اولین تنفیذ در روزهای پایانی پهلویها
اولین تنفیذ در روزهای پایانی دوره پهلوی و پیش از پیروزی انقلاب توسط حضرت امام خمینی صورت گرفت. در جلسهای که در تاریخ 15 بهمن 1357 در مدرسه رفاه با حضور خبرنگاران تشکیل شد، حکم انتصاب بازرگان بهعنوان نخستوزیر دولت موقت قرائت شد. حضرت امام در این حکم تأکید کرده بودند «جناب آقای مهندس مهدی بازرگان را بنا به پیشنهاد شورای انقلاب، بر حسب حق شرعی و حق قانونی ناشی از آرای اکثریت قاطع قریب به اتفاق ملت ایران که طی اجتماعات عظیم و تظاهرات وسیع و متعدد در سراسر ایران نسبت به رهبری جنبش ابراز شده است... مأمور تشکیل دولت موقت مینمایم.» این انتصاب بهعنوان اولین انتصاب رسمی در دولت انقلابی ایران، ماهیتی قانونی و شرعی داشت. بر مبنای مدل حکومتی ولایت فقیه، لازم بود تا رئیس دولت مشروعیت خود را از فرمان رهبر که خود نیز دارای مشروعیتی الهی و مورد وفاق ملت بود، کسب کند.
تنفیذ در بیمارستان
در 5 بهمن 58 ابوالحسن بنیصدر توانست بهعنوان اولین رئیسجمهور انتخاب شود. حضرت امام که در آن روزها در بیمارستان قلب تهران بستری بودند، برای اینکه روال اداره امور نظام نوپای اسلامی از حرکت نایستد، در همان بیمارستان مراسم تنفیذ بنیصدر را انجام دادند. در مراسم تنفیذ بنیصدر که در تاریخ 15 بهمن 1358 و با حضور مقامات کشوری و اعضای شورای انقلاب و خبرنگاران برگزار شد، حضرت امام با اشاره بهجایگاه فقهی و قانونی مسأله تنفیذ فرمودند: «بر حسب آنکه مشروعیت آن (رأی ملت) باید به نصب فقیه جامعالشرایط باشد، اینجانب به موجب این حکم، رأی ملت را تنفیذ و ایشان را به این سمت منصوب نمودم؛ لکن تنفیذ و نصب اینجانب و رأی ملت مسلمان ایران محدود است به عدم تخلف ایشان از احکام مقدسه اسلام و تبعیت از قانون اساسی اسلامی ایران.»
حضرت امام در سخنرانی کوتاه خود بعد از قرائت حکم تنفیذ بنیصدر، بر فانی بودن مقامات دنیوی تأکید کرده و فرمودند: «هر مقامی که برای بشر حاصل میشود، چه مقامهای معنوی و چه مقامهای مادی روزی گرفته خواهد شد و آن روز هم نامعلوم است.».
تنفیذ در جماران
رئیسجمهور بعدی شهید رجایی بود که در انتخابات دوم مرداد 1360 بهعنوان رئیسجمهور انتخاب شد. مراسم تنفیذ او 11 مرداد در آستانه عید سعید فطر و در حسینیه جماران برگزار شد. در این پیام حضرت امام با تأکید بر اینکه این تنفیذ تا مادامی باقی است که رئیسجمهور در چهارچوب قانون و شرع عمل کند افزوده بودند: «باید ایشان توجه داشته باشند و از عمل ملت دریافته باشند که ملت دلاور نیز رأی خود را بر این اساس به ایشان دادهاند، و من امیدوارم که در حفظ این امانت الهی و مسئولیتی که ملت برعهده ایشان گذاشته است، با تمام توان کوشش نموده و از آن پاسداری نمایند.»
دکتر محمد دهقان حقوقدان و عضو هیئت رئیسه مجلس در تبیین منوط بودن تنفیذ رهبری به عمل در چهارچوب قانون و شرع، به خبرنگار پنجره گفت: «بر اساس احکام تنفیذ صادر شده از سوی امام و رهبری تا زمانی این حکم از لحاظ شرعی پابرجاست که رئیسجمهور طبق شرع و قانون عمل کند و از سوگندی که یاد کرده است عدول نکند. مثلا اگر رئیسجمهور برخلاف سوگند خود دروغی بگوید، رهبری باید دوباره به ایشان اجازه و حکم ریاستجمهوری دهند که این امر را میتوان همان تنفیذ مکرر نامید.»
تنفیذ تا وقتی که...
پاییز سال 60 آیتالله خامنهای توانست با اکثریت قاطع آراء به ریاستجمهوری انتخاب شود. تنفیذ روز عید سعید قربان در حسینیه جماران برگزار شد. حضرت امام در حکم تنفیذ رئیسجمهور جدید فرمودند: «خداوند متعال بر ما منت نهاد که افکار عمومی را برای انتخاب رئیسجمهوری متعهد و مبارز، در خط مستقیم اسلام و عالِم به دین و سیاست هدایت فرمود اینجانب به پیروی از ملت عظیمالشأن و با اطلاع از مقام و مرتبت متفکر و دانشمند محترم جناب حجتالاسلام آقای سیدعلی خامنهای - آیتالله تعالی- رأی ملت را تنفیذ و ایشان را بهسمت ریاستجمهوری اسلامی ایران منصوب نمودم.»
آیتالله خامنهای بعد از پایان دور اول ریاستجمهوریشان، در دوره چهارم ریاستجمهوری هم پیروز انتخابات شدند. در حکم تنفیذ این دوره تأکید شده بود که «... البته رأی ملت و تنفیذ اینجانب، تا وقتی است که ایشان به تعهد خود و راه مستقیمی که در پیش داشتهاند، باقی باشند و به اسلام و احکام نورانی آن پایبند و طرفدار مظلومان و مستضعفان و محرومان و مخالف ظالمان و ستمگران و مستکبران باشند و با هیچ ظالم مستکبری راه سازش باز نکنند که نمیکنند.»
پس از امام
بعد از ارتحال حضرت
امام انتخابات پنجمین دوره ریاستجمهوری در مرداد 68 برگزار شد و آقای هاشمی
رفسنجانی توانست بهعنوان رئیسجمهور کشور انتخاب شود. مراسم تنفیذ حکم
اولین دوره ریاستجمهوری حجتالاسلام والمسلمین هاشمیرفسنجانی در حسینیه
جماران برگزار شد. در حکم تنفیذ، ضمن تقدیر از شخصیت و فعالیتهای آقای رفسنجانی در
انقلاب تأکید شده بود: «بدیهی است که این رأی و تنفیذ تا زمانی است که ایشان در
همین صراط مستقیم - یعنی راه دفاع از اسلام ناب محمدی (صلیاللهعلیهواله)- و مجاهدت برای
تحقق حاکمیت کامل قرآن و عمل به شریعت و طرفداری از محرومین و مستضعفین و کوشش
برای ریشهکن کردن فقر و محرومیت و استقرار عدالت
اجتماعی راه خود را ادامه دهند که البته چنین خواهد بود.» خرداد 72، آقای رفسنجانی
توانست مجددا بهعنوان رئیسجمهوری ایران انتخاب شود. آیتاللهالعظمی خامنهای در این مراسم
فرمودند: «این فرصت را مغتنم شمرده، رئیسجمهور محترم و برادر گرامی خود را به آنچه توصیه همه انبیا و
اولیاء مؤمنین است توصیه میکنم؛ ... مهربانی با بندگان خدا و حُسنِ
سلوک با مردم؛ بهخصوص قشرهای ضعیف که نیروهای همیشه در صحنه
انقلاب و صمیمیترین یاران آنانند و حفظ موضع مستحکم همیشگی
خود در برابر دشمنان و مخالفان و بدخواهان، و نیز به گزینش همکاران و مدیرانی که
این معیارها را در آنان بازشناخته و ثبات قدم،
استحکام روحیه و استقامت فکر آنان را آزموده باشند.»
دوم خرداد
روی کار آمدن ناباورانه سیدمحمد خاتمی در
خرداد 76 از میان جریانات سیاسی، نکات درسآموز دیگری را نیز در جلسه تنفیذ بههمراه داشت. نکاتی که نشانگر اهمیت صیانت آرای ملت نزد رهبری است.
رهبر انقلاب درباره این انتخابات و حواشی آن فرمودند: «از ماهها قبل، بعضی از بزرگان و عزیزان و
برجستگان کشور، مکرر به من میگفتند
که اگر شما به شخص خاصی برای ریاستجمهوری نظر دارید، آن را به ما بگویید تا ما اوضاع و احوال را
هموار کنیم و مردم را هدایت نماییم که همان انجام گیرد. من به آنها گفتم آنچه من از خدا خواستهام، سی میلیون رأی است.» رهبری در ادامه در حکم خود وظیفه رئیسجمهور و دولت آینده را نیز تلاش در جهت
تأمین و استقرار عدالت اجتماعی نامیدند. امری که شاید در دولتهای گذشته آنچنان محقق نشده بود و نیاز
به تأکیدی مجدد داشت.
رهبر انقلاب در حکم تنفیذ دومین دوره آقای خاتمی تأکید کردند: «مردم ایران در فضائی آرام و با رفتاری متین و با اکثریتی قاطع و شورانگیز، شخصیتی انقلابی و فرزانه و منتسب به بیت سیادت و علم و تقوا را که اینک چهارسال تجربه مدیریت کلان بر مزایای ایشان افزوده است، به ریاستجمهوری برگزیدند و پایبندی خود را به دین و اخلاق و ارزشهای معنوی و دلبستگی خود را به روحانیت و سیادت نشان دادند. .»
آسیبشناسی انحراف از عدالت
پس از پیروزی محمود احمدینژاد در دور دوم انتخابات مراسم تنفیذ وی
نیز در تاریخ 12 مرداد 84 برگزار شد. رهبر معظم انقلاب در این حکم تأکید کردند که
این انتصاب تا زمان پایبندی
رئیسجمهوری به شرع و قانون است و افزودند:
«رئیسجمهوری محترم را به توکل به خداوند قادر
و اغتنام فرصت زودگذر و اخلاص در عمل و بهکارگیری همه توان خود و بهرهگیری از ظرفیت عظیم انسانی کشور در راه دستیابی به هدفهای والائی که اعلام کردهاند، توصیه میکنم و کمک و هدایت الهی را برای ایشان و همه مسئولان کشور مسألت
مینمایم».
درخواست اجرای عدالت، لوازم دست یابی به آن و آسیبشناسی انحراف از عدالت از نکاتی بود که رهبری در این دیدار به آن اشاره کردهاند.
در مرداد سال پر التهاب 88 دومین مراسم تنفیذ احمدینژاد برگزار شد. تنفیذی که در آن مسأله مشارکت مردم بیش از همه مشهود بود. رهبری در حکم تنفیذ ایشان فرمودند: «... رأی قاطع و بیسابقه مردم به رئیسجمهور منتخب و محترم، رأی به ویژگیهائی است که کارنامه چهارساله دولت نهم بدانها زینت یافته است و سمت و سوی گرایشهای اکثریتِ بیچون و چرای ملت را آشکار میسازد. این، رأی به گفتمان پربرکت و عزتمدار انقلاب اسلامی است»
حسن روحانی رئیسجمهور منتخب نیز 12 مرداد امسال در حسینیه امام خمینی حکم تنفیذ خود را که مشروط به پایبندی به قانون و شرع اسلامی است دریافت خواهد کرد.
منبع: هفته نامه پنجره
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com