اما با گذشت چند دهه از عمر سازمان ملل متحد و عدم کارآمدی ساختار ناعادلانه آن نه تنها شعار صلح از کارنامه آن محقق نشد بلکه خروجی قطعنامه های این سازمان بین المللی عمدتا در حمایت از جنگ افروزی های چند قدرت خاص نماینگر گردید.
به گزارش بولتن نیوز به نقل از پنجره، سال جدید همراه با تجدید حیات دوباره برخی قسمتهای سازمان ملل خواهد بود که به دلیل فاز اول تعمیرات 2 میلیارد دلاری، تعطیل شده بود. در اوایل ماه گذشته بانکیمون دبیرکل سازمان ملل به دفترش در طبقه 38 بازگشت و اتاق شورای امنیت نیز از ابتدای سال آماده خواهد بود. سپس نوبت به رسانهها خواهد رسید.
اما وظیفه قدیمی و پیچیده مدیریت بحرانهای جهانی همچنان به قوت خود باقی است. رویاروییهای کهنه دیپلماتیک از جمهوری دموکراتیک کنگو تا ایران، در صدر برنامه کاری مقامات سازمان ملل و دیپلماتهای خارجی خواهد بود. دیگر مسائل پیشرو ظهور اسلام تندرو [سلفیگری]، خشکسالی و جرائم بینالمللی. در کشور مالی نیز یک تیم حافظ صلح آفریقایی با پشتیبانی سازمان ملل تلاش خواهد کرد تا ثبات را برقرار کند.
در سوریه احتمال فروپاشی دولت بشار اسد این نگرانی را بهوجود آورده است که «کلاه آبیها»ی سازمان ملل - که برای جلوگیری از درگیری فرستاده خواهند شد - نتوانند به اهداف خود دست یابند و درگیریهای قومی و فرقهای به سراسر خاورمیانه گسترش یابد.
به نظر میرسد که پس از مخالفت جمهوریخواهان با انتخاب سوزان رایس بهعنوان وزیر خارجه، وی مجدداً در نقش سفیر آمریکا در سازمان ملل ظاهر بشود.
در این جا نگاهی خواهیم داشت به مواردی که در سال آینده در سازمان ملل به بحث گذاشته خواهد شد و میتواند خبرساز باشد.
سوریه
از ژوئیه گذشته با وتوی قطعنامه غربیها برای فشار آوردن بر اسد بهمنظور واگذاری قدرت به یک دولت انتقالی، موضوع سوریه داغتر از همیشه دنبال شده است.
اوایل ماه گذشته شورشیان به پیروزیهایی دست یافتند و مذاکرات مقامات عالیرتبه آمریکا و روسیه نیز این گمانهزنی را به وجود آورده است که شاید دوباره شاهد فعالیتهای دیپلماتیک در شورای امنیت سازمان ملل باشیم. اخضر ابراهیمی فرستاده سازمان ملل و اتحادیه عرب در سفر به دمشق، طرفین را به تشکیل یک دولت اتحاد ملی دعوت کرده بود. اما سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، با اعلام این که بشار به هیچ وجه از قدرت کنارهگیری نخواهد کرد، امکان نتیجهبخش بودن مذاکرات را از بین برد.
طرحهای مختلف برای مأموریت ناظران حافظ صلح سازمان ملل در حال آمادهسازی است. بخش حفاظت صلح در حال برنامهریزی برای مأموریت چند هزار نفر کلاه آبی در راستای حفظ صلح احتمالی میان دولت اسد و مخالفین است. با این حال بسیاری از مقامات سازمان ملل بیم دارند که زمان چنین اقدامی گذشته باشد و چنین طرحی نتواند مانع از خشونتهای فرقهای شود که در سراسر کشور گسترش یافته است.
خطوط قرمز و ایران
مواجهه اتمی غرب با ایران در بخش سیاست خارجی مناظرههای انتخاباتی ریاست جمهوری آمریکا، در صدر موضوعات مورد بحث بود، اما در حال حاضر کمتر از آن حرفی هست. البته شرایط به همین شکل باقی نخواهد ماند.
چشماندازهای جدیدی در زمینه مذاکرات با ایران با حمایت آمریکا وجود دارد، اما نشانه واضحی درباره نتیجهبخش بودن آنها دیده نمیشود. تا زمانی که به تفاهمی دست نیابند، اوباما تحت فشار خواهد بود. بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل بر روی نقاشی از یک بمب اتمی ایرانی، خط قرمز خود را ترسیم کرد. وی پیشبینی کرد که در بهار یا تابستان 2013 از خط فوق عبور خواهد شد. اگر اوباما تا آن زمان مشکل را حل نکند، شاید اسرائیلیها به این نتیجه برسند که به تأسیسات اتمی ایران حمله یکجانبه کنند.
جنگ پهپادها
نبرد پهپادهای جنگی آمریکایی و مدافعان حقوق بشر در سازمان ملل یکی از موضوعاتی است که انتظار میرود در سال 2013 بحثبرانگیز باشد. در ماه اکتبر «بِن امِرسون» گزارشگر ویژه سازمان ملل در زمینه تروریسم و حقوق بشر اعلام کرد که در اوایل سال دفتر جدیدی در ژنو تأسیس خواهد شد تا کشتار غیرنظامیان در حملات پهپادها را بررسی کند.
به نظر میرسد زمان انتخاب شده برای تلاش امرسون بسیار مناسب باشد. علاوه بر عملیات پهپادها در پاکستان و یمن که بسیار مشهور شده است، آمریکا اقدامات فوق را به آفریقا نیز گسترش داده است. پهپادها از طریق پایگاه هوایی در جیبوتی در حال کمک به جنگسالاران در مبارزه با اسلامگرایان افراطی در سومالی و مالی هستند و حتی در جمهوری آفریقای مرکزی نیز فعال شدهاند. امرسون به صراحت از دولت اوباما انتقاد کرده و اعلام کرده که آمریکا هیچگونه توجیه قانونی برای این کشتارها ندارد.
کره شمالی
در پاسخ به شلیک یک موشک بالستیک توسط کره شمالی در 12 دسامبر، شورای امنیت سازمان ملل بیانیهای صادر کرد و ضمن محکوم کردن پیونگ یانگ، اقدام آنها را «نقض آشکار» قطعنامههای پیشین سازمان ملل دانست.
اما انتظار میرود شاهد پاسخ شدیدتری در ماه آوریل، پس از آن که کره شمالی آزمایش ناموفقی داشت، شورا تهدید کرده بود که در صورت تکرار، اقداماتی علیه آنها صورت خواهد گرفت. حال باید دید با آغاز سال جدید و با توجه به عدم تفاهم چین و آمریکا، چه تصمیمی اتخاذ خواهد شد.
مالی
درست قبل از کریسمس، شورای امنیت سازمان ملل مجوز تشکیل یک نیروی حافظ صلح آفریقایی را برای کمک به برقراری مجدد حکومت قانون در مالی، بازسازی ارتش کشور و کمک به بازپسگیری مناطق وسیع شمالی که در کنترل مجموعهای از گروههای افراطی اسلامی است، صادر کرد. در حالیکه انتظار نمیرود این تصمیم قبل از ماه سپتامبر یا اکتبر عملیاتی شود، اما میتوان گفت که سال 2013 نقطه عطف بزرگی در مداخله آمریکا و سازمان ملل در منطقه ساحل خواهد بود که بهدلیل خشکسالی، گرسنگی، جرایم بینالمللی و تروریسم، ثبات منطقه را به خطر انداخته است.
فلسطین
ماه گذشته مجمع عمومی قاطعانه به شناسایی فلسطین به عنوان «یک کشور ناظرِ غیرعضو» رأی داد و زمینه را برای مواجهه میان اسرائیل و واشنگتن و همچنین گسترش شهرکسازی در کرانه باختری فراهم کرد.
دولتهای اروپایی که نگران عمیقتر شدن اختلافات و از بین رفتن چشمانداز تشکیل یک کشور فلسطینی هستند، مذاکره با دولت اوباما را آغاز کردهاند تا پس از انتخابات اسرائیل، طرح صلح جدیدی ارائه شود.
جمهوری دموکراتیک کنگو
شورشیان کنگو معروف به جنبش M23، در ماه نوامبر ارتش ملی را از شرق کنگو بیرون راندند و گوما (مرکز استان) را به تصرف خود در آوردند. در نتیجه دولت مجبور به مذاکره با رهبران گروههای شورشی شد.
اما درگیری فوق تنها جنبه داخلی ندارد. هیأت سازمان ملل - موسوم به «گروه متخصصان» - گزارشهای متعددی منتشر کردهاند که براساس آنها، روآندا و تا حد کمتری اوگاندا در حمایت مالی، تجهیز، آموزش و فرماندهی شورشیان نقش داشتهاند. انتقاد از روآندا -که ماه ژانویه برای دو سال به عضویت شورای امنیت درآمده است- با مخالفت آمریکا بینتیجه مانده است و تا زمانی که آنها در شورا از جایگاهی برخوردارند، نباید منتظر فشار بر آنها برای دست کشیدن از دخالت در کنگو باشیم. در حال حاضر نمایندگان دولتهای آفریقایی که مقر اصلی آنها در کامپالا – پایتخت اوگاندا - است، رهبری مذاکرات صلح میان M23 و دولت کنگو را برعهده دارند.
حال باید دید که بان کی مون در برابر موج های جدید مردم سالاری از یک سو و تحولات جهانی از سوی دیگر، چه کارنامه ای از خود به جا خواهد گذاشت.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com