گروه سياسي- سیدمجتبی نعیمی:این روزها که منتهی می‌شود به کوران رقابت‌های انتخاباتی و انگار خیلی‌ها آماده می‌شوند که به صحنه بیایند، از یکسو طرفداران کاندیداها و از سوی دیگر، عموم مردم به این فکر می‌کنند که "چه کسی رئیس جمهور شود تا شرایط فعلی را دچار تحول کند؟" به نوعی توقع ما از رئیس جمهور آتی این است که با آمدنش، موج گسترده‌ای از تغییرات را به همراه بیاورد تا در مدت کوتاهی، قسمت اعظمی از مشکلات ما را برطرف کند.
البته وجود چنین نگاهی در سطح جامعه نسبت به رئیس جمهور بعدی تازگی ندارد. تقریباً قبل از هر انتخاباتی، "تب تحول" بالا می‌رود. تبی که بعد از مدتی فروکش می‌کند و همه متوجه می‌شوند که قرار نیست یک شبه، همه چیز عوض شود. اما چرا؟ چرا با تغییر رئیس جمهور، شرایط جامعه عوض نمی‌شود؟
تغییر شرایط اجتماعی در هر سرزمینی نیازمند "تحول سخت‌افزاری" و "تحول نرم‌افزاری"ست. منظور از تحول سخت‌افزاری این است که تیم اجرایی (دولت) فعلی حداقل تا سطح مدیران ارشد دچار دگرگونی شود. در شرایط فعلی، دولت با مجموعه‌ای از وزرا، مدیران ارشد، مدیران میانی، مدیران پایینی و حجم گسترده‌ای از کارمندان مشغول به کار است. مجموعه‌ای که تقریباً در این سی سال یکپارچه باقی مانده و جابجایی‌ها بیشتر عرضی بوده تا طولی.
اگر قرار است با آمدن رئیس جمهور جدید، رویه‌ی موجود تغییر کند لازم است تا این تغییر سخت افزاری صورت پذیرد و آدم‌های "همگن" و "تازه‌ای" به مسئولیت‌های اجرایی برسند. و این یعنی، وجود تشکیلاتی که این آدم‌های جدید را قبل از مسئولیت دور هم جمع نموده و بین‌شان هماهنگی ایجاد کرده باشد. حالا وقتی چنین چیزی اصلاً وجود خارجی ندارد، چه اتفاقی می‌افتد؟ بدیهی‌ترین اتفاق این است که رئیس جمهور جدید، با همان بدنه‌ی اجرایی قبلی شروع به کار می‌کند و این یعنی، منتفی شدن تحول.
روی دیگر تحول سخت‌افزاری، تحول نرم‌افزاری‌ست. اگر قرار است تیم اجرایی جدیدی بر سر کار بیاید (که فعلا نداریم) لازم است تا در چهارچوب تشکیلات‌شان (که این را هم فعلاً نداریم) و قبل از به عهده گرفتن مسئولیت (چون بعد از آن درگیر کار سنگینی می‌شوند و فرصتی برای این نوع تفکر ندارند) برنامه‌ای گسترده و عملیاتی برای هر وزارت‌خانه داشته باشند. یعنی در ابتدا برنامه‌های موجود را نقد و بررسی کنند و با ادغام آن با دیدگاه‌های خود، به برنامه یا نرم‌افزار جدیدی برسند.
آیا شما در شرایط فعلی، تشکیلاتی را سراغ دارید که مشغول انجام چنین کاری باشد؟ بدیهی‌ست وقتی این نرم‌افزار نباشد (که نیست) رئیس جمهور جدید و تیمش، با همان برنامه‌ای کار می‌کند که پیش از این بوده و تغییر و تحولات، در همان حد سطحی و گذرایی خواهد بود که در سایر دولت‌ها دیده شده است.
اما دلیل دیگری هم برای "عدم تغییر جامعه در صورت تغییر رئیس جمهور" وجود دارد. در علوم سیاسی، ما دو نوع تحول اجتماعی داریم. "تغییر از بالا" که بیشتر دنبال تحول و دگرگونی در مقامات سیاسی‌ست و "تغییر از پایین"که ناظر به تحول در فرهنگ عمومی و فرهنگ سیاسی‌ست. تحول از بالا با اینکه خیلی زود نتیجه می‌دهد، اما به شدت بی‌ثبات و سطحی بوده و هیچ تضمینی برای آینده ندارد. ولی تحول از پایین، با اینکه زمان‌بر و پرهزینه است، اما عمیق و ماندگار بوده و می‌توان تا سال‌ها به وجود این تغییرات دل خوش کرد.
عموماً آنهایی که فکر می‌کنند با تغییر رئیس جمهور، شرایط جامعه تغییر فراوانی می‌کنند، قائل به نظریه‌ی تحول از بالا هستند. اما این عزیزان باید بدانند که با تغییر رئیس جمهور (که نمونه‌ای از تغییر از بالاست) تنها رأس مدیریت اجرایی کشور تغییر کرده و اگر قرار است کار درست و حسابی در زمینه‌ی پیشرفت و تحول مثبت جامعه انجام شود، لازم است تا بدنه‌ی دولت و حتی مهمتر از آن، بدنه‌ی جامعه دچار تغییر فرهنگی شود. این اصلی‌ست که شواهد تاریخی زیادی برای آن هست. (مقایسه‌ی نهضت امام با تلاش‌های سیدجمال)
همچنین بایدبه صحبت‌های حضرت آقا در دیدار 19 دی امسال با مردم قم نیز توجه کرد که فرمودند ریاست جمهوری کار اجرایی دشواری‌ست. مسلماً این کار اجرایی فوق سنگین، جای زیادی برای تحولات فراگیر باقی نمی‌گذارد. زیرا جنس تغییرات اجتماعی با کار اجرایی متفاوت است و اگر رئیس جمهوری در سودای چنین چیزهایی باشد (همانطور که خیلی‌ها امروز اینگونه فکر می‌کنند) از کار اجرایی سنگین خود می‌ماند.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com