کد خبر: ۵۵۵۷۳۶
تاریخ انتشار: ۳۰ تير ۱۳۹۷ - ۲۳:۰۶
مسجد تاریخانه دامغان با یک هزار و 200 سال قدمت به عنوان نماد تاریخ، تمدن، فرهنگ و معماری ایران اکنون دچار آسیب ‌های جدی است ...

به گزارش بولتن نیوز، نویسنده مرآه البلدان، دستور احداث تاریخانه را به حضرت علی (ع) نسبت داده و برخی مورخان تاریخ ساخت این بنا را اواسط قرن دوم هجری ذکر کردند.
مسجد تاریخانه یا چهلستون یکی از این بناهای کم نظیر تاریخی و از قدیمی‌‌ترین بناهای پس از اسلام در ایران به شمار می‌رود که به گفته کارشناسان تاریخ، نباید به این شناسنامه تاریخ سرزمین ایران کم توجهی کرد.
این مسجد نمونهی بسیار زیبا و کاملی از مساجد قرون اولیه‌ اسلامی در ایران است که پیش از تسلط اعراب بر ایران، مکانی مقدس بوده که در آن آتشکده‌ای به نام تاریخانه (خانه‌ی آتش) بنا کرده بودند، در هنگام ساخت این مسجد از بقایای به ‌جامانده از آن آتشکده که استحکام خوبی داشته است، در اجرای نقشه‌ مسجد استفاده و تغییراتی نظیر قبیل ساخت شبستان و محراب اعمال کردند که دارای ستون های زیادی است.
ساخت بنای اولیه مسجد مربوط به اواسط قرن دوم هجری بین سال‌ های 130 تا 170 هجری قمری است، صحن این مسجد مربع‌ شکل و به طول و عرض 27 متر است و اطراف آن را رواق‌ هایی سرپوشیده (22 رواق) با طاق‌ های ضربی و ستون‌های مدور احاطه کرده بودند که تعدادی از این رواق‌ها سالم هستند و بقیه آن‌ ها یا به صورت کامل یا از جهت طاق خراب شدند.
ستون ‌های این تالار، 26 عدد است به این ترتیب که 18 عدد از این ستون‌ ها در سه ردیف شش تایی و در قسمت داخلی شبستان و هشت ستون دیگر در مقابل این 6 ردیف در قسمت ورودی این شبستان قرار دارد.
این بنای تاریخی یک ظرفیت و سرمایه و از نگاه اقتصادی و صنعت گردشگری دارای اهمیت است که کارشناسان امر تاکید دارند باید با برنامه ریزی اصولی از این ظرفیت برای توسعه این صنعت و اشتغالزایی در منطقه نهایت بهره را برد.
به طور متوسط سالانه حدود 700 گردشگر خارجی و بیش از 100 هزار گردشگر داخلی از مسجد تاریخانه بازدید می کنند و اهالی و گردشگران ثبت جهانی این اثر تاریخی و تخصیص به موقع اعتبار برای احیا و مرمت تاریخانه را از مسوولان امر خواستارند.
به گفته کارشناسان ، متأسفانه این مسجد دچار آسیب ‌های جدی بوده دیوارها رو به تخریب است، کاهگل‌ ها ریخته و کار به جایی رسیده که سنگ‌ های بکار رفته در استخوان بندی بنا مشاهده می‌شود.
شبستان ‌های حیاط هم که در سال‌ های دور تخریب شده به حال خود رها شده و کاهگل ‌های باقی شبستان‌ ها هم نیاز به مرمت دارد.
مسجدی که این توصیف‌ها بخش کوچکی از وصف واقعی آن است و مطالعه روی آن، اطلاعات تاریخی مهمی در اختیار باستان شناسان قرار می‌دهد؛ امروز نباید نسبت به آن بی‌ توجه بود.

**تاریخانه نماد دامغان است
استاد رشته علوم اجتماعی دانشگاه سمنان در گفت و گو با ایرنا افزود : مسجد تاریخانه جزء نفایس ملی کشور است که کار مرمت و نگهداری از آن باید با وسواس خاصی اجرا شود.
محمد عباس فر گفت : در زمان حاضر ، ضرورت حفظ میراث فرهنگی و آثار با سابقه کمتر در کشور وجود دارد در حالی که این اثر تاریخی با بیش از یک هزار و 200 سال قدمت نیازمند توجه بیشتر است.
وی ادامه داد : حفظ مسجد تاریخانه دامغان به عنوان نماد تدین، تمدن و اثر فرهنگی و مذهبی در تاریخ ایران ضرورت دارد.
عباس فر اضافه کرد : آزاد سازی حریم، سازمان دهی و جابه جایی مسجد الحاقی و انجام اقدامات حفاظتی و مرمتی در این مسجد در حال انجام است.
وی تاریخانه را نگینی بر انگشتر کویر استان سمنان دانست و افزود : حک شدن نام و طرح مسجد تاریخانه بر روی اسکناس های کشور و ثبت جهانی تاریخانه در یونسکو از جمله خواسته های مردم استان سمنان است.
عباس فر ادامه داد : با ثبت جهانی مسجد تاریخانه دامغان و حمایت و نظارت های سازمان یونسکو از این بنا، تاریخانه به یکی از مهمترین مراکز گردشگری ایران تبدیل خواهد شد.

** مسجد تاریخانه با زلزله چند ریشتری تخریب می شود
استاد رشته تاریخ دانشگاه دامغان در گفت و گو با ایرنا با تاکید بر ضرورت حفاظت همه جانبه از این آثار از سوی مسوولان امر افزود : مسجد تاریخانه از جمله بناهای ارزشمند تاریخ ایران است که همه باید نسبت به حفاظت آن حساسیت نشان دهیم.
رضا مسعودی اطهارداشت : متاسفانه تاکنون برای این اثر تاریخی تدابیر ویژه ای اتخاذ نشده است و در صورت رسیدگی نکردن اصولی آن، این بنا در کمترین وقوع حوادث طبیعی آسیب می بیند.
وی بیان داشت : برآیند ها مبین این است که متاسفانه نسبت به حفاظت آثار تاریخی در کشور بی توجهی می شود در حالی که این بناهای تاریخی موتور توسعه صنعت گردشگری کشور هستند که باید از آن استفاده بهینه کرد.
وی خاطرنشان کرد : باید برای آزاد سازی هر چه سریعتر حریم این بنای تاریخی تدابیری اندیشید و برای حفاظت آن اعتبار ملی در نظر گرفته شود.
مسعودی اضافه کرد : در چنین مکانی ارزشمندی باید بازارچه صنایع دستی ، مکان مطالعه در نظر گرفته شود و راهنمای گردشگری مسلط به زبانهای خارجی هم حضور داشته باشد تا گردشگران از اهمیت و قدمت آن مطلع شوند.

** مرمت آثار تاریخی در اولویت مسوولان نیست
نماینده مردم دامغان در مجلس شورای اسلامی در گفت و گو با ایرنا با تاکید بر ضرورت حفظ و نگهداری مسجد تاریخانه افزود: یکی از مشکلات سال های گذشته دامغان، توجه کم به آثار باستانی و بناهای تاریخی این شهر است که انگار مرمت آثار تاریخی در اولویت کاری مسوولان این شهرستان نیست.
ابوالفضل حسن بیگی این مسجد را گنج با ارزش دامغان دانست و گفت : این مسجد از اولین مساجد تاریخ اسلام است که به عنوان یک گنج پنهان نیازمند توجه بیشتر مسوولان و مردم است چرا که یادگار ارزشمندی از تاریخ این شهرستان است.
وی تاریخانه را نماد دامغان و عزتمندی تمدن دامغانی ها ذکر و اضافه کرد : مسجد تاریخانه امروز به پایگاه وحدت و همدلی تبدیل شده است و به عنوان یک مسجد دارای قدمتی به قدمت اسلام، نیازمند توجه ویژه و تخصیص اعتبار از سوی اداره کل میراث فرهنگی است.
حسن بیگی ادامه داد : مرمت مسجد تاریخانه خواسته مردم و مسوولان دامغان است و این در حالی است که با درک اهمیت آثار تاریخی، 12 بنای باستانی و تاریخی دامغان به دست مردم در حال احیاست.
نماینده مردم دامغان در مجلس شورای اسلامی با اعلام این که 2 هزار اثر تاریخی دامغان نیاز به مرمت و بازسازی دارد، گفت : برای مرمت و باسازی این تعداد بنای تاریخی اعتبار نیاز است.

** مسجد تاریخانه ثبت جهانی شود
رییس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری دامغان در گفت و گو با ایرنا افزود : تاریخانه از اولین مساجد صدر اسلام است و این مسجد به عنوان نماد ارزشمند آموزشی و مذهبی و نماد تاریخ در قلب شهر دامغان بوده و دارای بناهای متعددی در اطراف است که در گذشته محل حاکم و تدریس حقوق، فقه و دروس اسلامی و پرستش خدای یگانه بوده است.
معصومه داودیان به ضرورت حفظ این بنای تاریخی اشاره کرد و گفت : در سال گذشته 2 میلیارد ریال و در سال های گذشته هر ساله 500 میلیون ریال از محل اعتبارات استانی و ملی هزینه مرمت این مکان شده است.
وی ادامه داد : اعتبار هزینه شده در این مسجد صرف پی سازی ، پی بندی، ساخت ستون ها، ریزش گچ ها، تجدید کاهگل و سیمگل و سبک سازی گنبدها می شود.
رییس اداره میراث فرهنگی، صنایع دیتی و گردشگری دامغان مهمترین خواسته خود را ثبت جهانی تاریخانه ذکر کرد و افزود : امیدواریم با همکاری سازمان ها و ادارات مختلف، اطراف این مسجد که همچون نگینی در دامغان است آزاد سازی تا درخشش آن بیشتر نمایان شود.
وی اضافه کرد : یکی از خواسته های جدی ما، توجه بیشتر به آتار تاریخی شهر دامغان است که با قدمت بالای هزار ساله نیازمند تخصیص اعتبار و مرمت هستند.
تاکنون 124 اثر تاریخی دامغان در فهرست آثار تاریخی به ثبت رسیده است.
در استان سمنان بیش از هزار اثر تاریخی شناسایی شده که تاکنون بیش از 800 اثر تاریخی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

منبع: ایرنا

شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.

bultannews@gmail.com

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر :