اگر فکر می‌کنی همسایه یا فامیل پولدارت خوشبخت است، در اشتباهی

گروه سبک زندگی: در ادامه‌ی سلسله مطالب بولتن‌نیوز پیرامون سبک زندگی اسلامی و بعد از اتمام پرونده‌‌ی "تحلیل نامه‌ی 31 نهج‌البلاغه" پرونده‌ی دیگری را در این وادی آغاز کردیم. سعی ما بر این است که در این پرونده، احادیث ائمه‌ی اطهار علیهم السلام را در موضوعات مختلف ذکر کرده تا مقایسه‌ای داشته باشیم بین دستورات و رهنمودهای ایشان با آنچه که ما در زندگی خود عملی کرده‌ایم.

***

آیا پول خوشبختی می آورد؟ پاسخ این سوال به تعریف شما از خوشبختی بستگی دارد. مردم عموما به این سوال فکر می‌کنند که آیا پول خوشبختی می‌آورد؟ اما پاسخ این سوال به تعریف شما از خوشبختی بستگی دارد. محققان در یک پژوهش جدید ادعا کرده‌اند پول ممکن است بتواند امنیت شما را تامین کند، اما همه خوشی و سعادت را نمی توانید با پول بخرید.

یک پژوهش جهانی درباره خوشبختی و شادمانی روی بیش از یکصد هزار نفر نشان داده است که بین احساس رضایت و میزان درآمد رابطه قابل ملاحظه‌ای وجود دارد، اما این ارتباط بین پول و شادی دیده نمی‌شود. در این پژوهش که با نمونه برداری از ۹۶ درصد جمعیت سیاره زمین انجام شده، معلوم شد، رضایت از زندگی با درآمد ملی و شخصی افزایش پیدا می‌کند، اما احساسات مثبتی مثل لذت بودن و خوشحالی و تفریح بیشتر با عوامل دیگری مثل احساس احترام، استقلال، داشتن دوستان و کار کردن در یک شغل تمام وقت در ارتباط است.

پرفسور اد دی نر، پژوهشگر دانشگاه ایلینویز در این زمینه خاطرنشان کرد: مردم همیشه به این سوال فکر می‌کنند که آیا پول خوشبختی می آورد؟ اما پاسخ این سوال به تعریف شما از خوشبختی بستگی دارد. مسلما برای کسی که دنبال این تعریف از منظر دینی‌ست، گفتار بزرگان دین بسیار راه‌گشا خواهد بود. امام صادق عليه‏السلام در مورد سعادتمندی انسان‌ها می‌فرمایند:

لايَنبَغى لِمَن لَم يَكُن عالِما أَن يُعَدَّ سَعيدا؛

كسى كه بهره ‏اى از دانش ندارد معنا ندارد كه ديگران او را سعادتمند بدانند.

(تحف العقول، النص،ص364)

البته بدیهی‌ست هر علم و دانشی در این دایره قرار نگرفته و تنها علم نافع است که می‌تواند باعث سعادتمندی انسان شود. علم نافع همان چیزی‌ست که قبلا در موردش توضیح دادیم اما خوب است توضیح حجت‌الاسلام محمدنظر مدیر حوزه‌های علمیه کاشان را در این مورد بخوانیم:

حجت‌الاسلام محمد نظر، علم نافع را در راستای سعادتمندی انسان حائز اهمیت دانسته و گفتند: علم نافع، علمی بوده که انسان را با خدا و تقوی ارتباط دهد و مشیت الهی را به همراه داشته باشد. البته علوم مادی هم اگر با خداشناسی و دیدن مخلوقات در جایگاه واقعی خود همراه باشد، اسلامی می‌شود و ارزش دارد. اما اگر این نگاه وسیع دینی، در آگاهی و تصور ما نسبت به جهان وجود نداشته باشد، حتی اگر در ظاهر خود را عالم دینی بدانیم، راه به خطا برده‌ایم. مگر امام علی علیه السلام نفرموده‌اند:

رُبِّ عالِمٍ قَد قَتَلَهُ جَهلُهُ ، وَ عِلمُهُ مَعَهُ لا ینفَعُهُ؛

چه بسیارند دانشمندانی که جهلشان آنها را کشته در حالی که علمشان با آنهاست، اما به حالشان سودی نمی دهد.

(نهج البلاغه،ص755)

در هر صورت باید گفت خوشبختی مقوله‌ای‌ست بسیار پیچیده که ارتباط وسیعی با جهان‌بینی افراد دارد. اما گرچه هر انسانی جهان‌بینی خود را دارد، اما واقعیت این است که این جهان و نظام حاکم بر آنرا کسی دیگر ساخته و خوشبختی مبتنی بر فطرت انسانی را او برای انسان تعریف کرده است. شاید انسان‌ها بتوانند با جهان‌بینی‌های خود ساخته، خوشبختی موقتی برای خویش تعریف کنند اما سوال مهم این است: خوشبختی و سعادت دائمی در چیست؟ پاسخ به این سوال می‌تواند خوشبختی‌های کاذب را کاملا به چالش بکشد.