هرمزگان؛ پیشران اقتصاد دریایی ایران در سال ۱۴۰۴

گروه اقتصادی، در جنوب ایران، جایی که آب‌های خلیج فارس و دریای عمان به شاهراه تجارت منطقه تبدیل شده‌اند، هرمزگان همچنان مهم‌ترین نقش را در اقتصاد دریایی کشور بر عهده دارد. این استان در سال ۱۴۰۴ نه‌تنها جایگاه خود را در تجارت خارجی حفظ کرد، بلکه در بسیاری از حوزه‌های صنعتی، معدنی و صادراتی نیز رشد قابل توجهی را تجربه کرد.

به گزارش بولتن نیوز، پیمان جنوبی در ادامه مطلب فوق در خصوص وضعیت اقتصاد استان هرمزگان، نوشت: وجود بندر شهید رجایی به‌عنوان بزرگ‌ترین بندر تجاری ایران، در کنار بنادر شهید باهنر، بندرلنگه، جاسک و بنادر فعال جزایر قشم و کیش، هرمزگان را به مرکز اصلی تبادل کالا، ترانزیت و صادرات غیرنفتی کشور تبدیل کرده است. همین ظرفیت موجب شده بخش بزرگی از فعالیت‌های اقتصادی جنوب کشور در این استان متمرکز شود.

صنایع بزرگ هرمزگان؛ از فولاد تا آلومینیوم

صنایع سنگین و انرژی‌بر همچنان ستون اصلی اقتصاد هرمزگان به‌شمار می‌روند. کارخانه‌های بزرگ فولاد، آلومینیوم، پالایشگاهی و صنایع دریایی در سال ۱۴۰۴ سهم بالایی در تولید صنعتی کشور داشتند.

شرکت فولاد هرمزگان در نزدیکی بندرعباس یکی از مهم‌ترین واحدهای فولادی کشور بود که تولید فولاد خام، تختال و محصولات فولادی را ادامه داد. برآوردها نشان می‌دهد مجموع تولید فولاد و محصولات وابسته در استان طی سال ۱۴۰۴ به حدود ۴.۵ میلیون تن رسیده است؛ بخشی از این تولیدات به بازار داخلی اختصاص یافت و بخش دیگری از طریق بنادر جنوبی صادر شد.

در کنار صنایع فولادی، هرمزگان همچنان قطب اصلی تولید آلومینیوم ایران باقی ماند. کارخانه آلومینیوم المهدی و مجتمع آلومینیوم جنوب (سالکو) در مجموع حدود ۶۰۰ هزار تن شمش و محصولات آلومینیومی تولید کردند. این محصولات علاوه بر صنایع داخلی، در بازارهای صادراتی منطقه نیز مشتریان قابل توجهی دارند.

پالایشگاه نفت بندرعباس نیز در سال ۱۴۰۴ یکی از مراکز مهم تولید فرآورده‌های نفتی کشور بود. این پالایشگاه روزانه بیش از ۳۵۰ هزار بشکه نفت خام را فرآوری و محصولاتی مانند بنزین، گازوئیل، نفت کوره و سوخت دریایی تولید کرد.

در حوزه صنایع دریایی نیز مجتمع کشتی‌سازی و صنایع فراساحل ایران (ایزوایکو) فعالیت گسترده‌ای در زمینه تعمیر کشتی، ساخت شناور و سازه‌های دریایی داشت و همچنان یکی از مراکز مهم صنعت دریایی کشور محسوب می‌شود.

معادن؛ ذخایر ارزشمند در جنوب کشور

هرمزگان اگرچه بیشتر با اقتصاد بندری و دریایی شناخته می‌شود، اما در حوزه معدن نیز ظرفیت‌های مهمی دارد. معادن سنگ‌آهن، کرومیت، نمک، خاک سرخ و سنگ‌های تزئینی از مهم‌ترین ذخایر معدنی استان هستند.

در سال ۱۴۰۴ میزان استخراج مواد معدنی در استان بیش از ۱۲ میلیون تن برآورد شد. بخش قابل توجهی از این تولیدات مربوط به معادن کرومیت حاجی‌آباد و معادن سنگ‌آهن مناطق فین و حاجی‌آباد بود.

کرومیت هرمزگان از مواد اولیه مهم صنایع فولاد و فروآلیاژ کشور محسوب می‌شود و بخشی از آن نیز به بازارهای خارجی صادر می‌شود. همچنین معادن خاک سرخ جزیره هرمز همچنان یکی از شناخته‌شده‌ترین ذخایر معدنی جنوب کشور هستند که در صنایع رنگ، کاشی، سرامیک و مصالح ساختمانی کاربرد دارند.

معادن نمک و گچ استان نیز در سال گذشته فعال بودند و تولیدات آن‌ها علاوه بر مصرف داخلی، به برخی کشورهای منطقه صادر شد.

کشاورزی گرمسیری؛ مزیت متفاوت هرمزگان

گرمای هوا و شرایط اقلیمی خاص هرمزگان باعث شده این استان به یکی از قطب‌های تولید محصولات گرمسیری و خارج از فصل کشور تبدیل شود. کشاورزی در شهرستان‌های میناب، رودان، حاجی‌آباد و پارسیان همچنان رونق داشت و بخش مهمی از بازار داخلی را تأمین کرد.

در سال ۱۴۰۴ مجموع تولیدات کشاورزی استان از سه میلیون تن عبور کرد. گوجه‌فرنگی خارج فصل، پیاز، هندوانه، صیفی‌جات، موز، انبه، خرما و لیموترش از مهم‌ترین محصولات تولیدی استان بودند.

هرمزگان همچنان یکی از تولیدکنندگان اصلی لیموترش کشور به‌شمار می‌رود و تولید این محصول در سال گذشته بیش از ۳۰۰ هزار تن برآورد شد. تولید خرما نیز به حدود ۱۸۰ هزار تن رسید و بخش مهمی از آن راهی بازارهای داخلی و صادراتی شد.

در حوزه گلخانه‌ای نیز توسعه کشت‌های مدرن و استفاده از روش‌های نوین آبیاری در برخی شهرستان‌ها باعث افزایش بهره‌وری شد و صادرات محصولات گلخانه‌ای روند رو به رشدی پیدا کرد.

شیلات و تولیدات دامی؛ ظرفیت مهم اقتصاد ساحلی

اقتصاد ساحلی هرمزگان همچنان وابستگی زیادی به شیلات و صید آبزیان دارد. این استان در سال ۱۴۰۴ یکی از مهم‌ترین مراکز تولید میگو و صید ماهیان دریایی کشور بود.

بنادر صیادی قشم، بندرلنگه، جاسک، میناب و سیریک در طول سال فعالیت گسترده‌ای داشتند و میزان تولیدات شیلاتی استان به بیش از ۴۵۰ هزار تن رسید. از این میزان، حدود ۷۰ هزار تن مربوط به میگوی پرورشی بود که بخش مهمی از آن صادر شد.

صید انواع ماهیان صنعتی و خوراکی نیز در آب‌های جنوبی استان ادامه داشت و میزان صید سالانه بیش از ۳۰۰ هزار تن برآورد شد.

در بخش دامداری، تولید گوشت قرمز، شیر و فرآورده‌های دامی در مناطق روستایی و عشایری استان ادامه یافت. میزان تولید گوشت قرمز استان در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۵ هزار تن و تولید شیر بیش از ۱۲۰ هزار تن تخمین زده شد.

صنایع دستی و فرش؛ روایت فرهنگ جنوب

هرمزگان در کنار صنایع بزرگ و تجارت دریایی، در حوزه صنایع دستی نیز چهره‌ای شناخته‌شده دارد. هنرهایی مانند گلابتون‌دوزی، خوس‌دوزی، حصیربافی، برقع‌دوزی و صنایع سنتی دریایی همچنان در شهرها و جزایر استان رواج دارند.

افزایش حضور گردشگران در قشم، هرمز و بندرعباس در سال ۱۴۰۴ باعث رونق بازار صنایع دستی شد و فروش این محصولات نسبت به سال‌های گذشته افزایش پیدا کرد.

تولید فرش‌های محلی و دست‌بافت‌های سنتی نیز در برخی مناطق روستایی ادامه داشت؛ هرچند سهم اقتصادی این بخش در مقایسه با صنایع بزرگ و تجارت دریایی محدودتر است، اما همچنان بخشی از هویت فرهنگی و اقتصادی استان را تشکیل می‌دهد.

گردشگری؛ صنعتی که آرام‌آرام بزرگ‌تر می‌شود

گردشگری در هرمزگان طی سال‌های اخیر روند رو به رشدی داشته و در سال ۱۴۰۴ نیز این روند ادامه پیدا کرد. جزایر قشم، کیش و هرمز همچنان پرمخاطب‌ترین مقاصد گردشگری جنوب کشور بودند.

جاذبه‌هایی مانند جنگل‌های حرا، دره ستارگان، سواحل مرجانی، ژئوپارک جهانی قشم، قلعه پرتغالی‌ها، بازارهای ساحلی و اقامتگاه‌های بوم‌گردی باعث افزایش سفر گردشگران داخلی و خارجی به استان شد.

برآوردها نشان می‌دهد تعداد گردشگران ورودی به هرمزگان در سال ۱۴۰۴ از ۱۰ میلیون نفر فراتر رفته است. توسعه زیرساخت‌های اقامتی، گردشگری دریایی و تورهای طبیعت‌گردی نقش مهمی در رونق این صنعت داشته است.

گمرکات و ترانزیت؛ شاهراه تجارت ایران

نام هرمزگان بیش از هر چیز با تجارت و ترانزیت گره خورده است. بندر شهید رجایی همچنان مهم‌ترین بندر تجاری کشور به‌شمار می‌رود و سهم بالایی در صادرات، واردات و جابه‌جایی کالا دارد.

آمارهای سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد میزان تخلیه و بارگیری کالا در بندر شهید رجایی از ۵۴ میلیون تن عبور کرده است. از این میزان، بیش از ۴۴ میلیون تن مربوط به کالاهای غیرنفتی بوده و حجم ترانزیت غیرنفتی نیز به بیش از ۷.۶ میلیون تن رسیده است.

عملکرد کانتینری این بندر نیز از مرز ۱.۶ میلیون TEU عبور کرد که نشان‌دهنده جایگاه کلیدی هرمزگان در تجارت منطقه‌ای و بین‌المللی است.

صادرات محصولات فولادی، مواد معدنی، فرآورده‌های نفتی و محصولات پتروشیمی از مهم‌ترین کالاهای صادراتی استان بودند. در مقابل، بخش مهمی از کالاهای اساسی کشور از جمله گندم، روغن و نهاده‌های دامی نیز از طریق بنادر هرمزگان وارد کشور شد.

هرمزگان مرز زمینی مستقیم با کشورهای دیگر ندارد، اما نزدیکی جغرافیایی آن به امارات، عمان و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس، این استان را به مهم‌ترین مسیر تجارت دریایی ایران تبدیل کرده است.

چشم‌انداز اقتصادی هرمزگان در سال ۱۴۰۵

چشم‌انداز اقتصادی هرمزگان در سال ۱۴۰۵ بر توسعه اقتصاد دریامحور، گسترش صنایع صادرات‌محور، افزایش ظرفیت بنادر، رشد سرمایه‌گذاری صنعتی و تقویت زیرساخت‌های حمل‌ونقل متمرکز خواهد بود. ادامه توسعه بندر شهید رجایی، تکمیل طرح‌های فولادی و آلومینیومی، گسترش صنایع پایین‌دستی و افزایش مبادلات تجاری با کشورهای منطقه می‌تواند سهم این استان در اقتصاد ملی را بیش از گذشته افزایش دهد. همچنین توسعه گردشگری دریایی، تقویت صادرات غیرنفتی و رشد کریدورهای ترانزیتی جنوب به شمال، هرمزگان را در سال‌های آینده به یکی از مهم‌ترین پیشران‌های اقتصادی ایران تبدیل خواهد کرد.