فارسی بسیار با مشکل مواجه هستیم. چون دقت نداریم بسیاری از ابهامات نظری از ترجمه غلط واژه ها شروع شده بنابراین ادبیات نظری نادرستی درست می کنیم که فقطبندهای کفشمان را به هم گره می زنیم. آیا منظور از تیتر بنا به ترجمه انگلیسی چیست؟به گفته وی و برخلاف نظر قاسمی، فقط خاطره نویسی مارا نجات نمی دهد چون نظریه از مطالعه ادبیات عیق معاصر در رشته مرتبط و رشته های دیگر به وجود می آید.منتظرقائم تاکید کرد: من باید بدانم ادبیات معاصر تیتر، فرم، ژانرها چیست تا بتوانیم بدانیم تیتر درست چیست؟ با حالت سانتی مانتال درباره شورای تیتر حرف بزنیم چون تجربه را باید بتوانیم تئوریزه کنیم. این کتاب را اگر اصول تیترنویسی ندانیم و در نظر بگیریم که یک مفهوم برای بررسی است آن وقت چند سوال دارم: مخاطبش مشخص نیست ایا خواننده اش روزنامهنگار است؟ سردبیر و ...به گفته وی، ابهام بعدی در کتاب این است که تیتر برای روزنامه است یا نشریات هفتگی یا آنلاین، معلوم نیست؛ فضای امروزه تیتر بسیار گسترده است. الان ما روزنامه نگاری شهروندی داریم آیا این کتاب برای تیترنویس اماتور هم می تواند اصول پایه ای برقرار کند. تعریف دقیق مطبوعات در کتاب خیلی مشخص نیست. یکی از بزرگترین اشکالات به پژوهش تیترنویسی می توان وارد کرد این است که در پژوهش تیتر زنی ایرانی خودمان مخاطب از مقوله های مغفول است. مخاطب از زوایای مختلف با تیتر در ارتباط است. نظام شناخت مخاطب تحت تاثیر تیتر شکل می گیرد. بنابراین در پژوهش تیتر زنی در ایران باید جایگاه تیتر در جلب توجه مخاطب، جایگاه یتتر در تشویق به خرید و وفاداری به این نشریه باید مد نظر قرار گیرد.وی یادآور شد: تیتر می توانید ابزاری برای اشتراک مخاطب با رسانه باشد. سبک زندگی مخاطب اگر بخواهد به سمت عادت مطالعه برود نشریات ما باید سبک تیترزنی داشته باشند که مطابق با علایق و آداب و رسوم مخاطب خاصی داشته باشد. این کتاب باید به این مباحث توجه کند.مدیر گروه ارتباطات دانشگاه تهران گفت: روانشناسی مخاطب، روحیه مخاطب بسیار مهم است در تیتر زنی. تیتر باید در فضای رقابتی خودش را نشان دهد. این تیتر اگر بخواهد چنین ویژگی داشته باشد نیازمند ادبیاتی با عنوان استراتژیهای تیترزنی داریم. در کتاب جای این استراتژی های تیتر زنی خالی است.وی ادامه داد: این کتاب یک مقدمه مفصل درباره اهمیت و ضرورت تیتر در رزونامه نگاری حرفه ای و آماتور کم دارد و این کمک به روشن شدن مخاطب آن می کند. امروزه بحث دیپلماسی تیترها، کارکردها تیترها در ارتباطات سیاسی و نقش تیترها در کمپین های رسانه ای در کتاب بررسی نشده است.در ادامه این نشست مجید رضائیان نویسنده «تیترنویسی» در سخنانی گفت: امروز تیترنویسی به نقطه ای رسید که دوست داشتم به آن برسد و آن راه آماده کردن یک متن آموزشی است. اولین نکته که در این کتاب این است که تیتر از نظر مبانی و مفاهیم چیست چون ما سراغ تکنیک ها نمی توانیم برویم. اصرار هم نداشتم فصل به فصل از زوایای مختلف تیتر را بررسی کنم. در ادبیات تیتر نویسی تکنیک نداشتیم به کتاب اضافه شده است.وی افزود: همچنان اصرار دارم تا زبان کتاب را راحت تر کنم اما نمی خواهم مستقیم به سراغ بحث های عملی برویم چون باید در ابتدا مبانی را بررسی کنیم. من در این کتاب مباحث نظری را کوتاه تر کردم. ما باید غنای واژگان را بشناسیم و به معناشناسی و زبانشناسی واژگان توجه کنیم.رضائیان گفت: کتاب ویراست اولش کار نگارشش ۱۸ ماه طول کشید چون ما در تیترنویسی فقر منبع داریم و در این زمینه کمتر حرف زده شده است. برای ویراست دوم آن هم از تئوری ویلسون استفاده کرده است. من نمی توانستم تعریف تیتر را در کتاب بیاورم. تعریف من ولی از تیتر ژورنالیستی است. این نقد را می پذیرم که سه فصل اول به تعبیر من سطحش روان تر شود. این قابل پذیرش است.وی یادآور شد: در ۱۲ جای اثر، یک تجربه هایی از من مدون و تئوریزیه شده است. این میتواند قابل استناد باشد. درباره تیتر و نظریه های ارتباطی در افزوده های بعدی اضافه می شود. اصرار داشتم کتاب آموزشی باشد و به همین دلیل مثال های زیادی اضافه کردم چون می خواستم مخاطب نمونه های عینی داشته باشد.وی در واکنش به نظرات شکرخواه هم گفت: تصویر خودش فکت است و خیال است که فکت نیست. در تیتر باید به فکت نزدیک شویم. من مثال های زیادی آوردم و بومی هم هست من از تیترهای خودم استفاده کردم. اصرار داشتم از نمونه ای ایرانی در کتاب استفاده کنم.رضائیان گفت: تیترنویسی این نیست که ما در ایران شروع کردیم تجربه ما در تیترنویسی برگرفته از ادبیات ژورنالیسم در غرب است بنابر این نمی توانیم به تیترهای غربی نپردازیم. با قاطعیت می گویم به جز سه فصل اول که متهم نشویم بی سواد هستیم و مفاهیم نمیدانیم در فصول دیگر سعی کردم که زبان روان باشد. دفاع من در سه فصل اول پژوهشی است و زبان سخت تری دارد. اما وقتی در فصول دیگر کتاب وارد انواع می شویم کتاب کاربردی است و مخاطبانش روزنامه نگاران و دانشجویان است.این استاد رشته روزنامه نگاری یادآور شد: این کتاب تکنیک های تیترنویسی را با خود دارد. ما در پژوهش تیترنویسی ضعیف هستیم بنابراین باید وارد مفاهیم شویم. یادمان باشد ما نباید بین تئوری و عمل حدا کنیم هر حرفی اگر بخواهد عملی شود باید تئوری با خود داشته باشد. از امروز مسئولیت من خیلی سنگین تر شد.